Ενα βημα μπροστα

Ένα σύντομο ιστορικό του αντι-ντόπινγκ

2008-04-10T18:54:00.002+03:00

[από την ιστοσελίδα του WADA (1) (World Anti-Doping Agency) (Παγκόσμιος Οργανισμός Αντι-ντόπινγκ, όπως αποδίδεται στην ιστοσελίδα στα ελληνικά)]
(μετάφραση από τα αγγλικά: Παντελής Οικονόμου)

Τα πρώτα χρόνια του ντόπινγκ

Η λέξη ντόπινγκ (doping) πιθανώς να παράγεται από την Ολλανδικη λέξη dop, το όνομα ενός αλκοολούχου ποτού φτιαγμένου από φλούδα σταφυλιού που χρησιμοποιούσαν οι πολεμιστές Ζουλού προκειμένου να ενισχύουν τις δυνάμεις τους στη μάχη. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε ευρέως στις αρχές του 20ου αιωνα, αναφερόμενος για πρώτη φορά στη χρήση παράνομων φαρμάκων στις ιπποδρομίες. Η πρακτική της βελτίωσης της απόδοσης με τη βοήθεια ξένων ουσιών ή άλλων τεχνικών μέσων, είναι τόσο παλιά όσο ο ίδιος ο ανταγωνιστικός αθλητισμός.
Οι αρχαίοι Έλληνες αθλητές είναι γνωστό οτι εφάρμοζαν ειδικές δίαιτες και χρησιμοποιούσαν διεγερτικές ουσίες για να τονωθούν. Στρυχνίνη, καφεϊνη, κοκαϊνη και αλκοόλ χρησιμοποιούνταν συχνά από ποδηλάτες και σε αθλήματα αντοχής κατά τον 19ο αιώνα (2). Ο Τόμας Χίκς (Thomas Hicks) κερδισε στον μαραθώνιο των Ολυμπιακών Αγώνων του Σαιντ-Λιούις το 1904 με την βοήθεια ωμών αυγών, ενέσεων στρυχνίνης και δόσεων μπράντυ που του χορηγήθηκαν κατά τη διάρκεια της διαδρομής! Γύρω στα 1920 είχε γίνει φανερό οτι ήταν απαραίτητοι οι περιορισμοί στη χρήση φαρμάκων στα σπόρ.

Πρώτες προσπάθειες

Το 1928 η Διεθνής Ομοσπονδία Ερασιτεχνικού Αθλητισμού (IAAF) (3) έγινε η πρώτη διεθνής ομοσπονδία αθλητισμού που απαγόρευσε τη χρήση του ντόπινγκ (χρήση διεγερτικών ουσιών). Πολλές άλλες ομοσπονδίες ακολούθησαν, αλλά οι περιορισμοί παρέμειναν αναποτελεσματικοί, αφού δεν πραγματοποιούνταν έλεγχοι. Εν τω μεταξύ το πρόβλημα επιδεινώθηκε από τις συνθετικές ορμόνες, που ανακαλύφθηκαν στη δεκαετία του 1930 και από την αυξανόμενη χρήση του ντόπινγκ από τη δεκαετία του 1950. Ο θάνατος του Δανού ποδηλάτη Κνούντ Ενεμαρκ Γιένσεν (Knud Enemark Jensen) κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων της Ρώμης το 1960 (η αυτοψία αποκάλυψε ίχνη αμφεταμινών) αύξησε την πίεση προς τις αθλητικές ηγεσίες για την έναρξη ελέγχων.
Το 1966 η UCI (ποδηλασία) και η FIFA (ποδόσφαιρο) ήταν από τις πρώτες αθλητικές ομοσπονδίες που εισήγαγαν τον έλεγχο ντόπινγκ στα παγκόσμια πρωταθλήματά τους. Τον επόμενο χρόνο η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (International Olympic Committee - IOC) δημιούργησε την Ιατρική Επιτροπή (Medical Commission) και οργάνωσε την πρώτη λίστα απαγορευμένων ουσιών. Ο έλεγχος ντόπινγκ εισήχθη στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες της Γκρενόμπλ και στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μεξικού το 1968. Την προηγούμενη χρονιά, η αναγκαιότητα για την προσπάθεια του αντι-ντόπινγκ έφτασε στο αποκορύφωμά της από έναν ακόμα τραγικό θάνατο, του ποδηλάτη Τόμ Σίμπσον (Tom Simpson) στον Γύρο της Γαλλίας.

Οι έλεγχοι αρχίζουν να αποδίδουν

Οι περισσότερες ομοσπονδίες εισήγαγαν τον έλεγχο του ντόπινγκ στη δεκαετία του 1970. Η χρήση των αναβολικών στεροειδών άρχισε να διαδίδεται και να γενικεύεται, ιδιαίτερα στα αθλήματα που απαιτούσαν μυική δύναμη, καθώς δεν υπήρχαν μέχρι τότε τρόποι ανίχνευσής τους. Τελικά το 1974 παρουσιάστκε μία αξιόπιστη μέθοδος ανίχνευσης και η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) το 1976 πρόσθεσε τα αναβολικά στεροειδή στη λιστα των απαγορευμένων ουσιών. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα την σημαντική αύξηση στον αριθμό των αποκλεισμένων (λόγω φαρμάκων) αθλητών στα τέλη της δεκαετίας του 1970, ιδιαίτερα στα αθλήματα δύναμης, όπως οι ρίψεις και η άρση βαρών.
Η προσπάθεια του αντι-ντόπινγκ περιπλέχθηκε το '70 και το '80 από υποψίες για πρακτικες ντόπινγκ υποστηριζόμενες από κράτη. Ως προς την πρώην Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας (Ανατολική Γερμανία), οι αμφιβολίες επαληθεύτηκαν. Η πιό φημισμένη περίπτωση ντόπινγκ στη δεκαετία του 1980 αφορούσε τον Μπεν Τζόνσον (Ben Johnson), τον πρωταθλητή των 100 μέτρων που πιάστηκε θετικός για την στανοζόλη ή στανοζολόλη (αναβολικό στεροειδες) στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Σεούλ το 1988. Η περίπτωση του Τζόνσον εστίασε το παγκόσμιο ενδιαφέρον στο πρόβλημα του ντόπινγκ σε ένα άνευ προηγουμένου βαθμό. Υπάρχει μια εμφανής σύνδεση μεταξύ της αυξημένης αποτελεσματικότητας των τεστ και της αξιοσημείωτης πτώσης του επιπέδου των υψηλών επιδόσεων σε μερικά αθλήματα στη δεκαετία του 1990.

Νέες προκλήσεις

Καθώς η μάχη εναντίον των διεγερτικών ουσιών και των στεροειδών απέφερε αποτελέσματα, το κύριο μέτωπο στον πόλεμο απέναντι στο ντοπάρισμα στρεφόταν ταχύτατα προς το ντόπινγκ αίματος (blood doping). Το "Blood boosting", η αφαίρεση και η επακόλουθη επανέγχυση του αίματος του αθλητή ώστε να αυξηθεί το επίπεδο της μεταφέρουσας οξυγόνο αιμοσφαιρίνης, εφαρμοζόταν από το '70. Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή απαγόρευσε το ντόπινγκ αίματος σαν μέθοδο το 1986.
Δοκιμάστηκαν πάντως και άλλοι τρόποι προκειμένου να αυξηθούν τα επίπεδα της αιμοσφαιρίνης. Ένας από αυτούς ήταν η ερυθροποιητίνη (EPO). Η ερυθροποιητίνη συμπεριελήφθη στη λίστα των απαγορευμένων ουσιών της ΔΟΕ το 1990, όμως η μάχη εναντίον της EPO εμποδίστηκε από την έλλειψη αξιόπιστης μεθόδου ανίχνευσης. Τελικά το 2000 στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϋ, εφαρμόστηκε ένα τεστ ανίχνευσης που βασίστηκε σε συνδυασμό εξέτασης αίματος και ούρων.

Συντονισμένες προσπάθειες

Το 1998 ένας μεγάλος αριθμός απαγορευμένων ουσιών βρέθηκαν από την αστυνομία σε μία έφοδο κατά τη διάρκεια του (ποδηλατικού) Γύρου της Γαλλίας (4). Το σκάνδαλο οδήγησε στην επανεκτίμηση του ρόλου των δημόσιων αρχών στα ζητήματα αντι-ντόπινγκ. Από το 1963, η Γαλλία υπήρξε η πρώτη χώρα που νομοθέτησε σχετικά με το αντι-ντόπινγκ. Ακολούθησαν και άλλες χώρες, αλλά η διεθνής συνεργασία περιορίστηκε στα πλαίσια του Συμβουλίου της Ευρώπης. Την δεκαετία του '80 υπήρξε μία σημαντική αύξηση της συνεργασίας μεταξύ διεθνών αθλητικών αρχών και διαφόρων κυβερνητικών υπηρεσιών. Πριν το 1998, σκεπτικισμός επικρατούσε σε διάφορα fora (IOC, αθλητικες ομοσπονδίες, κυβερνήσεις), που οδηγούσε σε διαφορετικούς ορισμούς, πολιτικές και κυρώσεις. Ένα αποτέλεσμα αυτής της σύγχυσης ήταν να αμφισβητούνται συχνά οι σχετικές κυρώσεις και ορισμένες φορές να ανατρέπονται στα δικαστήρια.
Το σκάνδαλο του Γύρου της Γαλλίας κατέδειξε την ανάγκη για μία ανεξάρτητη διεθνή υπηρεσία, που θα έθετε ενιαίους κανόνες για το αντι-ντόπινγκ και θα συντόνιζε τις προσπάθειες των αθλητικών οργανισμών και των δημόσιων αρχών. Η ΔΟΕ πήρε την πρωτοβουλία και συγκάλεσε την Παγκόσμια Διάσκεψη εναντίον του ντόπινγκ στη Λωζάννη το Φεβρουάριο του 1999. Μετά από την πρόταση της Διάσκεψης, ιδρύθηκε ο WADA (World Anti-Doping Agency) στις 10 Νοεμβρίου του 1999.

(1)Ο WADA (Παγκόσμιος Οργανισμός Αντι-ντόπινγκ) έχει δημιουργηθεί στη βάση της ίσης αντιπροσώπευσης του Ολυμπιακού Κινήματος και των δημόσιων αρχών. Χρηματοδοτήθηκε τα πρώτα δύο χρόνια από το Ολυμπιακό Κίνημα με 18,3 εκατομμύρια δολλάρια. Από το 2002, συμμετέχουν κατά το ήμισυ και οι κυβερνήσεις του κόσμου στο βαθμό που αναλογεί στην καθεμία. Τα προγράμματα ελέγχου του WADA εστιάζονται στους τοπ αθλητές, ιδίως σε περιοχές του κόσμου χωρίς εκτεταμένα προγράμματα ελέγχου ντόπινγκ...

(2)Η παλιότερη αναφορά λήψης φαρμάκων σε σύγχρονους αγώνες έγινε στους κολυμβητικούς αγώνες του Άμστερνταμ το 1865.

(3)'Ηδη από το 1982, η IAAF εγκατέλειψε την παραδοσιακή ιδέα του ερασιτεχνισμού και το 1985 δημιούργησε διαχειριστικά ταμεία για αθλητές. Έτσι άνοιξε ο δρόμος των υψηλών επιδόσεων και σε ένα μεγάλο αριθμό εξαιρετικά ταλαντούχων αθλητών. Σταδιακά, υπήρξε μία αλλαγή από τους λεγόμενους ερασιτέχνες, στους αθλητές με οικονομικά κίνητρα και στα χρηματικά έπαθλα. Έτσι από το 2001 η Διεθνής Ομοσπονδία Ερασιτεχνικού Αθλητισμού ονομάζεται πλέον Παγκόσμια Ομοσπονδία Στίβου (International Association of Athletics Federations).
Σε μία Έκθεση που εκδόθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (1999) αναφέρονται σαν αιτίες για τη διάδοση του φαινομένου του ντόπινγκ:
(α) τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από τον πρωταθλητισμό.
(β) η ανάμιξη της πολιτικής με τον αθλητισμό.
(γ) το ντόπινγκ λαμβάνει πλέον τη μορφή συστηματικής και οργανωμένης κατάχρησης αναβολικών από τις ομάδες και δεν αποτελεί μεμονωμένη πράξη.

(4)Ο ποδηλατικός Γύρος της Γαλλίας του 1998 ονομάστηκε "Γύρος της ντροπής" (Tour of Shame).

Υ.Γ.Στην ιστοσελίδα του Εθνικού Συμβουλίου Καταπολέμησης του Ντόπινγκ (Ε.Σ.ΚΑ.Ν.) υπάρχει μία πολύ καλή μονογραφία με τίτλο "Ντόπινγκ: σύγχρονη θεώρηση του προβλήματος".

Η Ελλάδα στη Σύνοδο του Βουκουρεστίου: ένα βήμα μπροστά

2008-04-04T16:25:00.004+03:00

Παρ'ότι είμαστε έθνος ανάδελφον, βρέθηκαν τελικά κάποιες χώρες να υποστηρίξουν την Ελλάδα στην άρνησή της να δεχτεί να γίνει η FYROM μέλος του ΝΑΤΟ. Το βέτο που χρησιμοποίησε (σωστά) η Ελληνική κυβέρνηση, στα πλαίσια της Συνόδου του ΝΑΤΟ που διεξήχθη στο Βουκουρέστι, είχε την σύμφωνη γνώμη της πλειοψηφίας των κομμάτων της Βουλής και του Ελληνικού λαού και αποτελούσε μονόδρομο για τα Ελληνικά συμφέροντα. Το πιο εντυπωσιακό γεγονός όμως προέκυψε από την συμπαράσταση που λάβαμε από τον "αδερφό" Γάλλο πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί, ο οποίος παλαιότερα είχε δηλώσει δημόσια οτι έχει Ελληνικές ρίζες (Θεσσαλονίκη), τις οποίες και επικαλέστηκε στην συνοδο του ΝΑΤΟ. (1)
Κάποιες άλλες χώρες απλώς έδειξαν κατανόηση για τις θέσεις μας, ενώ υπήρξαν και οι αναμενόμενες (π.χ. Τουρκία) θετικές γνώμες για την είσοδο της FYROM στο ΝΑΤΟ με το συνταγματικό της όνομα. Το αποτέλεσμα ήταν η συμμαχία να μην απευθύνει πρόσκληση ένταξης στην FYROM μέχρι να λυθεί η διαφωνία μεταξύ Ελλάδας-FYROM γύρω από το όνομα. Αντίθετα η Αλβανία και η Κροατία θα γίνουν το 27ο και το 28ο μέλος του ΝΑΤΟ.
Όσο και να κατηγορούμε το ΝΑΤΟ για τις παράνομες προς το διεθνές δίκαιο πολεμικές επιχειρήσεις του, οφείλουμε να ομολογήσουμε οτι στην συγκεκριμένη περίπτωση εφαρμόστηκε πλήρως το καταστατικό του που βασίζεται στην αρχή της αλληλεγγύης προς τα κράτη-μέλη και της ομοφωνίας και επιτρέπει σε αυτά το δικαίωμα της χρήσης της αρνησικυρίας (βέτο), όταν δεν συμφωνούν (φτάνει βέβαια να μην δούμε την καταστρατήγησή του, με την είσοδο της FYROM στο ΝΑΤΟ από το παράθυρο). Η παντοδυναμία των ΗΠΑ δέχτηκε σε αυτή τη Σύνοδο καίρια πλήγματα σε αρκετά ζητήματα, και το γεγονός αυτό βοήθησε την Ελλάδα να αποφύγει μία υπερβολική πίεση, στην περίπτωση που θα ήταν το μόνο μαύρο πρόβατο της ιστορίας.

(φωτογραφία από τους New York Times)

Οι συγκυρίες λοιπόν υπήρξαν ευνοϊκές, αλλά οφείλουμε να δώσουμε και τα συγχαρητήριά μας στον πρωθυπουργό για την σθεναρή του στάση. Η FYROM στηριγμένη στις πλάτες των ΗΠΑ, διαπίστωσε οτι δεν αρκούν οι λεονταρισμοί της και οι διαβεβαιώσεις των ΗΠΑ ώστε να πετύχει τους σκοπούς της, αφού το τοπίο μέσα στο ΝΑΤΟ είναι περισσότερο εξισσοροπημένο από ποτέ, με δύο ισχυρούς Ευρωπαίους ηγέτες, τον Ν.Σαρκοζί της Γαλλίας και την Α.Μέρκελ της Γερμανίας να επιβάλλουν τις απόψεις τους και κάποιες από τις μικρότερες χώρες να ορθώνουν το ανάστημά τους.
Βέβαια αυτό που για εμάς αποτελεί το σημαντικότερο θέμα, για τα υπόλοιπα μέλη του ΝΑΤΟ υποβαθμίστηκε ως τρίτη είδηση και σημειώνεται στο τέλος των κειμένων των ειδησεογραφικών πρακτορείων. Για τις υπόλοιπες χώρες, σημαντικότερη είναι η άρνηση της Γαλλίας και της Γερμανίας να δοθεί το πράσινο φώς στην Ουκρανία και την Γεωργία, ώστε οι τελευταίες να μπούν στον προθάλαμο του ΝΑΤΟ (Membership Action Plan). Η Γαλλία και η Γερμανία υποστήριξαν οτι οι δύο χώρες δεν πληρούν τα κριτήρια της πολιτικής σταθερότητας και της λαϊκής υποστήριξης στο θεσμό του ΝΑΤΟ και οτι ένα τέτοιο βήμα θα λειτουργήσει ανταγωνιστικά στη Ρωσία και θα την προκαλέσει.
Ενδιαφέρον υπήρξε και για την απόφαση της Γαλλίας να ενισχύσει τις δυνάμεις της στο Αφγανιστάν, δηλώνοντας ταυτόχρονα τη διάθεσή της να επιστρέψει στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, ενώ από τον Ιούλιο αναλαμβάνει και την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στην επίσημη ιστοσελίδα του ΝΑΤΟ, γίνεται λόγος μεταξύ άλλων για τα 2 νέα μέλη (Αλβανία και Κροατία), ενώ επιβεβαιώνεται η θετική προοπτική της FYROM, εφόσον βρεθεί μία αμοιβαία λύση στην υπόθεση του ονόματος, χωρίς να αναφέρεται πουθενά η χώρα μας. Αλγεινή εντύπωση κάνει το γεγονός οτι στην αναγραφή του ονόματος της FYROM, υπάρχει παραπομπή στο τέλος του κειμένου, όπου σημειώνεται: "η Τουρκία αναγνωρίζει την Δημοκρατία της Μακεδονίας με το συνταγματικό της όνομα"! Η ίδια φράση υπάρχει σε πολλά κείμενα και πάντα σε συνδυασμό με την αναγραφή του ονόματος της FYROM.

Η αναβολή της ένταξης της FYROM στο ΝΑΤΟ, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ουσιαστικότερες διαπραγματεύσεις μεταξύ αυτής και της Ελλάδας, αφού είναι προφανές οτι όσο θα συνεχίζεται η αδιαλλαξία της γειτονικής χώρας, τόσο η ίδια θα δυσκολεύει την προσπάθειά της για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Τον τελευταίο καιρό, στα πλαίσια της διεθνούς διπλωματίας, υπήρξε μία πιό συντονισμένη προσπάθεια εκ μέρους της Ελληνικής πλευράς, η οποία χειρίστηκε με σωστό τρόπο τα επιχειρήματά της, εκμεταλλεύτηκε ορισμένες ακραίες εκδηλώσεις των γειτόνων μας (όπως η αφίσα με τη σβάστικα στη θέση του σταυρού της Ελληνικής σημαίας, το εξώφυλλο περιοδικού με τον Κ.Καραμανλή ως αξιωματικό των SS και η ενέργεια του πρωθυπουργού της FYROM να καταθέσει στεφάνι μπροστά σε μία σημαία της Μεγάλης Μακεδονίας, που περιλάμβανε την Βόρειο Ελλάδα) και πρόβαλλε το πρόβλημα του αλυτρωτισμού και του επεκτατισμού της γειτονικής χώρας, σχετίζοντάς το με το όνομα.
Σε αυτήν την επιθετική επικοινωνιακή πολιτική, χρησιμοποιήθηκαν συνεντεύξεις σε μεγάλες εφημερίδες και περιοδικά των ΗΠΑ σε συνεργασία με την ομογενειακή οργάνωση Εθνική Συντονιστική Προσπάθεια των Ελλήνων (National Coordinated Effort of Hellenes), ακόμα και πληρωμένες καταχωρήσεις στον ξένο τύπο, και το αποτέλεσμα φαίνεται ενθαρρυντικό, αν διαβάσει κανείς τις ισορροπημένες απόψεις συντακτών ξένων εφημερίδων και την κατανόηση που δείχνουν κάποιες από τις χώρες τους στις Ελληνικές θέσεις.

(Η εικόνα μπορεί να μεγεθυνθεί)

Είναι κοινή πεποίθηση οτι η εξεύρεση λύσης στο πρόβλημά μας με τη FYROM, παραμένει μία δύσκολη υπόθεση και οτι απαιτούνται προσεκτικοί χειρισμοί, ειδικά τώρα που υπάρχει έντονη δυσαρέσκεια στη γειτονική χώρα σε σχέση με την στάση της Ελλάδας. Όμως η (μη) απόφαση της Συνόδου του ΝΑΤΟ, δημιουργεί νέες συνθήκες στο διπλωματικό παιχνίδι, οι οποίες πλέον είναι ευνοϊκότερες για τη χώρα μας.

(1)Η μητέρα του Σαρκοζί προέρχεται από την εβραϊκή οικογένεια των Mallah, που εκδιώχθηκε από τους Ισπανούς την εποχή του βασιλιά Φερδινάνδου και βρήκε καταφύγιο στη Θεσσαλονίκη. Ο προπάππος του Σαρκοζί, που πέθανε το 1913, ήταν κοσμηματοπώλης και η επιχείρησή του καταστράφηκε το 1917 όταν μία μεγάλη φωτιά κατέστρεψε μεγάλο μέρος της Θεσσαλονίκης. Ο τάφος του υπάρχει στη Σταυρούπολη. Ο παππούς του Σαρκοζί, Ααρών (παιδί πολύτεκνης οικογένειας) έφυγε στη Γαλλία σε ηλικία 14 ετών ,παντρεύτηκε εκεί, έγινε καθολικός και πήρε το όνομα Μπένεντικτ. Σε επίσκεψη που έκανε τον Ιούλιο του 2006 στη χώρα μας ο Νικολά Σαρκοζί, τιμήθηκε από την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης και δήλωσε οτι "οι ρίζες μου είναι εδώ".
Στις 29 Μαΐου 2007 στη Χάβρη στην πρώτη δημόσια ομιλία του μετά την εκλογή του στην προεδρία, είχε δηλώσει: «Είμαι ο γιος ενός Ούγγρου μετανάστη και ο εγγονός ενός Ελληνα της Θεσσαλονίκης».

Σωστή η στάση του Αρχιεπισκόπου

2008-03-28T11:51:00.001+02:00

Πολύς λόγος έχει γίνει για την απόφαση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου της Ελλαδικής Εκκλησίας περί της "πορνείας" που συνεπάγεται κάθε "συζυγική"-συμβιωτική σχέση εκτός του Ορθόδοξου γάμου, με αφορμή το θέμα του Συμφωνου Ελεύθερης Συμβίωσης ("η Εκκλησία δηλαδή δέχεται και ευλογεί την παραδεδομένη τέλεση του Γάμου κατά το Ορθόδοξο Τυπικό ενώ θεωρεί πορνεία κάθε άλλη «συζυγική» σχέση εκτός αυτού"). Και όπως ήταν φυσικό, πολλές από τις αντιδράσεις εναντίον της απόφασης της Ιερας Συνόδου, εστιάστηκαν στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Ιερώνυμο. Είναι όμως αυτές δικαιολογημένες;
Κατά την άποψή μου όχι. Ο ρόλος του Αρχιεπισκόπου είναι να προεδρεύει της Ιεράς Συνόδου και όχι να λαμβάνει ο ίδιος αποφάσεις στα πλαίσια των συνεδριάσεών της. Τρανταχτή απόδειξη της διαφορετικής αντίληψης που έχει για τη συνοδικότητα, αποτελεί μία από τις πρώτες του προσωπικές αποφάσεις, να ξηλωθούν δηλαδή τα υπερυψωμένα έδρανα της αίθουσας συνεδριάσεων της Ιεράς Συνόδου στη Μονή Πετράκη, τα οποία είχε κατασκευάσει ο προκάτοχός του και έδιναν την αίσθηση «υπεροχής» του έναντι των άλλων. Επανήλθε έτσι το απλό τραπεζάκι που είχε και ο αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ, στο ίδιο ύψος με τα έδρανα των άλλων αρχιερέων.
Είχαμε συνηθίσει τον μακαριστό Χριστόδουλο σε ρόλο πρωταγωνιστή, που επέβαλε τις απόψεις του μέσα στην Ελλαδική Εκκλησία, οι οποίες γίνονταν αποδεκτές από αυτήν, λόγω της μεγάλης δημοφιλίας του και της επιρροής του στην Ελληνική κοινωνία. Κανείς δεν είχε τη δύναμη να τα βάλει μαζί του, ακόμα και όταν η επικοινωνιακή τακτική του οδηγούσε σε μη παραδεκτές για την παράδοση της εκκλησίας πρακτικές ("ελάτε και με το σκουλαρίκι").
Σε αντίθεση με το παρελθόν, ο σημερινός Αρχιεπίσκοπος με την σεμνότητα που τον διακρίνει, έχει παραμερίσει τις προσωπικές του φιλοδοξίες και δέχεται στωικά τις αποφάσεις της πλειοψηφίας της Ιεραρχίας. Δεν παρέμεινε σιωπηλός. Ζήτησε να ενημερωθεί από την πολιτεία για τις εξελίξεις ώστε να έχει μία πιό ολοκληρωμένη εικόνα για τον νέο νόμο, αλλά σε καμμία περίπτωση δεν πίεσε για απόσυρση του νομοσχεδίου, ούτε καταδίκασε το περιεχόμενό του. Εξέθεσε τις απόψεις του, εμφανίσθηκε διαλλακτικός και κράτησε χαμηλούς τόνους: «Η ζωή προχωράει και εμείς πρέπει να μαθαίνουμε να ξεπερνάμε τις δυσκολίες της. Θα το αντιμετωπίσουμε με σύνεση και ψυχραιμία» . Δεν υπολόγισε όμως τις πιό σκληροπυρηνικές απόψεις άλλων ιεραρχών, όπως ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος ή ο Καλαβρύτων Αμβρόσιος, που μεταξύ άλλων δήλωσαν την επιθυμία τους να προειδοποιηθούν (!) όσοι ορθόδοξοι υπογράψουν «σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης», για πιθανές συνέπειες! Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος, αντίθετα, τόνισε οτι «τα μέλη της Εκκλησίας πορεύονται με βάση το Ευαγγέλιο, τους κανόνες της Εκκλησίας και την τάξη των Οικουμενικών Συνόδων, την αγιοπνευματική παράδοση. Επομένως τα όρια είναι περιορισμένα και στο θέμα αυτό η Εκκλησία δεν έχει δυνατότητα ούτε εκπτώσεων ούτε παρεκκλίσεων». Ωστόσο εξέφρασε τον σεβασμό του σε εκείνους που θέλουν κάτι ξεχωριστό από την Εκκλησία. «Υπάρχει η επιλογή ορισμένων ανθρώπων που έχουν ορισμένα προβλήματα, να ρυθμίσουν με τον δικό τους τρόπο τη ζωή τους. Αυτό δεν μπορεί η Εκκλησία να το ελέγχει με αναγκαστικούς τρόπους, με αστυνομικά μέτρα».
Πιθανώς αν αποφάσιζε να λειτουργήσει όπως ο προκάτοχός του (1), να μην έβγαινε ποτέ μία τόσο σκληρή ανακοίνωση από την Ιερά Σύνοδο. Αλλά αυτός είναι ο Ιερώνυμος, με σεβασμό στην πλειοψηφία της Ιεραρχίας, παρ'ότι αυτός ο σεβασμός μπορεί να εκληφθεί ως αδυναμία. Άλλωστε η σκληρή αυτή απόφαση της πλειοψηφίας της Ιεράς Συνόδου, που βγάζει πόρνους περίπου τους μισούς Έλληνες (μεταξύ των οποίων και μένα), απέδειξε και την άκρως συντηρητική νοοτροπία που διακατέχει την πλειοψηφία της σύγχρονης Ελλαδικής Εκκλησίας. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει τους ιεράρχες για την απόφασή τους, αφού αυτή βασίζεται στην αυστηρή ερμηνεία του Ευαγγελίου και των λόγων του Ιησού (2). Επομένως η στάση του Ιερώνυμου, ως προκαθήμενου της Ελλαδικής Εκκλησίας είναι απολύτως σωστή και απορρέει από τον περιορισμένο του ρόλο και την επιβεβλημένη συμμόρφωσή του στις αποφάσεις της πλειοψηφίας. Τα μέχρι τώρα δείγματα γραφής του εντυπωσιάζουν με ένα θετικό τρόπο και δείχνουν οτι κάτι αλλάζει στην εικόνα που πρέπει να προβάλλει ο προκαθήμενος της Ελλαδικής Εκκλησίας.

(1)Παραθέτω την άποψη που είχε διατυπώσει ο μακαριστός Χριστόδουλος για τις προγαμιαίες σχέσεις. Έχει ενδιαφέρον η προσεκτική καταληκτική τοποθέτησή του, σε διαφορετικό μήκος κύματος από την πρόσφατη απόφαση της Ιεράς Συνόδου.
(2)Ο Μαύρος Γάτος χρησιμοποιεί αποσπάσματα από την Επί του Όρους Ομιλία του Χριστού, για να καταδείξει την ουσία του Ευαγγελίου σε σχέση με την μοιχεία. Ο μακαριστός Χριστόδουλος επισημαίνει την ταύτιση της μοιχείας με την πορνεία (Ματθ. 5:32). Όποιος επιθυμεί να διαβάσει τις διάφορες εκδοχές της Βίβλου στο πρωτότυπο, παραπέμπω στο πολύ καλό (δωρεάν) πρόγραμμα Τhe Word.

Διαγραφή του Ανδρέα Καψαμπέλη από τα μητρώα της ΕΣΗΕΑ για 2 χρόνια (αλλά για άλλη υπόθεση παραβίασης της δημοσιογραφικής δεοντολογίας)

2008-03-24T15:49:00.001+02:00

Πριν μερικές μέρες, ψάχνοντας στην ιστοσελίδα της ΕΣΗΕΑ για να βρώ τις απόψεις της για το ασφαλιστικό, τράβηξε την προσοχή μου ένα κείμενο της 14/3/2008 με τίτλο "ΑΠΟΦΑΣΗ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 1/2008 ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟΥ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ". Η έκπληξή μου ήταν μεγάλη. Το δευτεροβάθμιο πειθαρχικό συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ στις 28 Φεβρουαρίου 2008 είχε επιβεβαιώσει την πρωτόδικη ποινή της προσωρινής διαγραφής 2 ετών από τα μητρώα της ΕΣΗΕΑ, που είχε επιβάλλει σε ανύποπτη στιγμή το 2007 στους Νίκο Φελέκη και Ανδρέα Καψαμπέλη (του press-gr). Ακόμα και μετά την έφεση που αυτοί άσκησαν στην πρωτοβάθμια καταδικαστική απόφαση, αυτή δεν άλλαξε. Δεν κατάφερα να βρώ την απόφαση 7/2007 του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου (δεν υπάρχει στην ιστοσελίδα της ΕΣΗΕΑ). Όπως και να έχει, πρόκειται για μία καταγγελία της δημοτικής παράταξης Αθηνών «Ανοιχτή Πόλη» κατά των δύο δημοσιογράφων της εφημερίδας «Κόσμος του Επενδυτή», για καταπάτηση δημοσιογραφικής δεοντολογίας σε βάρος του Αλέξη Τσίπρα (21/10/2006) με πλαστές ερωτήσεις και απαντήσεις, παραπλανητικούς τίτλους που δεν προκύπτουν από τις απαντήσεις του κυρίου Τσίπρα και αλλοίωση της αυθεντικής συνέντευξης, που πήρε άλλος συντάκτης, από τους δύο συγκεκριμένους δημοσιογράφους.
Το κείμενο της απόφασης είναι προσβάσιμο για όποιον θέλει να μάθει περισσότερες λεπτομέρειες. Η δε απόφαση αποτελεί κόλαφο για την δήθεν αντικειμενική δημοσιογραφία του κυρίου Καψαμπέλη. Σύμφωνα με το σκεπτικό της ΕΣΗΕΑ "η αυθαίρετη προσθήκη ερώτησης-απάντησης σε οποιαδήποτε συνέντευξη, συνιστά κατάφωρη παραβίαση της δημοσιογραφικής δεοντολογίας και δημιουργεί έντονες αμφιβολίες για την αξιοπιστία της ενημέρωσης της κοινής γνώμης. Από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει με σαφήνεια ότι οι δυο εκκαλούμενοι συνάδελφοι από κοινού δρομολόγησαν και εφάρμοσαν αντίστοιχη παραβατική συμπεριφορά, που πέραν των άλλων ουσιαστικά εξέθεσε τον εγκαλούντα. Κίνητρό τους ήταν η εξαγωγή του πρωτοσέλιδου τίτλου της εφημερίδας με ανύπαρκτη δήλωση του συνεντευξιαζόμενου, χάριν εντυπώσεων και προφανώς με στόχο την αύξηση των πωλήσεων της εφημερίδας. Εκτός αυτού, οι εκκαλούμενοι...αρνήθηκαν να αφαιρέσουν την επίμαχη ερώτηση-απάντηση, παρά τις διαμαρτυρίες των εκπροσώπων της παράταξης «Ανοιχτή Πόλη» (και) πίεσαν αφόρητα τον συντάκτη της συνέντευξης να δεχθεί και να στηρίξει την προσθήκη και τον προαποφασισμένο τίτλο και επειδή αυτός αρνήθηκε να συνεργήσει, καταγγέλλοντας το γεγονός, τον απέλυσαν. Όταν ζητήθηκε από τους δύο εγκαλούμενους συναδέλφους να διορθώσουν τη συνέντευξη (αφαίρεση της επίμαχης ερώτησης και απάντησης) και να αλλάξει ο τίτλος, δεν έγινε καμία προσπάθεια με τη δικαιολογία ότι «η εφημερίδα τυπώνεται». Ο συνεντευξιαζόμενος εθίγη ηθικά και πολιτικά για να πουλήσει περισσότερα αντίτυπα η συγκεκριμένη εφημερίδα. Πέραν και ανεξαρτήτως αυτού, υπήρξε παραπληροφόρηση τού κοινού επί του θέματος".
Οι μάσκες έπεσαν και οι άθλιες πρακτικές αποκαλύπτονται. Ο πρότερος δημοσιογραφικός βίος του κυρίου Καψαμπέλη δεν είναι τόσο αθώος, όσο ο ίδιος προσπάθησε να μας πείσει. Το ενδιαφέρον είναι οτι δεν βρέθηκε ένας (1) δημοσιογράφος για να ενημερώσει την κοινή γνώμη, παρά δόθηκε απλόχερα η ευκαιρία στον κ.Καψαμπέλη να ωρύεται για το δικιο του και την αντικειμενική ενημέρωση που προσφέρει, χωρίς να χρησιμοποιηθεί ως αντίλογος το απλό επιχείρημα της διαγραφής του από την ΕΣΗΕΑ. Η πικρή εμπειρία του μετά την καταγγελία του Αλέξη Τσίπρα τον οδήγησε στο διαδίκτυο, γιατί γνωρίζει βέβαια οτι ενώ η παραπληροφόρηση του κοινού τιμωρείται όταν πρόκειται για την έντυπη δημοσιογραφία, δεν τιμωρείται για την ηλεκτρονική, ακόμα και αν εκπορεύεται από τον ίδιο άνθρωπο, ειδικά όταν υπάρχει ανωνυμία. Δυστυχώς το διαδίκτυο δίνει το δικαίωμα για τέτοιες "δημοσιογραφικές" συμπεριφορές, χωρίς την δυνατότητα κολασμού από την ΕΣΗΕΑ. Απορώ γιατί οι απόφασεις, τόσο του Πρωτοβάθμιου όσο και του Δευτεροβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου της ΕΣΗΕΑ θάφτηκαν από τον ημερήσιο τύπο, αλλά και από το press-gr. Αυτήν την δημοσιογραφία θέλουμε;

Υ.Γ.Περίμενα μερικές μέρες για να δώ πόσοι θα ασχοληθούν με το σημαντικό αυτό θέμα (δεν διαγράφονται και κάθε μέρα δημοσιογράφοι από την ΕΣΗΕΑ, αν εξαιρέσει κανείς μπουμπούκια τύπου Τριανταφυλλόπουλου και Ευαγγελάτου), ιδιαίτερα όταν έχει προηγηθεί τόση συζήτηση για το press-gr και τον κ.Α.Καψαμπέλη. Δυστυχώς ελάχιστοι θεώρησαν οτι έπρεπε να ενημερωθεί ο πολίτης για την απόφαση αυτή και πάντως καμμία εφημερίδα μεταξύ αυτών (Πρώτο Θέμα, Το Βήμα, Ελευθεροτυπία, Καθημερινή, Τα Νέα, Ελεύθερος Τύπος, Έθνος, Αδέσμευτος Τύπος, Αυγή, Ριζοσπάστης, Εξπρές, Ναυτεμπορική, Ημερησία, Κέρδος, Το Ποντίκι), όπως διαπίστωσα από την αναζήτηση που έκανα μέσω διαδικτύου. Κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει. Παραθέτω τις (λίγες) ιστοσελίδες που το έκαναν θέμα:

Troktiko,
i-Reporter,
greekmedianews,
alero,
Lifo (αναφορά σε δύο μόνο γραμμές),
Λεξίδια για σημαντικές αιτίες.
Κεφαλλονίτικη αλιάδα

Μπράβο και αίσχος για τη διαδήλωση της 19ης Μαρτίου

2008-03-21T13:54:00.003+02:00

Έχω διατυπώσει την άποψή μου για την αποτελεσματικότητα των διαδηλώσεων με αφορμή ανάλογη διαδήλωση για το ασφαλιστικό τον Δεκέμβριο του 2007. Τότε είχα υποστηρίξει γιατί θεωρώ οτι οι συχνές διαδηλώσεις μάλλον αρνητικά αποτελέσματα παράγουν, παρά θετικά. Η συγκέντρωση της 19ης Μαρτίου όμως είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιάς απόλυτα δικαιολογημένης και επιβεβλημένης διαδήλωσης. Συνέβαινε λίγο πριν την ψήφιση του νομοσχεδίου για το ασφαλιστικό, και ο πολίτης είχε πλέον συγκεκριμένα στοιχεία υπ'όψη του για να κρίνει. Για το λόγο αυτό αποφάσισα να συμμετάσχω, κόντρα στις συνήθειές μου. Άλλωστε στο προηγούμενο κείμενό μου με τίτλο "Το νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό και τι μας κρύβουν", εξέφρασα την αντίθεσή μου στις αλλαγές που επιφέρει το σχέδιο νόμου (και ουσιαστικά νόμος του κράτους από τις 21/3/2008). (Update: η πρόταση για δημοψήφισμα, που καθυστερεί την τελική ψήφιση του νομοσχεδίου, δεν έχει μέλλον, αφού πρέπει να επικυρωθεί από 180 βουλευτές). Είναι τέτοιες στιγμές που η κοινωνική αντίδραση ξεχειλίζει και ο κόσμος θέλει να εκφραστεί με τον απλούστερο τρόπο που διαθέτει: την διαμαρτυρία και τη διαδήλωση. Πέρα από στενές συντεχνιακές λογικές (που πάντα υπάρχουν), από την αντίδραση αυτή ξεπροβάλλει και η χαμένη κοινωνική αλληλεγγύη, η ξεχασμένη λογική οτι μπορούμε να παλεύουμε με το σύνολο, για το σύνολο και όχι μόνο για τους εαυτούς μας, και το νομοσχέδιο αυτό "κατάφερε" να ενώσει ξανά την Ελληνική κοινωνία σε ένα ακομμάτιστο ξέσπασμα μεγάλου μεγέθους.
Γιατί η συγκέντρωση αυτή ήταν πραγματικά μεγάλη. Από τα Χαυτεία μέχρι το Πεδίον του Άρεως, όλη η Πατησίων ήταν γεμάτη κόσμο. Κάποιοι κατέβηκαν για πρώτη φορά σε διαδήλωση, όπως καταλάβαινα από τις κουβέντες που άκουγα τυχαία. Υπήρχαν οι οργανωμένοι συνδικαλιστές κατά κλάδο, αλλά και πολλοί απλοί πολίτες ανάμεσά τους, είτε σε μικρές παρέες είτε μεμονωμένοι, άλλοι με τα παιδιά τους, ηλικιωμένοι αλλά και φοιτητές, που αποφάσισαν να δηλώσουν την αντίθεσή τους με την παρουσία τους. Ο κόσμος γύρω από το Πεδίον του Άρεως, όπου υπήρχε η εξέδρα από την οποία μίλησαν οι εκπρόσωποι της ΓΣΕΕ και της ΑΔΕΔΥ, δεν ήταν πολύς, αλλά τα μεγάφωνα μετέδιδαν τις ομιλίες τους κατά μήκος της κατάμεστης από διαδηλωτές Πατησίων. Το περιεχόμενο των ομιλιών ήταν αγωνιστικό, αλλά όχι κομματικό και απηχούσε τις αγωνίες των συγκεντρωμένων για το δυσμενές μέλλον τους.

(φωτογραφίες από τον Παντελή Οικονόμου)

Ένα μεγάλο μπράβο λοιπόν που δεν υπήρξε προσπάθεια κομματικού καπελώματος από τους ομιλητές. Ένα μεγάλο μπράβο στις χιλιάδες των συμπολιτών μας που έδωσαν το παρόν σε μία από τις μεγαλύτερες μη κομματικές συγκεντρώσεις των τελευταίων ετών. Επίσης ένα μεγάλο μπράβο στον κόσμο που έδειξε ωριμότητα και δεν παρεκτράπηκε και που στην μεγάλη του πλειοψηφία ακολουθούσε την πορεία κουβεντιάζοντας, χωρίς να συμμετέχει στα (συνήθως) ξέπνοα συνθήματα που ακούγονταν από τις συνδικαλιστικές ντουντούκες. Ήταν τόσο μαζική η συγκέντρωση, που αρκούσε ο ίδιος ο όγκος της.
Η πορεία ακολούθησε τη διαδρομή Πατησίων-Σταδίου και στη συνέχεια οι διαδηλωτές σταματούσαν για λίγο μπροστά στη Βουλή (όπου βρίσκονταν τα ΜΑΤ, τα οποία είχαν κλεισει την Βασιλίσσης Σοφίας, αλλά σε απόσταση ασφαλείας από τους διαδηλωτές), και συνέχιζαν στην Πανεπιστημίου.

(στη φωτογραφία τα ΜΑΤ βρίσκονται στα σκαλιά της Βουλής)

Στην διαδρομή δεν υπήρχαν αστυνομικές δυνάμεις, παρά μόνο κάποιες διμοιρίες των ΜΑΤ στην Σανταρόζα. Υπήρχε ενθουσιασμός στην ατμόσφαιρα, λόγω της μαζικότητας της συγκέντρωσης, μέχρι που έφτασα κοντά στη Βουλή, όπου διαπίστωσα μία σχετική αδράνεια. Δεν υπήρχε κινητικότητα και για αρκετό χρονικό διάστημα περίμενε ο ένας τον άλλο για να ξεκινήσει πάλι η πορεία. Ήδη είχαν εμφανιστεί κάποιοι γνωστοί-άγνωστοι, όχι παραπάνω από 15-20 άτομα, με πλήρη εξάρτηση [κουκούλες, μαντήλια που έκρυβαν το πρόσωπο, καδρόνια, αντιασφυξιογόνες μάσκες (!)], που κινούνταν άνετα ανάμεσα στους συγκεντρωμένους, με την αστυνομία απλώς να παρακολουθεί και ήταν φανερό οτι περίμεναν το σήμα για επίθεση στα ΜΑΤ (μετά από κάποιες μεμονωμένες ρίψεις αντικειμένων και μολότωφ). Ίσως αυτός ήταν και ο λόγος που υπήρχε κάποια ανησυχία και νευρικότητα στους διαδηλωτές. Οι περισσότεροι από τους αντιεξουσιαστές (ή "αντιεξουσιαστές"), δεν ήταν παραπάνω από 18 ετών (κάποιοι κοντά στα 14-15), ενώ ο δρόμος γέμισε σπασμένες πλάκες από το μετρό (!) και πέτρες, τις οποίες χρησιμοποιούσαν ως πολεμοφόδια οι ταραξίες.
Κάποια στιγμή, και ενώ δεν είχε χρειαστεί μέχρι τότε να περιφρουρηθεί η πορεία (τα πράγματα κυλούσαν πολύ ομαλά), εμφανίστηκαν δύο οργανωμένες ομάδες νεαρών, σε μικρή απόσταση η μία από την άλλη, με έντονα και θορυβώδη συνθήματα, γρήγορη συντονισμένη κίνηση, και περιφρούρηση (!) με περιμετρική αλυσίδα από χέρια και αφού πέρασε ταχύτατα, αφήνοντας κενό στη πορεία, αυτό το κάλυψε η ομάδα των αντιεξουσιαστών που ξαφνικά είχε μεγαλώσει! Ακολούθησε μαζικός πετροπόλεμος, η πορεία έσπασε στα δύο και εκτοξεύτηκαν δακρυγόνα από τα ΜΑΤ. Έτσι λοιπόν τελείωσε άδοξα η συμμετοχή μου στην διαδήλωση. Δεν γνωρίζω τη συνέχεια γιατί αποχώρησα, με μία αίσθηση αηδίας και αγανάκτησης. Ένα θλιβερό τέλος σε μία μεγαλειώδη συγκέντρωση.
Αίσχος λοιπόν, γιατί από ότι εγώ συνειδητοποίησα, πιθανώς να υπάρχει σύνδεση των κουκουλοφόρων με ένα πολύ μικρό κομμάτι των διαδηλωτών, που δυστυχώς (;) δεν μπορεί να απομονωθεί, γιατί δεν δίνει το στίγμα του και το σύνθημα για τα επεισόδια, παρά μόνο λίγη ώρα πριν από αυτά. Αρκεί ένα video για να καταγραφούν οι οργανωμένες κινήσεις τους και ίσως να προληφθούν τα έκτροπα. Ίσως να είναι γνωστοί, ακόμα και σε κάποιους από τους οργανωτές των διαδηλώσεων. Αίσχος, επίσης, γιατί τα ΜΑΤ χρησιμοποίησαν τα δακρυγόνα για να διαλύσουν τους ταραξίες, ενώ ήξεραν οτι αυτοί που θα την πληρώσουν είναι οι διαδηλωτές. Αίσχος για την αστυνομία που, ενώ γνωρίζει αυτά τα λίγα καλόπαιδα που αμαυρώνουν τις μαζικές διαδηλώσεις, δεν τα πιάνει ποτέ. Τα πρόσωπά τους και τα ρούχα τους ήταν αναγνωρίσιμα από απόσταση. Αίσχος, γιατί τέτοιες πρακτικές και γεγονότα απομακρύνουν το απλό κόσμο που θέλει απλώς να δηλώσει, μέσω των συγκεντρώσεων, τη θέση του και την αντίδρασή του, αλλά απεχθάνεται τις προβοκάτσιες και τα έκτροπα. Αίσχος, τέλος, γιατί τα κανάλια (εγχώρια και ξένα) αντί να προβάλλουν την πορεία, τόνισαν κυρίως τα επεισόδια των λίγων εγκάθετων και υποκινούμενων, σαν να ήταν αυτά που χαρακτήριζαν μία τέτοια μεγάλη συγκέντρωση.

Υ.Γ.1.Στην προσφώνηση του προέδρου της ΕΣΗΕΑ κ.Πάνου Σόμπολου, η ατμόσφαιρα δονήθηκε από παρατεταμένα σφυρίγματα και αποδοκιμασίες. Μετά τις πρώτες του λέξεις, δεν ακουγόταν τίποτα από τη φασαρία! Για όσους νομίζουν οτι οι πολίτες ξεχνούν τα πρόσφατα παιχνίδια που οι δημοσιογράφοι έπαιξαν και παίζουν με την εξουσία. Άλλωστε, οι δημοσιογράφοι, για μία ακόμα φορά, έκαναν κι αυτοί την απεργία τους, την ίδια μέρα με όλους τους υπολοίπους, προφανώς για να μην πληροφορηθεί έγκαιρα ο Ελληνικός λαός τι συνέβει στις 19/3.
Υ.Γ.2.Δυστυχώς, ένας αγώνας που αφορά όλους τους εργαζόμενους, για μία άλλη φορά έσπασε στα δύο, με την παράλληλη συγκέντρωση του ΠΑΜΕ στην Ομόνοια, στις 10.30 π.μ., μισή ώρα πριν την συγκέντρωση της ΓΣΕΕ και της ΑΔΕΔΥ στο Πεδίον του Αρεως. Καταγράφω την άποψη ενός φίλου, που υποστηρίζει οτι ένας σημαντικός λόγος για ξεχωριστές πορείες είναι η αυτοπροστασία και η αποφυγή της προβοκάτσιας των επεισοδίων. Πάντως οι αγώνες των εργαζομένων δεν πρέπει να έχουν και δεν έχουν κομματικό χρώμα. Οι αγώνες κερδίζονται με την ενότητα και όχι με τον κατασκευασμένο διχασμό.
Υ.Γ.3.Οι ομιλίες των εκπροσώπων της ΓΣΕΕ και της ΑΔΕΔΥ, καλύφθηκαν πολλές φορές από το θόρυβο πολεμικών αεροσκαφών, Σινούκ και άλλων ελικοπτέρων που πετούσαν χαμηλά και πάνω από τον χώρο της συγκέντρωσης!!!
Υ.Γ.4.Η ίδια πρακτική των επεισοδίων και των δακρυγόνων επαναλήφθηκε και το απόγευμα της 20ης Μαρτίου έξω από τη Βουλή.
Υ.Γ.5.Ψηφίστηκε τελικά επί των άρθρων το νομοσχέδιο από τους 151 + 1 βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας. Απομένει η ψήφιση επί του συνόλου. Άξιος ο μισθός τους!

Το νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό και τι μας κρύβουν

2008-03-18T12:47:00.002+02:00

Παρακολουθώ με αγωνία και ενδιαφέρον τις προσπάθειες της σημερινής κυβέρνησης να δώσει στο πρόβλημα του ασφαλιστικού μία λύση που να αντέξει σε βάθος χρόνου. Η ενασχόληση του τύπου με το μείζον αυτό θέμα επί μήνες, μου έδωσε το δικαίωμα να διαμορφώσω μία συγκροτημένη και συγκεκριμένη άποψη. Οι τελικές κυβερνητικές προτάσεις, που κατά πάσα πιθανότητα θα είναι νόμος του κράτους σε μερικές ημέρες, είναι στη διάθεση του κοινού και των ειδικών. Αφήνομαι λοιπόν στους γνώστες του θέματος, για να με ενημερώσουν και χρησιμοποιώ μόνο παραπομπές και στοιχεία από εφημερίδες που πρόσκεινται στην κυβερνητική παράταξη.
Ο Στέφανος Μάνος, σε άρθρο του στην Καθημερινή, αποκαλύπτει οτι "σύμφωνα, λοιπόν, με την έκθεση των «σοφών», η συνολική δαπάνη συντάξεων το 2007 ήταν 23,5 δισ. ευρώ (12,5% του ΑΕΠ) και προορίζεται (αν δεν αλλάξει κάτι) να φθάσει τα 32,7 δισ. ευρώ το 2015 και 40,8 δισ. ευρώ το 2020 (με τιμές 2007). Στην έκθεση επισημαίνεται ότι οι αριθμοί αυτοί είναι υποτιμημένοι, δηλαδή η κατάσταση είναι χειρότερη". Τα ποσά που απαιτούνται είναι τεράστια και για τις μελλοντικές εξελίξεις πρέπει να συνυπολογίσουμε την υπογεννητικότητα των Ελλήνων και την συνεχιζόμενη μείωση του λόγου εργαζομένων προς συνταξιούχους.
Τι καταφέρνει λοιπόν το κοινωνικά άδικο αυτό νομοσχέδιο, σε οικονομικό επίπεδο; Πάλι σύμφωνα με τον κ.Μάνο, "τα ταμεία, σύμφωνα με την έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, θα εξοικονομούν από το 2018 και μετά (αφού ωριμάσουν τα μέτρα) 308,7 εκατ. ευρώ ετησίως από αυξήσεις στα όρια ηλικίας (κυρίως των γυναικών) και 1,5(!) δισ. ευρώ από εξοικονόμηση πόρων από τη διοικητική ενοποίηση". Eάν όμως δεν αλλάξουν οι όροι και οι προϋποθέσεις για τις παροχές των Tαμείων που ενοποιούνται –όπως διαβεβαιώνει η κυβέρνηση– κι αφού δεν μειώνεται το προσωπικό τους, από πού θα προκύψει αυτό το τελευταίο ποσό; Ο κ.Μάνος συμφωνεί: "Τα περί εξοικονόμησης πόρων από τη διοικητική ενοποίηση ανήκουν μάλλον στη σφαίρα των ονείρων. Κατά τη γνώμη μου, η σχεδιαζόμενη διοικητική ενοποίηση όχι μόνο δεν θα περιορίσει τα έξοδα, αλλά θα τα αυξήσει σημαντικά".
Μπροστά στα τεράστια ποσά που απαιτούνται για τη λύση του συνεχώς και με γοργότερους ρυθμούς διογκούμενου προβλήματος, η συμμετοχή από την ενοποίηση των ταμείων και την αύξηση των ορίων ηλικίας παραμένει αμφίβολη και θλιβερά μικρή και η "λύση" που προσφέρει το νομοσχέδιο είναι ασπιρίνη και όχι θεραπεία. Απλώς συγκρίνετε το 1,8 δις που εξοικονομεί το νομοσχέδιο (στην πιο αισιόδοξη εκδοχή του) και τα οποία τα 308 εκ ευρώ θα εξοικονομούνται μόνο για μερικά χρόνια, με τα άνω των 30 δις που θα απαιτούνται σε μερικά χρόνια. Η ίδια η υπουργός Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Φάνη Πάλλη-Πετραλιά σε δήλωσή της τον Ιανουάριο του 2008, σημειώνει οτι το ασφαλιστικό νομοσχέδιο δεν έχει εισπρακτικό στόχο, αλλά τη δημιουργία ενός δίκαιου και βιώσιμου ασφαλιστικού συστήματος.

Το πρόβλημα όμως του ασφαλιστικού είναι κατ'εξοχήν οικονομικό. Επομένως η κατεύθυνση που δίνεται με το νομοσχέδιο είναι λανθασμένη, αφού δεν ασχολείται με το μείζον: κατ'αρχήν με την εξεύρεση πόρων και στη συνέχεια με τη ορθή κατανομή τους. Κάπου αλλού λοιπόν πρέπει να βρίσκεται η ουσιαστική λύση του προβλήματος.
Το ίδιο επισημαίνει και ο κ. Σάββας Pομπόλης, καθηγητής του Παντείου και επιστημονικός διευθυντής του Iνστιτούτου Eργασίας ΓΣEE- AΔEΔY: "η οικονομική απόδοση του Σχεδίου Νόμου είναι βραχυχρόνια και περιορισμένη και αναφέρεται στην εσωτερική κατανομή των πόρων στην περίπτωση των ενοποιήσεων, στο Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης και στον περιορισμό των ασφαλιστικών δικαιωμάτων. Ταυτόχρονα δεν προβλέπεται καμία δέσμευση για την απόδοση των οφειλόμενων ποσών (12,6 δισ. ευρώ) από το κράτος ούτε για την αποτελεσματική καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής...οι ενοποιήσεις θα λειτουργήσουν ως Δούρειος Ιππος με την εσωτερική κατανομή των πόρων μέσω της κατάσχεσης περιουσιακών στοιχείων των πλεονασματικών Ταμείων, την προοπτική μείωσης των παροχών προς τα κάτω μέσω της δυνατότητας που παρέχεται στον υπουργό Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας να καθορίζει το επίπεδο των παροχών υγείας και συντάξεων και την αποφυγή του κράτους να ενισχύσει χρηματοδοτικά το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και υγείας".
Ο Στέφανος Μάνος το περιγράφει με πιο γλαφυρό τρόπο: "Φανταστείτε ότι έχετε 30 τσουβάλια γεμάτα με διάφορα πράγματα. Θέλετε να ενώσετε και να ομαδοποιήσετε τα περιεχόμενά τους και να τα βάλετε σε κάποια τάξη. Πώς θα προχωρούσατε; Εγώ θα τακτοποιούσα ένα ένα τσουβάλι και στη συνέχεια θα προχωρούσα στην ενοποίηση ομοειδών πραγμάτων. Η κυβέρνηση προτίμησε να αδειάσει το περιεχόμενο όλων των τσουβαλιών σε ένα κάδο και υπόσχεται να βάλει τάξη μετά. Μπορεί η υπουργός Απασχόλησης να μη γνωρίζει το ασφαλιστικό, είμαι όμως βέβαιος ότι μπορεί να καταλάβει αυτό που μόλις περιέγραψα".
Μία δυσάρεστη παρενέργεια της βιαστικής ενοποίησης των ταμείων, χωρίς προηγούμενη μελέτη, είναι και αυτή της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Ταμεία που έως τώρα είχαν ένα αξιοπρεπές αυτόνομο σύστημα περίθαλψης, υπάγονται στο ΙΚΑ, σε ένα ΙΚΑ ανυπόληπτο και αδύναμο να ανταποκριθεί στις ανάγκες των ασφαλισμένων του, πόσο μάλλον τώρα με την προσθήκη χιλιάδων ακόμα νέων ασφαλισμένων. Και αυτό συμβαίνει, όταν δεν έχει γίνει καμμία ουσιαστική κίνηση ενίσχυσης και βελτίωσης των παρεχόμενων υπηρεσιών του ΙΚΑ, με τη δημιουργία νέων υποκαταστημάτων, τον εκσυγχρονισμό των δομών του και την πρόσληψη του αναγκαίου προσωπικού (ιατρικού και μη). Το αποτέλεσμα είναι να εξαναγκάζεται ο φορολογούμενος πολίτης, που πληρώνει κανονικά τις εισφορές του για να έχει στοιχειώδη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, να οδηγειται στην ιδιωτική ασφάλιση και στην πανάκριβη ιατρική του ιδιωτικού τομέα.

Προχειρότητα λοιπόν για μιά ακόμα φορά! Και λαϊκισμός!
Γιατί κανείς δεν έχει αντίρρηση να μειωθούν τα ταμεία, ή να κοπούν υπερβολικά προνόμια που προκαλούν το κοινό αίσθημα. Αλλά δεν μπορεί κανείς να κλεβει από τους εργαζόμενους χρήματα που τα πλήρωναν επί χρόνια με την μορφή εισφορών. Και αντί να δίνονται γενναία κίνητρα στις μητέρες για να τεκνοποιήσουν, προσφέρονται ψίχουλα: για τις νέες ασφαλισμένες που θα συνταξιοδοτηθούν βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας στο 65ο έτος της ηλικίας τους, ισχύει πρόσθετη αμειβόμενη άδεια 6 μηνών, μετά την άδεια λοχείας, καθώς και η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για ένα έτος, εφόσον η μητέρα θελήσει να επιστρέψει στην εργασία της. Μία ματιά σε επιτυχημένα παραδείγματα γενναίας κοινωνικής πολιτικής (π.χ. Σουηδία) που οδήγησαν στα υψηλότερα νούμερα γεννητικότητας στην Ευρώπη, αρκεί για να καταλάβουμε οτι τα δικά μας κίνητρα είναι ανύπαρκτα. Και φυσικά χρυσώνουν απλώς το χάπι της αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. Με την ολοκλήρωση της ρύθμισης οι γυναίκες με ανήλικο παιδί και τουλάχιστον 5.500 ημέρες ασφάλισης μεταξύ του 50ού και του 54ου έτους της ηλικίας θα θεμελιώνουν δικαίωμα αλλά η σύνταξη θα τους χορηγείται στα 55!!! Βέβαια, αυτές που θίγονται είναι οι γυναίκες που απέκτησαν παιδιά σε μεγαλύτερες ηλικίες, κάτι που συμβαίνει ολοένα και συχνότερα, φαινόμενο της σύγχρονης εποχής, με την γυναίκα να διεκδικεί τον ρόλο της στην αγορά εργασίας και να προσπαθεί να συνδυάσει και την μητρότητα, συχνά μετά τα 35 της χρόνια. Ο Ελεύθερος Τύπος παραδέχεται οτι από το 2009 και μετά στο «στόχαστρο» μπαίνουν οι σημερινοί σαραντάρηδες καθώς και οι γυναίκες.
Τίθεται όμως και σε δοκιμασία το δικαίωμα των εποχικών εργαζομενων στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, αφού απαιτούνται διπλάσια ημερομίσθια για την λήψη παροχών υγείας (από τα 50 φτάνουμε σταδιακά στα 100), δημιουργώντας πρόβλημα σε ένα μεγάλο αριθμό εργαζομένων που δεν έχουν σταθερή εργασία και παλεύουν καθημερινά να βρούν μεροκάματο.
Το χειρότερο από όλα είναι η μείωση των επικουρικών συντάξεων, που οδηγεί σε καθαρή μείωση της τελικής σύνταξης, σε εργαζόμενους που βρίσκονται λίγο πριν τη σύνταξη. Πρόκειται για μία κοινωνικά ανάλγητη πολιτική απόφαση, ειδικά σε μία εποχή ισχνών αγελάδων, έντονων οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων, με την γενιά των 700 ευρώ και την ευρέως εφαρμοζόμενη ανασφάλιστη εργασία. Όπως υποστηρίζει ο Ελεύθερος Τύπος, όσοι ολοκληρώσουν την εργασιακή τους πορεία 5 χρόνια μετά από σήμερα θα λάβουν πιο χαμηλές επικουρικές συντάξεις σε σχέση με τους σημερινούς συνταξιούχους, με βάση το πλαφόν του 20%, παρ'ότι θα έχουν πληρώσει τις ίδιες ή και μεγαλύτερες εισφορές σε σχέση με τους παλαιότερους. Αυτό ισχύει για όσους εργάστηκαν για πρώτη φορά μεταξύ 1983 και 1992. Για τους νεότερους εργαζόμενους, το 20% πλαφόν για τις επικουρικές συντάξεις δυστυχώς ισχύει ήδη με βάση το νόμο Ρέππα του ΠΑΣΟΚ.
Και φυσικά αυξάνονται τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, όπως μας ενημερώνει ο Αδέσμευτος Τύπος στο κείμενο του Κωστα Κατικου, "Οι τελικές διατάξεις του Ασφαλιστικού": "επανέρχεται από την 1-1-2013 η διάταξη που προβλέπει τη συνταξιοδότηση στο 60ο έτος (αντί του 58ου) με 35ετία". Δηλαδή κάποιος εργαζόμενος με 35 (τριανταπέντε!) χρόνια εργασίας, πρέπει να συνεχίσει να εργάζεται ή να περιμένει μέχρι τα 60 για να πάρει σύνταξη.

Αντίθετα, θεωρώ θετικό το γεγονός της δυνατότητας παραμονής στην εργασία κατά 3 χρόνια με παράλληλη αύξηση της σύνταξης κατά 10%, ως κίνητρο για την ενίσχυση του εργασιακού δυναμικού και την ελάχιστη έστω βελτίωση της σχέσης εργαζομενων προς συνταξιούχους. Αυτό σημαίνει εθελοντική παραμονή στην εργασία μέχρι τα 63 (από τα 60) για όσους είναι ασφαλισμένοι στο ΙΚΑ μέχρι τις 31/12/92 και μέχρι τα 68 (από τα 65) για όσους είναι ασφαλισμένοι από την 1/1/93.
Η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης, η ενεργητικότητα των σημερινών εξηντάρηδων και το ψυχολογικό κενό που αφήνει η συνταξιοδότηση σε αρκετούς εργαζόμενους που αισθάνονται οτι μπορούν και θέλουν ακόμα να προσφέρουν, καλύπτεται με την ρύθμιση αυτή.
Επίσης σημαντική είναι η θεσμοθέτηση του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), με πόρους από τον ΦΠΑ, τις αποκρατικοποιήσεις (πόσες άραγε έχουν μείνει ακόμα;) και τους κοινωνικούς πόρους. Φτάνει να μην αποτελέσει αποκούμπι για κάθε απελπισμένη κυβέρνηση στην προσπάθειά της για αναζήτηση χρημάτων, όπως ήδη έχει γίνει με τα αποθεματικά των ταμείων και την μή απόδοση των οφειλών του κράτους σε αυτά.
Τελικά ποιός έχει την ευθύνη για την αναστάτωση και κοινωνική αντίδραση που το νομοσχέδιο αυτό έχει προκαλέσει; Ο Γιώργος Κύρτσος ασκεί δριμεία κριτική στην κυβέρνηση για το (σοβαρό) μερίδιο της ευθύνης της: Η αποτελεσματική προώθηση της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης προϋποθέτει ένα σωρό προπαρασκευαστικές κινήσεις. Σωστή λειτουργία του ασφαλιστικού συστήματος για να ελεγχθεί το κόστος διαχείρισής του. Προβολή θετικών πρωτοβουλιών και του καλού παραδείγματος της ίδιας της εξουσίας. Δημιουργία της ευρύτερης δυνατής συμμαχίας στο πλαίσιο της τριμερούς συνεργασίας κυβέρνησης, εργοδοτικών και συνδικαλιστικών οργανώσεων. Σωστή αξιολόγηση των οικονομικών του ασφαλιστικού συστήματος, της οικονομικής επίπτωσης των μέτρων που προωθούνται και λεπτομερειακή τεχνικοοικονομική επεξεργασία σύνθετων μέτρων, όπως της συγχώνευσης των ασφαλιστικών ταμείων. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η κυβέρνηση προωθεί την ασφαλιστική μεταρρύθμιση χωρίς να την έχει προετοιμάσει..Τριμερής συνεργασία δεν υπήρξε με ευθύνη της κυβέρνησης, που δεν παρουσίασε συγκεκριμένες προτάσεις, και των περισσότερων συνδικαλιστικών οργανώσεων, που ακολούθησαν την κομματική γραμμή της σκληρής αντιπαράθεσης. Δεν έγινε σοβαρή αξιολόγηση της οικονομικής δυναμικής του συστήματος ούτε της επίπτωσης των μέτρων που προωθούνται. Οι συγχωνεύσεις των ταμείων γίνονται ή δεν γίνονται χωρίς την οικονομική, τεχνική προετοιμασία που επιβάλλεται και χωρίς στοιχειώδεις εγγυήσεις για το αποτέλεσμα.
Αλλά και η κοινή γνώμη δεν έχει πειστεί για την χρησιμότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη του νομοσχεδίου και το αξιολογεί αρνητικά. Το εντυπωσιακό είναι η σχετικά μικρή αποδοχή του από τους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με τον Ελεύθερο Τύπο (17/3/2008) και το κείμενό του "Παίρνουν αποστάσεις οι πολίτες-Τι αποκαλύπτει το «ΕΤ-Περισκόπιο» της MRB", σχεδόν οι μισοί από τους ψηφοφόρους της Ν.Δ. αξιολογούν αρνητικά τους κυβερνητικούς χειρισμούς στο ασφαλιστικό (49% έναντι 45,3%) και ένας στους τρεις τάσσεται κατά του νομοσχεδίου και υπέρ των απεργιακών κινητοποιήσεων.

(οι εικόνες που μπορούν να μεγεθυνθούν, έχουν ληφθεί από το http://www.e-tipos.com/content/staticfiles/pdf/MRB16_03_08.pdf)

Σε αντιδιαστολή μέ όσα πομπώδη αλλά ανεπαρκή ευαγγελίζεται το νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό ("αποσπασματικά και αλληλοσυγκρουόμενα μέτρα" υποστηρίζει ο Γ.Κύρτσος), ας παραθέσουμε μία άλλη εναλλακτική λύση για το μείζον αυτό πρόβλημα. Πάλι ο κ. Σάββας Pομπόλης μας δείχνει το δρόμο: "μία πραγματική λύση και μεταρρύθμιση του κοινωνικο-ασφαλιστικού συστήματος απαιτείται να αντιμετωπίζει ουσιαστικά τα πραγματικά του προβλήματα: α) τη χρηματοδοτική του ενίσχυση με νέους πόρους από την άμεση φορολογία υψηλών εισοδημάτων και όχι με την έμμεση (άδικη) φορολογία όλων των εισοδημάτων β) τη βελτίωση της οργανωτικο-λειτουργικής του κατάστασης (σχεδιασμένες και υπολογισμένες ενοποιήσεις) και γ) τη σταδιακή βελτίωση (ποσοτικά και ποιοτικά) του επιπέδου των παροχών".

Δυστυχώς το νομοσχέδιο αυτό αποτυγχάνει να δώσει μακροπρόθεσμη προοπτική βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος, ενώ έχει "καταφέρει" να δημιουργήσει μία άνευ προηγουμένου κοινωνική αναταραχή, αιφνιδιάζοντας τον πολίτη που, βασιζόμενος σε ψευδείς προεκλογικές διαβεβαιώσεις για την μη αλλαγή των ορίων ηλικίας και τη μη μείωση των συντάξεων, είχε ενισχύσει με την ψήφο του την παρούσα κυβέρνηση.

Internet, δημοσιογραφία των πολιτών και ενημέρωση (μέρος 7o: οι απόγονοι του press-gr)

2008-03-12T17:04:00.003+02:00

Η υπόθεση του δημοσιογράφου κ.Β.Χιώτη προκαλεί ερωτηματικά. Ο ίδιος υποστηρίζει οτι κάποιος με το ψευδώνυμο killman και e-mail KILL KALL (killman111111x@yahoo.gr) του έστειλε δύο απειλητικά e-mails, στα οποία του ζητούσε 30.000 ευρώ "για να μην ξαναέχει πρόβλημα με το press-gr". Ύστερα από αυτό, κατέφυγε στο Τμήμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος για να καταγγείλει το συμβάν και προκειμένου να αρθεί το απόρρητο του press-gr (χωρίς να διαφαίνεται άμεση σύνδεση του ιστολογίου με τον εκβιαστή). Το λογικό θα ήταν να επιδιωχθεί είτε η αποκάλυψη του αποστολέα του επίμαχου e-mail, είτε η παγίδευσή του ύστερα από προσωπικό ραντεβού. Η αποκάλυψη τυχόν συνεργατών του μέσα από το press-gr στη συνέχεια θα ήταν σχετικά εύκολη, με την συνδρομή και των Αμερικανικών αρχών.
Όπως αποκαλύπτει ο Πιτσιρίκος για τα επίμαχα e-mails, "ο Βασίλης Χιώτης έχει κάνει μια –μόνο μια;- γκάφα. Γράφει στο εκπληκτικό άρθρο του: «Δεν απάντησα στο μήνυμα, θεωρώντας αρχικώς ότι πρόκειται για φάρσα. Αργότερα την ίδια ημέρα, όμως, έλαβα ένα δεύτερο μήνυμα από τον ίδιο αποστολέα». Αργότερα την ίδια μέρα, Βασίλη; Μα τα δυο μέιλ –όπως βλέπουν όλοι- στάλθηκαν με διαφορά τριών λεπτών!" Δε μας τα λέει καλά λοιπόν ο κ.Χιώτης.

Η απλή λογική λέει οτι, επειδή η συκοφαντική δυσφήμηση δεν αποτελεί αδίκημα που να οδηγεί σε άρση του απορρήτου, "κατασκευάστηκε" η κατηγορία της εκβίασης για να λυθούν τα χέρια των διωκτικών αρχών, αφού εκκρεμούσαν δεκάδες καταγγελίες για συκοφαντική δυσφήμηση κυρίως από επώνυμους και μεγαλοσχήμονες, χωρίς όμως τη δυνατότητα ουσιαστικής παρέμβασης των διωκτικών αρχών. Σύμφωνα με την εφημερίδα Αγγελιοφόρος, "δεκάδες καταγγελίες για συκοφαντική δυσφήμηση καταφτάνουν στο τμήμα ηλεκτρονικού εγκλήματος της Ασφάλειας Θεσσαλονίκης από ανθρώπους που θεωρούν ότι θίγονται από αναρτήσεις σε μπλογκ. Ωστόσο, όλες αυτές οι καταγγελίες καταλήγουν στο αρχείο. «Πρόκειται για καταγγελίες που γίνονται για το περιεχόμενο ιστολογίων, οι χρήστες ή διαχειριστές των οποίων είναι ανώνυμοι. Επειδή, όμως, η συκοφαντική δυσφήμηση δε θεωρείται κακούργημα, εμείς δεν μπορούμε να κινήσουμε διαδικασία για την άρση του απορρήτου. Αυτό σημαίνει ότι όλες αυτές οι καταγγελίες καταλήγουν στα αζήτητα», λέει αξιωματικός του τμήματος".
Όμως η αποκάλυψη του αποστολέα ενός e-mail είναι πιό εύκολη υπόθεση.
Aκόμα και σήμερα πάντως δεν έχει αποκαλυφθεί το όνομα του αποστολέα των επίμαχων e-mails, παρ'ότι ζητήθηκε η συνδρομή των Αμερικανικών αρχών για το press-gr. Τί εμπόδιζε τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος να ζητήσει και τα στοιχεία του αποστολέα των e-mails; Άλλωστε η εφημερίδα Καθημερινή μας ενημερώνει για άλλες περιπτώσεις συκοφαντικής δυσφήμησης μέσω διαδικτύου που αποκαλύφθηκαν και κατέληξαν στο δικαστήριο. Μία από αυτές αφορά διαμάχη "μεταξύ δύο εκ των ισχυρότερων και πλέον αναγνωρίσιμων Ελλήνων εφοπλιστών (δραστηριοποιούνται στον χώρο της ακτοπλοΐας), η οποία είδε το φως της δημοσιότητας στα τέλη Αυγούστου. Εγινε τότε γνωστό ότι ο ένας εκ των πρωταγωνιστών είχε αποστείλει περισσότερα από 200 e-mails σε επιχειρηματίες του κλάδου και σε διευθυντές τραπεζών που συνεργάζονται με εφοπλιστικές εταιρείες. Στο αμαρτωλό e-mail αναφέρονταν μεταξύ άλλων ότι «ο... έχει εκδώσει θαλασσοδάνεια από την τράπεζα... με τον διευθυντή της οποίας τα έχει κάνει πλακάκια». Σκοπός του e-mail ήταν να πληγεί το γόητρο του έτερου εφοπλιστή και να δημιουργηθούν υπόνοιες για τη νομιμότητα των δραστηριοτήτων του. Μια κλασική δηλαδή υπόθεση συκοφαντικής δυσφήμησης...Ο θιγόμενος, στα τέλη Αυγούστου απευθύνθηκε στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, προκειμένου να αποκαλυφθεί η ταυτότητα του δράστη. Καθώς άρση ηλεκτρονικού απορρήτου δεν προβλεπόταν για υποθέσεις συκοφαντικής δυσφήμησης, οι αστυνομικοί προσέφυγαν σε εναλλακτική μέθοδο: ανέλυσαν τον κώδικα στον οποίο ήταν γραμμένο το e-mail και με τον τρόπο αυτό διεπίστωσαν την ταυτότητα του συγγραφέα και στοιχειοθέτησαν κατηγορίες εναντίον του. Η δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης εκκρεμεί".
Σε μία άλλη περίπτωση ένας 34χρονος "«ανέβασε» σε ιστοσελίδα του Διαδικτύου 3 βίντεο που είχε τραβήξει το 2003 με προσωπικές στιγμές του ίδιου και της 31χρονης, τότε, ερωμένης του με την οποία, ωστόσο, σήμερα βρίσκεται σε διάσταση. Η επιχείρηση «εκδίκηση» δεν σταμάτησε εδώ. Εστειλε στα e-mail όλων των υπαλλήλων της εταιρείας στην οποία εργαζόταν η 31χρονη την ηλεκτρονική διεύθυνση (link) της ιστοσελίδας που φιλοξενούσε τα επίμαχα βίντεο... Το πρωί της Τετάρτης, αστυνομικοί της Ασφάλειας μετέβησαν στην επιχείρηση που εργάζεται ο 34χρονος και τον συνέλαβαν. Κατηγορείται για «δυσφήμηση» και παράβαση του νόμου «περί προστασίας προσωπικών δεδομένων»".
Τελικά μήπως αυτό που ενδιέφερε ήταν η συκοφάντηση του διαδικτύου, η προσπάθεια ελέγχου του "ανεξέλεγκτου" internet, το τσαλάκωμα μιάς ενημερωτικής εφημερίδας που είχε καταφέρει να αποσπάσει σημαντικό αριθμό αναγνωστών από τον συνεχώς φθίνοντα χώρο των συμβατικών ΜΜΕ και η αποκάλυψη κάποιων δημοσιογράφων που προφανώς είχαν ξεπεράσει κάποια όρια, ακόμα και στον ασύδοτο χώρο της Ελληνικής δημοσιογραφίας και όλα αυτά ως μία μορφή προειδοποίησης για τις μελλοντικές εξελίξεις; Γιατί τα παραπολιτικά του press-gr δεν διαφέρουν ουσιαστικά από τα ανώνυμα ή ψευδώνυμα παραπολιτικά των κατά τα άλλα ευυπόληπτων ευρείας κυκλοφορίας εφημερίδων. Ίσως η ατιμωρησία του διαδικτύου, έδωσε το δικαίωμα σε κάποιους δημοσιογράφους, που δεν τους επιτρεπόταν να δημοσιεύσουν τα πρωτόλεια κείμενά τους στα μέσα που εργάζονταν, να το κάνουν ελεύθερα στο internet, αλλά με ένα ανεύθυνο τρόπο που τελικά τους εξέθεσε. Όμως αρκεί να διαβάσει κάποιος εφημερίδες τύπου Αυριανής, Traffic, Espresso για να καταλάβει την ποιότητα μέρους της δημοσιογραφίας σήμερα, για την οποία κανένας εισαγγελέας δεν ασχολείται. Τα ρυπαρογραφήματα δεν λείπουν ακόμα και από ευρείας κυκλοφορίας καθημερινές και εβδομαδιαίες εφημερίδες. Όσο για τα προσωπικά δεδομένα, αυτά έγιναν κουρέλι με την δημοσιοποίηση των φωτογραφιών Ζαχόπουλου-Τσέκου στο Πρώτο Θέμα, για να μην θυμηθούμε παλιότερα "κατορθώματα" της Αυριανής.

Το φλέγον ζήτημα, κατά την δική μου άποψη, είναι η ανωνυμία των κάθε είδους δημοσιογράφων που εκμεταλλεύονται το διαδίκτυο για τις προσωπικές τους επιδιώξεις, χρησιμοποιώντας τους πολίτες σε μία δήθεν ανεξάρτητη δημοσιογραφία των πολιτών. Όπως ανέδειξα από την αρχή των κειμένων για την δημοσιογραφία των πολιτών, η συνεργασία επαγγελματιών δημοσιογράφων και πολιτών-δημοσιογράφων αποτελεί σύνηθες φαινόμενο στο εξωτερικό, με πολύ ικανοποιητικά αποτελέσματα, υπαρχει όμως αρχισυντάκτης ή διαχειριστής ή συντακτική ομάδα που αναλαμβάνει επώνυμα την ευθύνη της δημοσίευσης των άρθρων. Θα ήμουν πολύ ευτυχής να το διαπίστωνα στο press-gr, αλλά αυτό δεν έχει συμβεί ακόμα. Θα ήμουν επίσης άδικος, αν δεν σημείωνα οτι δεν βρήκα κάποιο συκοφαντικό post εκ μέρους του press-gr για τον κ.Β.Χιώτη, παρά μόνο ανώνυμα συκοφαντικά σχόλια, για τα οποία το μόνο που μπορεί κάποιος να κατηγορήσει το press-gr είναι η έλλειψη moderation. Η περίπτωση Χιώτη είναι πταίσμα μπροστά σε άλλες σοβαρότερες περιπτώσεις πιθανής συκοφαντικής δυσφήμησης μέσω των κυρίως posts του press-gr. Αν το Τμήμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος ευαισθητοποιήθηκε από καταγγελία για εκβίαση, που ίσως να έχει σχέση με ανώνυμο επισκέπτη στα σχόλια του press-gr, τότε αν δεν κάνουμε moderation στα σχόλια των επισκεπτών μας, όλοι οι ιστολόγοι είμαστε εν δυνάμει κατηγορούμενοι για συκοφαντική δυσφήμηση και εκβίαση.

H αναζήτηση άλλων ειδησεογραφικών ιστολογίων με οδήγησε σε περιπτώσεις παρόμοιων πρακτικών με χαρακτηριστικό την ανωνυμία. Μία ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι αυτή του Τρωκτικού, με 320.000 επισκέπτες, θέματα γύρω από τα media, χωρίς τη δυνατότητα σχολίων. Ξεκίνησε στις 14 Ιανουαρίου 2008 με πρώτο θέμα την συγχώνευση του ΔΟΛ με τον Πήγασο [να θυμήσουμε ανάλογο παλιότερο θέμα του Press-gr :Προς συγχώνευση ΔΟΛ - "Εθνος"!(22/9/2006)]. Όλως τυχαίως η 14η Ιανουαρίου ήταν η μέρα που οι δημοσιογράφοι του Πρώτου Θέματος "απέλυσαν" έναν από τους εργοδότες τους, τον Μάκη Τριανταφυλλόπουλο! Μάλιστα επαίρεται οτι "πρώτο το Troktiko έγραψε για την "απόλυση" (πώς το γνώριζε άραγε;), ενώ σε άλλη περίπτωση πρώτο αυτό έγραψε για απόλυση εργαζόμενου από την εφημερίδα. Σε post του την πρώτη μέρα (πότε πρόλαβε και το έμαθε ο μπαγάσας;) ο Γιάννης Αγιάννης (γνωστός μας από το press-gr) γράφει "Σκευωρία διαπλεκομένων κατά Θέμου...". Η πρώτη μέρα ήταν καταιγιστική από πλευράς post. Το πρωί της επομένης ανεβαίνει η εξής είδηση: "Κοντομηνάς-Συγγελίδης τα 5,5εκ ευρώ": Δύο επιχειρηματίες έδωσαν τα χρήματα(5,5 ΕΚ ΕΥΡΩ) δανεικά στον Θέμο σύμφωνα με τον ΣΔΟΕ και κυβερνητικές πηγές. Τα ονοματά τους. Δημήτρης Κοντομηνάς και Πολυχρόννης Συγελίδης. Τους τα επέστρεψε και δηλώνει πλήρως καλυμμένος". Το απεγνωσμένο ενδιαφέρον για την εφημερίδα φαίνεται από το post της 16/1/2008 με τίτλο "Να μας πεί ο Δελατόλας και ο Σόμπολος" όπου υποστηρίζει: "Ο εκδότης της εφημερίδας "Το Ποντίκι" Αντώνης Δελατόλας είναι ο κουμπάρος του κυβερνητικού εκπροσώπου Θεόδωρου Ρουσσόπουλου. Καθόλου μεμπτό. Αλλά δεν μπορεί ο άνθρωπος να μάθει ποιος είναι ο κομιστής να το γράψει για να μην διαλυθει το "πρώτο Θέμα";
Την ίδια μέρα δίνουν το στίγμα τους με ανακοίνωση: "Σας ευχαριστούμε για την ανταπόκρισή σας. Είμαστε μία ομάδα δημοσιογράφων -και μή -που προσπαθούμε να κάνουμε όσο το δυνατόν καλύτερα την δουλειά μας. Να φθάνει έγκαιρα και έγκυρα η ενημέρωση μέσω του blog. Δεν συκοφαντούμε, δεν παίζουμε παιχνίδια και δεν είμαστε κανενός. Θα είμαστε όμως οι πρώτοι bloggers που κάποια στιγμή θα ανακοινώσουμε τα ονόματά μας. Γιαυτό και δίνουμε έγκυρες ειδήσεις χωρίς να ρίχνουμε λάσπη στον Ανεμιστήρα. Τα λάθη είναι ανθρώπινα και γιαυτό συγχωρήστε μας".
Έχουν περάσει σχεδόν δύο μήνες αλλά τα ονόματά τους δεν τα έχουμε μάθει. Πάντως ο Σπύρος Γκουτζάνης από το Πρώτο Θέμα στις 28/2/2008 σημειώνει οτι "το εν λόγω μπλόγκ έχει πάντα σε σχεδόν πραγματικό χρόνο όλες τις πληροφορίες και τις απόψεις του κ. Μάκη Τριανταφυλλόπουλου. Απίστευτη ταχύτητα. Γιατί δεν λένε ότι το ελέγχει ο κ. Τριανταφυλλόπουλος και ότι το λειτουργούν τα παιδιά της δημοσιογραφικής του ομάδας;". Η ανυπαρξία των σχολίων "ξεπερνιέται" δε από την δημιουργία του Minitroktiko, όπου μας προτρέπουν να μπούμε στη σελίδα, να γράψουμε το άρθρο μας στα σχόλια και οτι θα το δούμε δημοσιευμένο. Η συμμετοχή παντως είναι πενιχρή.

Μία άλλη παλαιότερη (ουσιαστικά δημοσιογραφική αλλά ανώνυμη) προσπάθεια είναι το Κουρδιστό Πορτοκάλι.

Από τις 24 Ιουλίου 2007 δημοσιεύει κείμενα χωρίς την δυνατότητα σχολιων, φτάνοντας τις 378.000 επισκέψεις. Το δημοσιογραφικό του στίγμα δίνει με κείμενα τύπου "Κάνε κι εσύ ένα γαμάτο blog. Μη χαρίζεσαι στους γελοίους εκδότες" (6/9/2007) ή "Οι δημοσιογράφοι που σέβονται τον εαυτό τους, είναι υποχρεωμένοι να έχουν το δικό τους blog για να γράφουν όσα δεν τους επιτρέπουν εκδότες-διευθυντές" (13/11/2007) ή "Ο Μάνος Αντώναρος μας έδειξε το δρόμο" (14/9/2007) και φράσεις όπως: "γιατί οι δημοσιογράφοι να χρειαζόμαστε μεσάζοντες, μεσίτες-νταβατζήδες, για να πουλήσουμε για ένα κομμάτι ψωμί, την όποια πνευματική μας ικμάδα;" ή "Ας τους αφήσουμε να βγάζουν μονοι τους τις κωλοφυλλάδες τους, η με διάφορους πρωτάρηδες σαν τους ρεπόρτερς των καναλιών, που αυξάνονται και πληθύνονται σαν κουνούπια στο βούρκο. Ας τους αφήσουμε με τα ανυπόληπτα κανάλια τους κι ελάτε σ αυτον εδω, τον υπέροχα άναρχο για την ώρα, κόσμο του διαδικτύου. Κάνε το δικό σου blog κι οταν συναντηθούν εδω οι πιο δυνατές πέννες, θ αναγκασθούν οι διαφημιστικές εταιρείες να ποντάρουν πάνω μας-ώστε κι εμείς να ζούμε δίχως να είμαστε ανασφαλείς σκλάβοι του κάθε γελοίου εκβιαστή εργοδότη (εκδότη, καναλάρχη και κάθε καραγκιόζη που θέλει να μπει στα μήντια). Ας γίνει ο καθένας μας, εκδότης του εαυτού του στο διαδίκτυο."
Οι επώνυμοι αρθρογράφοι, είναι μετρημένοι στα δάκτυλα των δύο χεριών, μεταξύ των οποίων και ο Γιάννης Παπαγιάννης, που βρήκε την ευκαιρία να συνεχίσει στο διαδίκτυο την τηλεοπτική του επιθεση εναντίον του Βύρωνα Πολύδωρα σε κείμενο με τίτλο "Βύρωνας ο ...κουκουλοφόρος".
Δεν θα κάνω σχόλια για το επίπεδο των κειμένων. Άλλωστε όσοι επισκέπτονται το blog γνωρίζουν καλύτερα! Θα αναφέρω δύο ενδεικτικούς απολαυστικούς τίτλους: "Αρχηγός στη νέα επανάσταση, με τον λαό στους δρόμους πρέπει να γίνει ο Γιώργος! Φωτιά και τσεκούρι!" (22//9/2007) και "Να βγεί στους δρόμους σαν τον "Che", επικεφαλής της επανάστασης, κατά των νταβατζήδων, ο Γιώργος!" (29/9/2007)

Ενημερωτικό blog (αλλά με την συμμετοχή ανώνυμων δημοσιογράφων) είναι και το apomesa, που ξεκίνησε στα τέλη Οκτωβρίου 2007. Στις 27 Νοεμβρίου 2007 ανακοινώνει οτι "συμμετέχει στην απεργία των δημοσιογράφων έστω και αν αυτό το μέσο δεν είναι με την τυπική έννοια εργασία για κανέναν μας.Να σημειώσουμε όπως εύστοχα παρατηρεί το mediablog: Στην απεργία σύμφωνα με το άρθρο 20 του Ν. 1264/1982 συμμετέχουν και τα μη μέλη της ΕΣΗΕΑ. Γιατί...όπως σε κάθε χώρο, έτσι και στην δημοσιογραφία, τα ρετιρέ είναι η μικρή μειοψηφία...". Απλώς να θυμίσουμε οτι μεγάλος αριθμός δημοσιογράφων εργάζεται κάτω από άθλιες συνθήκες εργασίας, χωρίς την δυνατότητα του μέλους της ΕΣΗΕΑ. Στο apoekso δημοσιεύονται "οι μεγάλες ανακοινώσεις ή οι πολύ μεγάλες επιστολές αναγνωστών αλλά και ειδήσεις εναλλακτικού περιεχομένου που δεν σχετίζονται άμεσα με την θεματολογία" της ιστοσελίδας. Πάντως υπάρχουν και κείμενα ενυπόγραφα, με την δυνατότητα σχολίων.

Η σχέση του νεόκοπου (2/2/2008) parapolitiki.blogspot.com με τον δημοσιογράφο του EXTRA 3 Γιάννη Παπαγιάννη, φαίνεται από τις ευχαριστίες (!) του τελευταίου μόλις 12 μέρες μετά το ξεκίνημα του blog: "Ο Γιάννης Παπαγιάννης και η δημοσιογραφική ομάδα του Αποκαλυπτικού Δελτίου του EXTRA CHANNEL 3 σας ευχαριστεί για την αμέριστη υποστήριξη σας (!) και θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε πως απόψε 14/2/08 θα φιλοξενήσουμε την ιστοσελίδα σας στο Αποκαλυπτικό Δελτίο." Δεν μπόρεσα να βρώ προηγούμενο κείμενο που να αφορά το EXTRA 3 και τον κύριο Παπαγιάννη. Πού λοιπόν βρίσκεται η υποστήριξη από το blog;

(φωτογραφία από την ιστοσελίδα του πολιτικού-δημοσιογράφου Δ.Κωνσταντάρα)

Όσο για τις πληροφορίες; Μαθαίνουμε οτι "Κλείδωσαν οι προώρες εκλογές" (15/2/2008).

Ανώνυμοι επαγγελματίες δημοσιογράφοι δημιούργησαν το i-reporter στις 9/2/2007. Ο υπεύθυνος του blog υπογράφει με τα αρχικά n.k., ενώ σε ένα από τα πρώτα κείμενα με τίτλο "Αυτός στη φωτογραφία είμαι εγώ, όταν ήμουν διευθυντής στο Παρασκήνιο", αναφέρει και μία προηγούμενη ιδιότητά του. Μάλλον πρόκειται για τον εκδότη Νίκο Καραμανλή. Άλλωστε μόνο μεγαλοδημοσιογράφοι θα έγραφαν "βρέθηκα σήμερα στη βουλή και είχα την ευκαιρία να δω και να μιλήσω με μερικούς φίλους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ"(27/9/2007) ή θα είχαν εμπιστευτικές "πληροφορίες" του τύπου "όταν πριν ενα χρόνο ο Θ.Ρουσόπουλος ανέβαινε στο press room για να ανακοινώσει τη νέα σύνθεση της κυβέρνησης στο «χαρτάκι» του λένε οι πληροφορίες μου – που φυσικά δεν μπορούν να διασταυρωθούν,παρά μόνο να...ομολογηθούν – δεν υπήρχε το όνομα της Ντόρας Μπακογιάννη για την θέση της Υπουργού Εξωτερικών. Στο...δρόμο το πρόσθεσε τηλεφωνικά ο πρωθυπουργός μετά απο ένα άλλο τηλεφώνημα που δέχθηκε". Στους λίγους συνδέσμους του blog βρίσκουμε το Κουρδιστό Πορτοκάλι και τον φρέσκο Ανάποδο Τύπο.

Μέσα στις πρώτες θέσεις του sync, βρίσκεται το greece-salonika.blogspot.com το "ανεξάρτητο blog ενημέρωσης,της Θεσσαλονίκης". Στις 18 Σεπτεμβρίου 2007 στο κείμενο με τίτλο Νέοι blogger.."Ιδρυτική διακύρηξη" του Greece-Salonika.. , αυτοσυστήνονται:
"Είμαστε μια ντουζίνα ανθρώπων από 25 ως 45 ετών (σε επόμενο post δηλώνουν οτι 10 ζούν και εργάζονται στη Θεσσαλονίκη και 2 στην Αθήνα). Η θέση μας είναι ακριβώς στο σταυροδρόμι των πληροφοριών και των εξελίξεων αυτής της πόλης-και όχι μόνο-. Όπως μερικοί έχετε ήδη καταλάβει εργαζόμαστε σε διάφορα ΜΜΕ της πόλης και του "κέντρου"". Τα περισσότερα κείμενα είναι ανώνυμα, ενώ έχει αυξηθεί και η συμμετοχή των επώνυμων απλών πολιτών σε σχέση με τους πρώτους μήνες. Στις 4 Δεκεμβρίου 2007 μας ενημερώνει: "Αποκάλυψη του Greece-Salonika. Το Greece-Salonika είναι σε θέση να γνωρίζει την οριστική απόφαση,που έχει πάρει το Υπ.Εξωτερικών,με τη σύμφωνη γνώμη του Πρωθυπουργού φυσικά αλλά και με τη συναίνεση του Γ.Παπανδρέου, να είναι η Ελλάδα ανάμεσα στις πρώτες χώρες που θα προχωρήσουν στην αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου!" Σήμερα γνωρίζουμε οτι κάτι τέτοιο δεν επαληθεύτηκε.
Όσο για την υπόθεση press-gr, τον Ιανουάριο του 2008 "προς ενημέρωση των συνbloggers (και όχι μόνο)..", προσπαθεί να τους/μας καθησυχάσει και να τους διαβεβαιώσει οτι μπορούν να συνεχίσουν απτόητοι (όσοι βέβαια συκοφαντούν), αφού "καλό είναι να δούμε τι προβλέπεται σε τέτοιες περιπτώσεις. Ο εντοπισμός ενός blogger δεν είναι απλή υπόθεση".

Πολλοί δημοσιογράφοι γράφουν σε ενημερωτικά blogs γύρω από τα media, αρνούμενοι να αναφέρουν τα ονόματά τους για ευνόητους λόγους. Όπως περιγράφουν την διαδρομή τους, οι υπεύθυνοι του mediablog αναφέρουν: "8 Νοεμβρίου 2006. Τότε ξεκινήσαμε. Αυτό είναι μια μεγάλη κουβέντα. Ανώνυμοι προς το παρόν.Ανώνυμοι τυπικά όμως, γιατί έχουμε ταυτότητα, αλλά αν τη δημοσιεύαμε πιθανόν να μέναμε χωρίς εργασία. Κανείς εργοδότης δεν θα ήταν τόσο γενναιόδωρος ώστε να δέχεται να κριτικάρεται το μαγαζί του από κάποιον έμμισθο υπάλληλο του".
Ανωνυμία επικρατεί και σε άλλα δύο ανάλογα blogs, το enimerosi24.gr και το dailymedianews.blogspot.com.

Όπως έγινε αντιληπτό από τα τελευταία κείμενα, η οργανωμένη διαδικτυακή εναλλακτική ενημέρωση στην Ελλάδα παρέχεται κυρίως από επαγγελματίες δημοσιογράφους, οι οποίοι χρησιμοποιούν τα blogs ως παράλληλη δραστηριότητα, χωρίς όμως να αναλαμβάνουν με την υπογραφή τους και το ονοματεπώνυμό τους την ευθύνη των κειμένων τους. Η ανύπαρκτη χρηματοδότηση των ενημερωτικών ιστοσελίδων και η ανωνυμία τους, θέτει και το ζήτημα της σκοπιμότητας και της εγκυρότητάς τους. Η αποκάλυψη της διασύνδεσης αρκετών ενημερωτικών blogs με επώνυμους δημοσιογράφους, εκδότες και εφημερίδες, αφήνει ερωτηματικά για τις επιδιώξεις των δημιουργών τους. Ήδη στο εξωτερικό (ΗΠΑ, Μεγάλη Βρετανία) η νομοθεσία έχει γίνει πολύ αυστηρή σε σχέση με την συκοφαντική δυσφήμηση στο διαδίκτυο, τα πρόστιμα είναι υπέρογκα, οι δικηγόροι που ειδικεύονται στο θέμα κάνουν χρυσές δουλειές, ενώ δεν θα αργήσει μία νομοθετική ρύθμιση και στη χώρα μας, όταν πλέον θα έχουμε φτάσει στο σημείο, οι δικαστές να αναγκάζονται να βγάζουν αντικρουόμενες προσωπικές αποφάσεις σε ανάλογες περιπτώσεις, αφού το νομικό κενό επιτρέπει ποικίλες ερμηνείες. Τα όποια μανιφέστα κυκλοφορούν, αποτελούν μία αφελή προσπάθεια αυτορρύθμισης σε μία εικονική κοινωνία που περιέχει και απατεώνες και εκβιαστές και συκοφάντες.
Γράφοντας για τη δημοσιογραφία των πολιτών στην Ελλάδα, απέφυγα να ασχοληθώ με την μεγάλη πλειοψηφία των μη δημοσιογράφων bloggers, και αυτό γιατί αφ'ενός ο σκοπός μου ήταν να αναδείξω τί ΔΕΝ είναι δημοσιογραφία των πολιτών (ως παράδειγμα προς αποφυγή) και αφ'ετέρου γιατί δεν έχω διαμορφώσει πλήρη και ξεκάθαρη εικόνα για τα συνεχώς αυξανόμενα σε αριθμό ιστολόγια και τους χιλιάδες ιστολόγους που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας. Αν έγραφα για κάποια blogs που γνωρίζω, ίσως αδικούσα κάποια άλλα. Είτε μεμονωμένοι, είτε ομαδοποιημένοι, είτε με ήπιο είτε με επιθετικό-καταγγελτικό τρόπο, οι Έλληνες ιστολόγοι έχουν δώσει, σε γενικές γραμμές, πολύ θετικά δείγματα γραφής σε σχέση με την ενημέρωση, ακόμα και όταν αναπαράγουν ή σχολιάζουν ειδήσεις από τα mainstream ΜΜΕ. Ίσως στο μέλλον δούμε κάποια πραγματικά οργανωμένη συμμετοχική προσπάθεια, σε πιο επαγγελματικές προδιαγραφές, που θα αλλάξει τα δεδομένα στο βαλτωμένο τοπίο της ενημέρωσης των κυρίαρχων ΜΜΕ. Η συμμετοχή κάποιων επώνυμων δημοσιογράφων δεν είναι κατ'ανάγκη αρνητική, αφού θα προσδώσει και κάποιο κύρος στο όλο εγχείρημα, με την προϋπόθεση οτι θα αναλάβουν την ευθύνη που τους αναλογεί. Όπως σε όλα τα πράγματα, έτσι και στο διαδίκτυο, ακολουθούμε και εφαρμόζουμε, με κάποια χρονική καθυστέρηση, αυτά που συμβαίνουν στις υπόλοιπες αναπτυγμένες δυτικές κοινωνίες. Επομένως είναι σημαντικό να κρατάμε επαφή με τα τεκταινόμενα στο εξωτερικό, ώστε να μπορέσουμε να διακρίνουμε τις παγκόσμιες τάσεις, την βιωσιμότητα και την εξέλιξη του μοντέλου της δημοσιογραφίας των πολιτών. Το διαδίκτυο, μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ενημέρωσης και αφύπνισης ενός κοινού που σε ένα ποσοστό του δεν διαβάζει και που έχει εθιστεί στην υποκουλτούρα και την αποχαύνωση της τηλεόρασης, αλλά και εργαλείο προπαγάνδας και παραπληροφόρησης από τους ίδιους παράγοντες που λυμαίνονται τον χώρο των κυρίαρχων ΜΜΕ. Από εμάς εξαρτάται, τι θα ενισχύσουμε και τι θα απορρίψουμε.

Υ.Γ.Για την συκοφαντική δυσφήμηση στο internet θα ασχοληθώ σε ξεχωριστό κείμενο.

Internet, δημοσιογραφία των πολιτών και ενημέρωση (μέρος 6o: press-gr)

2008-03-06T16:11:00.008+02:00

Όταν ξεκινούσα τη σειρά των κειμένων αυτών για τη δημοσιογραφία των πολιτών, αφορμή είχε αποτελέσει το press-gr.blogspot.com και είχα σκοπό να καταλήξω σε αυτό, αφού όμως θα είχα ερευνήσει αρκετά το θέμα μου και θα έβγαζα συγκεκριμένα συμπεράσματα. Τελικά το press-gr αποτελεί για μένα (με την μορφή που λειτουργεί) μία από τις χειρότερες μορφές δημοσιογραφίας, γιατί είναι δημοσιογραφία κουκουλοφόρων, που ασκείται και κατευθύνεται από επωνύμους δημοσιογράφους, άθλια υποκείμενα που κρύβονται πίσω από τη δημοσιογραφία των πολιτών, υποβιβάζοντας το επάγγελμά τους, και παίρνοντας στο λαιμό τους δεκάδες και εκατοντάδες απλούς πολίτες που, γράφοντας στο blog αυτό και σε άλλα παρόμοια, πίστεψαν στην υπόθεση της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας. Το internet σήμερα έχει αλωθεί από "αποκαλυπτικούς" δημοσιογράφους, που ανά ομάδες ή και μεμονωμένοι, γράφουν ανώνυμα τα παραπολιτικά τους, σπέρνοντας φήμες, θίγοντας υπολήψεις, τα διακινούν από ιστοσελίδα σε ιστοσελίδα ή στην τηλεόραση, αφού συνήθως γνωρίζονται και μεταξύ τους, χωρίς να δίνουν κανένα λογαριασμό (σε αντίθεση με ότι συμβαίνει στα μέσα που εργάζονται), ασύδοτοι, θεωρώντας οτι μπορούν να συκοφαντούν και να αφήνουν υπονοούμενα χωρίς να λογοδοτήσουν. Χρησιμοποιούν για τους ιδιοτελείς σκοπούς τους το internet, γνωρίζοντας οτι το νομικό καθεστώς είναι ασαφές, οτι η απλή συκοφαντική δυσφήμηση δεν αποτελεί κακούργημα και οτι το διαδικτυακό κοινό, άμαθο από μηχανορραφίες τέτοιου τύπου, διψασμένο για ενημέρωση, θα πέσει στην παγίδα της δήθεν δημοσιογραφίας των πολιτών. Η αποκάλυψη του δημοσιογράφου και διευθυντή σύνταξης (!) του Κόσμου του Επενδυτή κ.Καψαμπέλη ως ενός από τους εγκεφάλους του εγχειρήματος του press-gr, και η οικτρή εικόνα που έδωσε στο κοινό, ανέδειξε το πρόβλημα της υπόγειας διείσδυσης του δημοσιογραφικού κόσμου στο internet και δίνει την πιθανή ζοφερή εικόνα της μελλοντικής επαγγελματικής δημοσιογραφίας. Η ασυδοσία και ανωνυμία των επαγγελματιών δημοσιογράφων του press-gr και της έλλειψης κάποιας μορφής ελέγχου-μετριασμού (moderation) στα σχόλια των κειμένων του, υπονομεύει την πραγματικά αξιέπαινη προσπάθεια των απλών πολιτών να συμμετάσχουν με τα κείμενά τους σε ένα εγχείρημα, του οποίου η εμβέλεια ταρακούνησε το σύστημα της ενημέρωσης στην Ελλάδα.

Το press-gr.blogspot.com ξεκίνησε τον Ιουλιο του 2006. Τα πρώτα κείμενα, ανώνυμα πάντα, ασχολούνταν μόνο με τα παραλειπόμενα της πολιτικής, με υπονοούμενα, θυμίζοντας κακές στιγμές της καθημερινής και εβδομαδιαίας δημοσιογραφίας. Βλέποντας την σημερινή εικόνα του blog, δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε πώς ήταν στο ξεκίνημά του. Ευτυχώς υπάρχουν τα αρχεία του για να μας το υπενθυμίζουν. Το εικονίδιο (αντί φωτογραφίας) που συνοδεύει το profil του blog, στη δεξιά πλευρά της ιστοσελίδας, παραπέμπει σε πράκτορα, ενδεικτικό της φιλοσοφίας του blog.

Η συγγένεια με την κλασσική δημοσιογραφία φαίνεται από τις τακτικές του press-gr: "Διαβάστε αύριο, Παρασκευή, στο Press-gr.blogspot.com μια σημαντική αποκάλυψη που θα κάνει αίσθηση..." (7/9/2006). Τίποτα δεν θύμιζε δημοσιογραφία των πολιτών. Ήταν εμφανές οτι όσοι δημιούργησαν το blog και έγραφαν τα κείμενα, ήταν δημοσιογράφοι ή βρίσκονταν κοντά σε δημοσιογραφικές πηγές και πολιτικούς. Κανένας απλος πολίτης, όση πρόσβαση και να έχει στις πηγές των ειδήσεων, δεν θα έγραφε πολιτικά παραλειπόμενα και εμπιστευτικές πληροφορίες αυτού του τύπου. Πολλές φορές οι πληροφορίες αυτές αποδείχτηκαν εκ των υστέρων φούσκες: "Προς συγχώνευση ΔΟΛ - "Εθνος"!(22/9/2006), "Ο κύβος ερρίφθη. Η απόφαση για πρόωρες εκλογές από σήμερα είναι δεδομένη" (8/11/2006)."Πληροφορίες λένε ότι ενδιαφέρον να την αγοράσει (την Ελευθεροτυπία) δείχνει ο επιχειρηματίας Δ. Κοπελούζος που έχει ήδη ένα ποσοστό".(29/11/2006)."Εκδίδει free-press με τους καλλιτεχνικούς συντάκτες ο Βουλγαράκης"! (14/1/2007)."Η κάθοδος Χατζηνικολάου στις εκλογές" (17/1/2007).
Η πρώτη φορά που εμφανίζεται κείμενο με ονοματεπώνυμο είναι στις 13/1/2007 από το δημοσιογράφο Δημήτρη Μαλαβετα από το Μεσολόγγι, έξι μήνες μετά την έναρξη του blog! Έκτοτε η συμμετοχή επωνύμων και ανωνύμων, δημοσιογράφων και πολιτών, άρχισε να αυξάνεται, όσο αυξανόταν και η επισκεψιμότητα, για να φτάσουμε στο τέλος του 2007 να έχουν γράψει επώνυμα ή με ψευδώνυμο πάνω από 500 άτομα! Η ελευθερία του λόγου (μέχρι την ασυδοσία) έδινε την δυνατότητα σε πολίτες όλων των πολιτικών αποχρώσεων να στέλνουν τα κείμενά τους προς δημοσιοποίηση. Ανάμεσά τους γνωστοί και μη εξαιρετέοι: Δημήτρης Ρέλλος (με χόμπυ τη ρίψη καφέδων) και κείμενα του στυλ: "Να, γιατί έριξα τον καφέ......στον Ευάγγελο Βενιζέλο!" (28/9/2007), ο υποψήφιος ... πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Δημήτρης Τζιώτης, ο δημοσιογράφος Δημήτρης Λυμπερόπουλος και άλλοι.
Το τελευταίο διάστημα η ανωνυμία πολλών δημοσιογραφικών κειμένων, είχε αντικατασταθεί από ψευδώνυμα του τύπου Άγιος, Διαπορών, Αιθεροβάμων, Μέγας Ιερομνήμων (αυτός φυσικά στο εκκλησιαστικό ρεπορταζ), αλλά και απίθανα επώνυμα όπως Γιάννης Αγιάννης ή Γιάννης Πρωινός. Η κατάσταση δε στα σχόλια ξεπερνούσε τα όρια της χυδαιότητας, σε σημείο που οι ίδιοι οι αναγνώστες να παραπονεθούν στο blog με κείμενά τους.
Πάντως τα ενυπόγραφα κείμενα αυξήθηκαν συν τω χρόνω, με συνέπεια τα ανώνυμα δημοσιογραφικά κείμενα να μειωθούν κατ'αναλογία. Συνεχίστηκε δε η δημοσιοποίηση ψευδών ειδήσεων:
"Οι εκλογές θα γίνουν τον Μάρτιο του 2008...Αυτά έμαθε το Press-gr από τις νεοδημοκρατικές πηγές του". (6/3/2007)."Τη θέση του Πασαλάρη θα πάρει ο Φυντανίδης στον Ελεύθερο Τύπο ως αρθρογράφος".(9/3/2007)."Με το ΠΑΣΟΚ ο Νίκος Κωνσταντόπουλος! Επικεφαλής στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας". (17/5/2007) [την επόμενη μέρα το ίδιο το press-gr επισημαίνει: "Παραδημοσιογραφική ιστοσελίδα" μας αποκαλεί η "Αυγή", γράφοντας για το θέμα Κωνσταντόπουλου"!!!)(18/5/2007)]."Ακυρώνεται η εκλογή του δημάρχου Αμαρουσίου Γ. Πατούλη...επειδή δεν είχε εφαρμόσει σωστά την ποσόστωση των γυναικών." (8/6/2007)."Η κυτταροθεραπεία έκανε τη ζημιά...στο συκώτι του Αρχιεπισκόπου" (20/6/2007)."Ο Θ. Βενιάμης αγόρασε το Πρώτο Θέμα"(12/7/2007)."Τελειώνει από το Alter o Τέρενς Κουϊκ" (7/11/2007).
Διαβάζοντας ορισμένες ενυπόγραφες ειδήσεις, μόνο θυμηδία μπορούν να σου προκαλέσουν:
"Χτυπήθηκε με δέσμη ακτινοβολίας ο Χριστόδουλος; (από τις μυστικες υπηρεσιες των ΗΠΑ και έπαθε καρκίνο)"(19/6/2007) (εδώ το κείμενο είναι του Θωμα Ακρωτηριανάκη)."Ευχάριστα νέα, φήμες από το Μαϊάμι! Οι εξετάσεις εκεί έδειξαν ότι η κατάσταση της υγείας του Μακαριότατου είναι καλύτερη απ' ο,τι νομιζόταν και ότι γι'αυτό δεν χρειάζεται -και δεν θα- υποβληθεί σε μεταμόσχευση ήπατος" (12/9/2007) (πάλι του Θωμα Ακρωτηριανάκη)."Το ΚΚΕ έχει δημοσκόπηση που φέρνει το ΠΑΣΟΚ μπροστά!" (14/9/2007) (προεκλογικό του Αλέξη Μυρτάλη)

Η τακτική του press-gr ήταν πονηρή: θέλησε να νομιμοποιήσει ένα καθαρά δημοσιογραφικό ανώνυμο blog με τη συμμετοχή του κοινού, και να κερδίσει επισκεψιμότητα από αυτό. Γι΄αυτό και τα κείμενά του χωρίζονται σε 2 μεγάλες κατηγορίες:
1.Τα ανώνυμα ή ψευδώνυμα παραπολιτικά, κουτσομπολίστικα, συκοφαντικά, κείμενα με υπονοούμενα, που γράφονται από τους διαχειριστές και τη δημοσιογραφική ομάδα και πιθανώς και από κάποιους γνωστούς στις παρυφές της. Συνήθως είναι πολύχρωμα (και πιό εντυπωσιακά) και με μεγαλύτερες γραμματοσειρές.
2.Τα υπόλοιπα κείμενα, συνήθως επώνυμα, συχνά από απλούς πολίτες, είτε αφορούν τοπικού ή συντεχνιακού ενδιαφέροντος θέματα, είτε πρόκειται για αναλύσεις της τρέχουσας επικαιρότητας, είτε πρόκειται για προσωπική διαφήμιση ή δημόσιες σχέσεις. Συνήθως είναι μονόχρωμα.
Η απάτη βρίσκεται στην συνύπαρξη των κειμένων των 2 κατηγοριών, χωρίς να ξεκαθαρίζεται η ταυτότητα των διαχειριστών του blog. Οι υπεύθυνοι του blog χρησιμοποιούσαν την δυναμική συμμετοχή του κοινού για να περάσουν πιο εύκολα τις επιδιώξεις τους μέσα από τα ανώνυμα κείμενα. Ο αναγνώστης, διψασμένος για εναλλακτική ενημέρωση, διάβαζε αναγκαστικά τόσο τις επώνυμες καταγγελίες ή τις ανησυχίες του απλού πολίτη, όσο και τα ανώνυμα ρυπαρογραφήματα. Ποιοί όμως βρίσκονταν πίσω από την "δημοσιογραφία των πολιτών";
Σε συνέντευξη που έδωσε το press-gr (ποιοί από όλους;) στην Lifo και στην ερώτηση πόσα άτομα αποτελούν τον πυρήνα του press-gr, η απάντηση είναι η ακόλουθη:
"Καμιά ντουζίνα...Το «ατού» μας είναι ότι συμμετέχουν άνθρωποι έξω από τη μιντιακή και πολιτική κοινωνία. Το πιο σημαντικό είναι ότι οι «εαυτοί» μας είναι πλέον οι χιλιάδες που δεν διαβάζουν απλώς, αλλά συμμετέχουν στη διαμόρφωση του press-gr....Η ανωνυμία, σε αυτήν την εποχή της χειραγώγησης, αποτελεί εγγύηση, ένα εργαλείο αντίστασης στην προσπάθεια ποδηγέτησης συναισθημάτων, πληροφοριών, ιδεών και αξιών. Ταυτόχρονα, όσο κι αν ακούγεται αντιφατικό, οδηγεί σε συμπεριφορές υψηλής υπευθυνότητας".
Σήμερα η απάντηση αυτή ηχεί κακόγουστα.
Ενδιαφέρον έχει να δούμε τους επώνυμους αρθρογράφους του press-gr. Ο πολυγραφότερος από τους επώνυμους αρθρογράφους του press-gr είναι ο Χρήστος Λουτράδης με περισσότερα από 200 κείμενα σε λιγότερο από 1 χρόνο (όταν ο αμέσως επόμενος δεν ξεπερνά τα 50)! Στο internet έχει αφήσει το στίγμα του ως φοιτητής Παντείου Πανεπιστημίου το 2005 (έχει σημασία αυτό για τη συνέχεια), γράφοντας σε ιστοσελίδες όλων των πολιτικών αποχρώσεων, ενώ στη συνέχεια αναφέρεται ως απόφοιτος Παντείου Πανεπιστημίου. Nα σημειωθεί οτι στη lifo έχει γράψει στο παρελθόν ως blogger της και στο τελευταίο κείμενό του παραπέμπει πλέον στο press-gr για τη συνέχεια (6/2007). Υπήρξε συνεργάτης του journalism.gr μέχρι τον Οκτώβριο του 2006 (τα κείμενα του site, που έχει διακόψει τη λειτουργία του, δεν είναι προσβάσιμα πλέον). Κάποια από τα μέλη του journalism.gr μεταξύ των οποίων και ο κ.Λουτράδης είναι και αρθρογράφοι του παλιότερου press-bank.gr (από τον τίτλο του φαινεται πώς προέκυψε το press-gr).
Τα κείμενα του κ.Λουτράδη έχουν το χαρακτήρα ανάλυσης και προς τιμή του διαχώρισε τη θέση του όταν το θέμα της ανωνυμίας και της συκοφαντίας πήρε διαστάσεις. Σε κείμενό του στο press-gr τον Νοέμβριο του 2007 με τίτλο "Αλητεία..." γράφει: Οπως επέλεξα απο την πρώτη στιγμή να εκτεθώ με ονομα και επίθετο με τις παθογένειες μου τις υπερβολές μου και τα λάθη μου, έτσι καλώ ολους μας να κάνουμε το Διαδικτυο και τον χώρο εδώ πηγή Πολιτισμένου Διαλογου, με είδησεις ΤΣΕΚΑΡΙΣΜΕΝΕΣ και οχι σπεκουλες. Το κείμενο αυτό δημοσίευσε και στο www.press-bank.gr.
Η ηλεκτρονική αυτή εφημερίδα (press-bank.gr), που έχει ξεκινήσει από το 2004, είναι το διαδικτυακό «βήμα» της Εταιρίας Δημοσιογραφικών Μελετών, μιάς μη κερδοσκοπικής (;) εταιρίας. Η Εταιρία δρα από το 1968 (τότε με την επωνυμία: Ελληνικό Πρακτορείο Δημοσιότητος, τη διεύθυνση του οποίου ανέλαβε το 1998 ο Μάκης Βραχιολίδης).

Από τον Νοέμβριο του 2007 το press-bank.gr έχει μπεί σε έντονη φραστική αντιπαράθεση με αρθρογράφους του press-gr που γράφουν με ψευδώνυμα, στέλνοντας ακόμα και κείμενο στο press-gr.
Διαβάζουμε (τα πιό ευπρεπή) αποσπάσματα κειμένων της ιστοσελίδας του press-bank.gr: "TA ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΝΤΕΡΝΕΤ… PRESS-GR & BLOOPERS TEAM – ΑΓΙΟΣ". Από μηνών αρχίσαμε εκστρατεία εναντίον μασκοφόρων που χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για να υβρίζουν τους πάντες εκ του ασφαλούς, κρυπτόμενοι στις σπηλιές της μόνιμης ψυχοπάθειάς τους. Και ασφαλώς δεν είμαστε εναντίον των BLOGS. Είμαστε απλά εναντίον της χυδαιότητας που πηγάζει από πολλούς εξ αυτών. Και στη συνέχεια: Το μπλογκ που έστησαν –δημοσιογράφοι κι όχι μπλόγκερς αυτό να μη το ξεχνάμε… πάει κατά διαόλου… Και κρίμα! Πολύ κρίμα! Εμείς … που ξέρουμε τα γενοφάσκια της την press-gr… μια και είμαστε η μήτρα τους… θα τους στηρίξουμε –ανεξάρτητα από την τύχη των εμφανιζόμενων, ως εμπλεκομένων σε αταξίες…Το εγχείρημα τους δεν πρέπει να πεθάνει… Ας επικοινωνήσουν, αν θέλουν… Εμείς έχουμε διεύθυνση… δεν κρυβόμαστε… και το ξέρουν. Σε άλλο post, απειλεί το press-gr οτι θα το ξεμπροστιάσει και οτι γνωρίζει πολλούς απόφοιτους του Παντείου που είναι συνεργάτες-μέλη του. Ονόματα πάντως δεν μάθαμε. Όσο για πολλά από τα προηγούμενα άρθρα του press-bank.gr, η φρασεολογία κινείται μεταξύ γηπέδου και καφενείου.
Όπως καταλαβαίνετε, έχουμε να κάνουμε με μία "αξιοπρεπέστατη" μορφή δημοσιογραφίας. Το press-bank.gr μας προτείνει να σπουδάσουμε στα μαθήματα της Εταιρίας Δημοσιογραφικών Μελετών: "Ο υπέροχος κόσμος της Δημοσιογραφίας μέσα από απλά εν τη πράξει μαθήματα με e-mail-Fax!!" (τα θαυμαστικά δικά τους). Το κόστος των σπουδών; 400 ευρώ μαζί με το ΦΠΑ, το οποίο κατατίθεται σε Τράπεζα. Πρόσφατα μάλιστα δημιούργησε και τη Διεθνή Ένωση Συντακτών Διαδικτυου (!!!), που όπως μαθαίνουμε "πρόκειται για επαναστατική καινοτομία, που προβλέπεται να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο στα του Τύπου".
Από το press-gr στο press-bank.gr, από τη Σκύλλα στη Χάρυβδη δηλαδή.
Υπάρχει και έτερος "blogger" που φαίνεται επίσης να γνωρίζει πρόσωπα και πράγματα για το press-gr. Ας τον γνωρίσουμε καλύτερα.
Αφορμή αποτέλεσε η εντυπωσιακή αποκάλυψη του press-gr στις 6/11/2007 για την κατάθεση των 5,5 εκατομμυρίων του Θέμου Αναστασιάδη. Με το φτωχό μου μυαλό σκέφτηκα: πώς μπορεί ένας πολίτης-δημοσιογράφος να έχει τέτοια πληροφορία; ή θα πρέπει να γνωρίζει πρόσωπα και πράγματα σχετικά με το Πρώτο Θέμα και τον κ.Αναστασιάδη προσωπικά ή θα πρέπει να έχει πρόσβαση στις υπηρεσίες πάταξης του οικονομικού εγκλήματος.

Την επομένη της αποκάλυψης το blog Ενημέρωση χωρίς όρια (http://stavros-marinis.blogspot.com), υποστηρίζει με σιγουριά οτι τα χρήματα δεν είναι του Αναστασιάδη: "Και βέβαια !!! βρέθηκαν αδήλωτα χρήματα σε λογαριασμό του Θέμου και μάλιστα το ποσό ξεπερνάει τα 5 εκατομμύρια ευρώ που αναφέρει το ρεπορτάζ αλλά τα χρήματα αυτά δεν είναι δικά του". Η ηλεκτρονική διεύθυνση της ιστοσελίδας, μας δίνει το όνομα του blogger: Σταύρος Μαρίνης, ενώ στο προφίλ, μας εκμυστηρεύεται οτι ασχολείται με την επικοινωνία ή τα ΜΜΕ. Ο Σταυρος Μαρινης, τον Νοέμβριο, σε post στο οποίο αναδημοσιεύει το κείμενο του κ.Λουτράδη με τίτλο "Αλητεία...", υποστηρίζει οτι στο press-gr οι ιδιοκτήτες δυστυχώς είναι ανώνυμοι εάν και πολύ γνωστά πρόσωπα της ελληνικής δημοσιογραφίας, χωρίς όμως να τους κατονομάζει. Στο blog του που δημιούργησε την άνοιξη του 2007 και στο οποίο μέχρι το φθινόπωρο υποστήριζε εθνικιστικές απόψεις ("Προσωπικά θα παραμείνω εθνικιστής", προβολή Χρυσής Αυγής), ανέβαζε "καλλιτεχνικές" φωτογραφίες και καταφερόταν εναντίον του Πρωτου Θέματος και του Τριανταφυλλόπουλου, ξαφνικά γύρισε υπέρ του τελευταίου. Ψάχνοντας το όνομα Σταύρος Μαρίνης, οδηγήθηκα στην δημοσιογραφική ομάδα του Μάκη Τριανταφυλλόπουλου (Ζούγκλα και Κίτρινος Τύπος) με μακροχρόνια συνεργασία μαζί του. Αν πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο, γιατί δεν αναφέρει την ιδιότητά του στο blog του, όπου πλέον λιβανίζει τον Τριανταφυλλόπουλο γράφοντας κάθε λίγο και λιγάκι πόσο καλός είναι και πόσο μεγάλα ποσοστά έκανε η εκπομπή του, ενω επιτίθεται όψιμα και επανειλλημένα (11/2007) στον έτερο ιδιοκτήτη του Πρώτου Θέματος, Αναστάσιο Καραμήτσο, για διάφορα ζητήματα. Τι συμφέρον έχει για αυτή την προσωπική επίθεση στον Καραμήτσο, τι γνωρίζει για το press-gr, από πού τα γνωρίζει και τι παιχνίδι παίζει μέσα από το blog του;

Να θυμίσω οτι σε πρόσφατη τηλεοπτική εκπομπή του Μάκη Τριανταφυλλόπουλου με καλεσμένο τον κ.Καψαμπέλη, ως απάντηση στη φράση του Καψαμπέλη οτι το press-gr αποκάλυψε τα 5,5 εκατομμύρια του Αναστασιάδη, ακούστηκε από τον Τριανταφυλλόπουλο το εκπληκτικό οτι δεν θα έβγαζε τίποτα (ο Καψαμπέλης) αν η ομάδα του (Τριανταφυλλόπουλου) δεν έδινε τα στοιχεία...(δυστυχώς δεν έχω καταγράψει το ηχητικό ντοκουμέντο). Φαίνεται οτι, στην δημοσιογραφική πιάτσα, οι δημοσιογράφοι του press-gr ήταν από καιρό γνωστοί, αλλά κανείς δεν μιλούσε, ίσως γιατί πολλοί καλόβλεπαν την επιτυχία του και ήθελαν να την αντιγράψουν οι ίδιοι.
Η αποκάλυψη της υπόθεσης των 5,5 εκατομμυρίων του Αναστασιάδη και τα σχετικά δημοσιεύματα (εκβιαστικού χαρακτήρα σύμφωνα με τον ίδιο), τον ανάγκασαν να προσφύγει στην υπηρεσία Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος και να καταθέσει μήνυση τον Νοέμβριο του 2007. Το ίδιο συνέβει και για δεκάδες άλλες καταγγελίες εκβιασμού και συκοφαντίας, μία από τις οποίες αφορούσε διάπραξη κακουργήματος (η καταγγελία του πολιτικού συντάκτη του Βήματος κ.Β.Χιώτη), την οποία ο διευθυντής της υπηρεσίας κ. Μ. Σφακιανάκης απέστειλε στον εισαγγελέα, εκείνος διέταξε την άρση του απορρήτου για τη λειτουργία του blog, προκειμένου να βρεθούν οι διαχειριστές του αρχικά και οι καταχωρίσαντες το δημοσίευμα σε δεύτερη φάση, για να φτάσουμε στην αποκάλυψη του κ.Καψαμπέλη και στην αναζήτηση και άλλων επωνύμων δημοσιογράφων (ακούστηκε το όνομα του Γιάννη Παπαγιάννη, ο οποίος αρνήθηκε οτι ήταν ένας από τους διαχειριστές και οτι έγινε έρευνα στο σπίτι του). Το αποτέλεσμα στο blog ήταν (παροδικά μάλλον) ανέλπιστα ενθαρρυντικό: σταμάτησαν τα ανώνυμα δημοσιεύματα, αφού οι αρθρογράφοι τους γνωρίζουν οτι βρίσκονται υπό παρακολούθηση και παρέμεινε η δημοσιογραφία των απλών πολιτών. Μόνο τα θλιβερά (επώνυμα πλέον) κλαψουρίσματα του κ.Καψαμπέλη και της κόρης του, έμειναν να μας θυμίζουν ποιοί έγραφαν στο blog αυτό μέχρι πριν λίγες μέρες...
Η καταγγελία του κ.Χιώτη για εκβιασμό, βάσει της οποίας τελικά κινήθηκε η διαδικασία άρσης του απορρήτου και αποκαλύφθηκε τουλάχιστον ένας από τους διαχειριστές του blog, δεν φαίνεται και πολύ στέρεη και με κάνει να πιστεύω οτι ο σκοπός της επίθεσης στο press-gr, αφορούσε ξεκαθάρισμα λογαριασμών μεταξύ δημοσιογράφων και ένα σαφές μήνυμα για το ποιός εξακολουθεί να έχει το πάνω χέρι στην ενημέρωση σήμερα...

(συνέχεια στο τελευταίο μέρος)

Internet, δημοσιογραφία των πολιτών και ενημέρωση (μέρος 5ο: Indymedia)

2008-02-29T13:27:00.006+02:00

Η ιστορία ξεκίνησε ουσιαστικά το 1999, όταν ακτιβιστές στο Σιάτλ δημιούργησαν το πρώτο Ανεξάρτητο Κέντρο Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (Independent Media Center ή Indymedia ή IMC) ως αντίδραση στην συνάντηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (WTO) που διεξήχθει στην πόλη και ως προσπάθεια μιάς διαφορετικής κάλυψης των γεγονότων και των διαδηλώσεων (η συνήθης τακτική των ΜΜΕ ήταν να συνδέουν τις διαδηλώσεις με τη βία και τα επεισόδια).

(φωτογραφία από το http://www.justicedenied.org)

Το Indymedia είναι ένα παγκόσμιο δίκτυο από συμμετοχικούς (participatory) πολίτες-δημοσιογράφους, που συμβάλλουν κάνοντας ρεπορτάζ πάνω σε πολιτικά και κοινωνικά θέματα, με αριστερή και αντικαπιταλιστική φιλοσοφία, που διάκειται αρνητικά στην παγκοσμιοποίηση. Αποτέλεσε την εναλλακτική πρόταση στα κυβερνητικά και κυρίαρχα ΜΜΕ, διευκολύνοντας όσους πολίτες ήθελαν να δημοσιεύσουν το ρεπορτάζ τους, όσο πιο άμεσα γινόταν. Έτσι δεν υπήρχε διάκριση μεταξύ επωνύμων και ανωνύμων δημοσιεύσεων και μόνο η διαχειριστική ομάδα, έκανε διαλογή σε άρθρα και σχόλια, αποφασίζοντας ποιά θα δημοσιευθούν. Το σύνολο των IMC σχηματίζουν το Δίκτυο των IMC, η κεντρική ιστοσελίδα του οποίου βρίσκεται στη διεύθυνση www.indymedia.org. Σύμφωνα με το athens Indymedia "το Indymedia φιλοδοξεί να εμπνεύσει τους ανθρώπους να γίνουν οι ίδιοι τα μέσα ενημέρωσης, δημιουργώντας και παρουσιάζοντας μόνοι τους την αφήγηση και την ανάλυση των γεγονότων που τους αφορούν".
Η διείσδυση του Indymedia στον παγκόσμιο ιστό δημιούργησε αρχικά έντονο ενδιαφέρον. Μέχρι τον Ιανουάριο του 2006 υπήρχαν πάνω από 150 δίκτυα σε όλο τον κόσμο. Τον Οκτώβριο του 2004, το FBI με μία αστυνομική του έφοδο, κατάσχεσε τους σέρβερ, της αμερικανικής εταιρείας Rackspace που φιλοξενούσαν το Indymedia, και οδήγησε 20 κόμβους ισάριθμων περιοχών εκτός λειτουργίας. Η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ιταλία και η Βραζιλία ήταν μεταξύ των χωρών που επλήγησαν. Επιθέσεις έχουν δεχθεί δημοσιογράφοι του Indymedia σε όλο τον κόσμο (υπάρχουν ακόμα και νεκροί, όπως ο Brad Will), ενώ στην Ιταλία τον Νοέμβριο του 2003, 17 βουλευτές του δεξιού κόμματος Εθνική Συμμαχία (Alleanza Nazionale) ζήτησαν το κλείσιμο του τοπικού Indymedia. Η επιτυχία του Indymedia αφορούσε την δυνατότητα των χρηστών του internet να εκφράζονται ελεύθερα σε ένα συλλογικό εγχείρημα, να δημοσιοποιούν ειδήσεις χωρίς μεσολάβηση, μέσα από την ματιά του πολίτη, να μιλούν για την αντιπαγκοσμιοποίηση και να παρακάμπτουν τα κυρίαρχα ΜΜΕ. H συμμετοχή επεκτείνεται σε κείμενα, φωτογραφίες και video, που κάποιες φορές έχουν αποκαλυπτικό και αποκλειστικό περιεχόμενο, το οποίο μπορεί να μην έχει παρουσιαστεί από τα mainstream ΜΜΕ, και το οποίο να αποτελέσει στη συνέχεια θέμα για αυτά, ως αποτέλεσμα της βαρύτητας και της ανταπόκρισης του περιεχομένου του από το κοινό (π.χ. video βασανιστηρίων κρατουμένων από αστυνομικούς, που πρωτοανέβηκε σε blog και αναπαράχθηκε στο Indymedia). Μάλιστα σε αντιδιαστολή με το copyright, εφαρμόζεται το copyleft, δηλαδή το περιεχόμενο μπορεί να διανεμηθεί ελεύθερα για μη κερδοσκοπικούς λόγους.

Η οργάνωση όμως του Indymedia ως δίκτυο, βασισμένη σε μία θεωρητική οριζόντια δομή χωρίς ιεραρχία, κατέρρευσε σε πολλές περιπτώσεις στην πράξη, όταν οι πιο δυναμικοί ανέλαβαν τα ηνία, επιβάλλοντας τις απόψεις τους και δημιουργώντας μία άτυπη ιεραρχία. Ο ιδεαλισμός συντρίφτηκε από την πεζή πραγματικότητα και τα ανθρώπινα πάθη, και το ιδεολογικό-πολιτικό καπέλωμα απομάκρυνε τον κόσμο που περίμενε μία πραγματικά ανεξάρτητη ενημέρωση.
Η περίπτωση του Indymedia της Θεσσαλονίκης (που πλέον έχει σταματήσει τη λειτουργία του) είναι ενδεικτική της αρχικής αθωότητας και της ανώμαλης προσγείωσης. Σύμφωνα με τα ιδρυτικά μέλη της ομάδας, ο αποκλεισμός ή ο εκφυλισμός της συλλογικής έκφρασης του αντιεξουσιαστικού χώρου σε άλλα μέσα (ραδιόφωνο, εφημερίδες), ώθησε την ομάδα στην δημιουργία του παραρτήματος του Indymedia στη Θεσσαλονίκη το 2001. Διαβάζουμε οτι "το Indymedia ήταν μια από τις πρώτες απόπειρες στην Ελλάδα να υπάρξει ένας τόπος αντιπληροφόρησης, ενημέρωσης και συζήτησης στο διαδίκτυο". Όμως στην πορεία οι ίδιοι αποκαλύπτουν: "συνειδητοποιούμε ότι οι ιδεολογικές αρχές του δικτύου (της ανεξαρτησίας, του μη εμπορευματικού και μη θεσμικού χαρακτήρα) καταπατούνται ή ερμηνεύονται με διαφορετικό τρόπο". Το αποτέλεσμα ήταν να διαχωρίσουν τη θέση τους από τα υπόλοιπα δίκτυα και τελικά να σταματήσουν την δραστηριότητά τους.
Άλλη μία περίπτωση είναι αυτή του indy.gr. Η ομάδα του περιλαμβάνει και ορισμένους από όσους συμμετείχαν στο Αθηναϊκό Indymedia. H Διαχειριστική Ομάδα του Αthens Indymedia οδηγήθηκε σε συγκρούσεις και διαφωνίες και ορισμένοι αποχώρησαν αποφασισμένοι να μην κάνουν τα λάθη του Athens Indymedia. Από τα κρίσιμα συμπεράσματα στα οποία οδηγούνται, αποκαλύπτεται και η στρεβλή λειτουργία του Athens Indymedia: "δεν θεωρούμε ότι είναι δική μας δουλειά να ορίσουμε τι ακριβώς είναι αυτό το (αντιπαγκοσμιοποιητικό) κίνημα, ποιες ομάδες είναι μέσα και ποιες έξω. Ούτε, φυσικά, μπορούμε να λαμβάνουμε πολιτικές αποφάσεις στο όνομά του"..."η συντακτική ομάδα, δεν μπορεί να χρησιμοποιεί την κεντρική στήλη για κάτι περισσότερο από την παροχή πληροφόρησης για τα θέματα που αναδεικνύονται από την κοινότητα. Δεν είναι δουλειά μας να δώσουμε την σωστή γραμμή για κάθε θέμα"..."αφού δεχόμαστε ότι το μέσο δεν είναι πολιτικό εργαλείο της ομάδας που το διαχειρίζεται".
Το Indystar, μία παραλλαγή Indymedia, που η διαφορά του έγκειται στο οτι δεν υπάρχει συντακτική ομάδα για τη διαχείριση των άρθρων, εχει διακόψει τη λειτουργία του από το 2006. Στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται σήμερα το Athens Indymedia και το Patras Indymedia. Παρ' όλο τον αριστερό (και υποτίθεται πιό προοδευτικό) προσανατολισμό του Indymedia, αποκλείονται όσα κείμενα παρεκλίνουν από τα πιστεύω της Διαχειριστικής Ομάδας (παράδειγμα: οι αρνητικές απόψεις για τον αναρχικό Δημητράκη), και όχι μόνο όσα είναι εθνικιστικά ή ρατσιστικά. Η σύνδεση με τον αναρχικό χώρο είναι προφανής. Κλεμμένο υλικό (αρπαγή δύο ασπίδων και ενός κράνους κατά τη διάρκεια αιφνιδιαστικής επίθεσης ομάδας αναρχικών σε διμοιρία των ΜΑΤ) εμφανίστηκε στα χέρια νεαρών με καλυμμένα πρόσωπα σε φωτογραφία στο Ιndymedia

(φωτογραφία από την Ελευθεροτυπία)

Από τις ιστοσελίδες του συντηρείται η πολεμική ατμόσφαιρα μεταξύ του αντιεξουσιαστικού χώρου και της ακροδεξιάς, όπως σε κείμενα με τίτλο "Οι φασίστες σηκώνουν κεφάλι; Να τους το κόψουμε!" (12 Νοεμβρίου 2007), ή δίνουν ραντεβού για αντισυγκεντρωσεις, που οδηγούν σε αντιπαράθεση και επεισόδια: "Τσακίστε τους φασίστες. Το Σάββατο 1/3/08 στις 7.00 το απόγευμα οι φασίστες έχουν συγκεντρωση για τη Μακεδονία. Ας οργανώσουμε πάλι αντισυγκέντρωση όπως στις 2/2/08".
Σε σχέση με τη λογοκρισία, ενώ το Αγγλικό indymedia κρύβει τα λογοκριμένα κείμενα (τα οποία όμως είναι προσβάσιμα), το Αθηναϊκό τα κόβει, εξαφανίζοντάς τα (υπόθεση Βούτση, όπου δεν υπάρχει το όνομα του γιού του στην υπόθεση της ληστείας, αλλά μόνο η απάντηση του κ.Βούτση και όταν είχαν περάσει 3 μέρες). Παρ'ότι διαβάζουμε οτι "η Διαχειριστική Ομάδα του Athens Indymedia έχει τρεις δυνατότητες παρέμβασης : να κρύβει, να διαγράφει ή να τροποποιεί [όταν κρίνεται απαραίτητο]δημοσιεύσεις ...δημοσιεύσεις που δεν συνάδουν με τον πολιτικό χαρακτήρα του site δεν διαγράφονται αλλά κρύβονται", στην ουσία οι κρυμμένες δημοσιεύσεις είναι εξαφανισμένες. Ενδιαφέρον έχει να δούμε ποιά χαρακτηριστικά έχουν οι δημοσιεύσεις που η Διαχειριστική Ομάδα "κρύβει": "Είναι φασιστικού και ρατσιστικού περιεχομένου, είναι σεξιστικές, είναι υβριστικές εμφανώς προσβλητικές πρακτορολογικές απειλητικές ή αποτελούν προσωπικές επιθέσεις, περιέχουν κομματική εκλογική προπαγάνδα, συνιστούν άμεση ή έμμεση διαφημιστική προβολή προϊόντων ή υπηρεσιών, είναι εμφανώς ψευδείς παραπλανητικές ή συκοφαντικές, είναι άσχετες ή χωρίς περιεχομένο, σχόλια κάτω από δημοσιεύσεις που αφορούν συλληφθέντες ή υπόδικους αγωνιστές, σχόλια ενημέρωσης που είναι στείρα αναπαραγωγή του καθεστωτικού λόγου στα Τοπικά Νέα". Το οξύμωρο είναι οτι οι ειδήσεις συχνά είναι στείρα αναπαραγωγή άλλων ειδησεογραφικών πηγών και παραπέμπουν στον "αστικό" (όπως χαρακτηρίζεται) τύπο, χωρίς link. Το αποκορύφωμα είναι οτι οι δημοσιεύσεις κόβονται όταν "περιέχουν άχρηστο υλικό ασύμφωνο με τον πολιτικό χαρακτήρα του site".
Επαφίεται λοιπόν στην Διαχειριστική Ομάδα να αποφασίσει τι θα "κρύψει" και τι θα κόψει. Και από ότι φαίνεται το κρύψιμο και το κόψιμο, έχει οδηγήσει στην απομόνωση και στην περιθωριοποίηση ένα μέσο που ξεκίνησε με πολλές ελπίδες. Κανένας δεν έχει αντίρρηση οποιοσδήποτε ιστότοπος να περιφρουρεί την ιδεολογική ταυτότητά του, όμως χάνεται ο πλουραλισμός και το Indymedia καταλήγει μία φανατική μειονοτική πολιτική κοινότητα, προπαγανδιστική και χωρίς αντίλογο. Όπου υπάρχει αντίλογος, εντοπίζεται στα σχόλια (και όχι στα post) και συνήθως γίνεται με όρους καφενείου ή γηπέδου. Η εγκυρότητα και η αντικειμενικότητα κερδίζονται στην πράξη και όχι στις προθέσεις.
Το Αγγλικό Indymedia για παράδειγμα χρησιμοποιεί παραπομπές σε mainstream ΜΜΕ, με σχετικά links (όχι αναφορές τύπου πηγή Newsroom ΔΟΛ) για σφαιρικότερη ενημέρωση και παράθεση όλων των απόψεων και παρουσιάσεων ενός θέματος. Επίσης ενθαρρύνει τους αναγνώστες να διορθώνουν λάθη, ώστε να δημοσιευθούν οι διορθώσεις ακόμα και στα ίδια τα άρθρα! Το Indymedia της Βραζιλίας κάνοντας πρωτότυπο και προβλεπτικό ερευνητικό ρεπορτάζ, αποτελεί πολιτική δύναμη στη χώρα, προκαλώντας την ανταπόκριση και αντίδραση των τοπικών κυβερνήσεων.
Η λογοκρισία χαρακτηρίζει και άλλα Indymedia, όπως το Ιρλανδικό, σύμφωνα με καταγγελίες. Το αντίστοιχο Αγγλικό "έκρυψε" αρνητικά σχόλια σε ειδησεογραφικό κείμενο που αναφερόταν επικριτικά στο Ισραήλ! Τον Μάιο του 2002 το Google News Search διέκοψε για κάποιο διάστημα την παραπομπή σε ειδήσεις πολλών IMC, γιατί υπήρχαν κείμενα που αναφέρονταν στους Ισραηλινούς ως Σιωναζί (Zionazis)(ο όρος αυτός δεν έχει χαρακτήρα υβριστικό και ρατσιστικό;). Κείμενα του Indymedia χρησιμοποίησε και ο Γ.Καρατζαφέρης ως τεκμήρια "Εβραϊκής συνομωσίας".
Από το αριστερό Socialist Unity, απευθύνεται κατηγορία προς το Αγγλικό Indymedia για αντισημιτισμό και άρνηση του Ολοκαυτώματος. Παραθέτω και την απάντηση του Indymedia, στην οποία επιμένει οτι "είναι αντίθετο σε κάθε μορφή ρατσισμού", αλλά παρ' όλα αυτά δεν υπήρξε συμφωνία μεταξύ των ατόμων της συντακτικής ομάδας για το αν τα επίμαχα άρθρα ήταν ρατσιστικά ή όχι.

(εικόνα από το www.indymedia.org.uk)

Η ευαισθησία μπορεί να είναι επιλεκτική. Όπως καταγγέλει η Ελληνική Ομοφυλοφιλική Κοινότητα τον Αύγουστο του 2004, "πριν από ένα χρόνο κυκλοφόρησε στην γκέι ειδησεογραφία μια απροσδόκητη είδηση. Ενας ομοφυλόφιλος Παλαιστίνιος, έφυγε από την Παλαιστίνη και ζήτησε καταφύγιο στο Ισραήλ. Η ζωή του κινδύνευε από τους φανατικούς μουσουλμάνους και έφυγε για να μην εκτελεστεί...Οι δήθεν προοδευτικοί κι αριστεροί του Athens Indymedia καταξέσχισαν τους συντάκτες της είδησης χρησιμοποιώντας βρωμερούς και μισαλλόδοξους χαρακτηρισμούς. Ο Παλαιστίνιος γκέι έγινε "προδότης του λαού του που νοιαζόταν μόνο για τον κώλο του" κι όσοι μιλούσαν για το δικαίωμα των ομοφυλόφιλων να ζήσουν, ονομάζονταν "πράκτορες της Μοσάντ και της CIA".
Το blog Indy Media Watch, που επί 2μισυ χρόνια παρακολουθούσε (με επικριτικό τρόπο) το πείραμα των Indymedia, σταμάτησε την λειτουργία του τον Μάρτιο του 2007, παραδεχόμενο οτι δεν είχε νόημα να συνεχίσει, όταν το πείραμα των Indymedia είχε καθαρά αποτύχει [το Indymedia κατακλύστηκε από φανατικούς, trolls, φασίστες (όπως το Volksfront), διαφημιστές και πορνογραφία] και οι εξελίξεις το είχαν ξεπεράσει. Απογοητευμένο μέλος του Indymedia του Seattle περιγράφει σε κείμενό του πώς το site κατακλύστηκε από νεο-ναζί spam, πώς η ηγετική ομάδα επέτρεψε το φαινόμενο και πώς μετατράπηκε από συλλογική προσπάθεια σε υπόθεση ενός ατόμου. Η Jennifer Whitney, δημοσιογράφος που έχει δουλέψει επί χρόνια σε Indymedia γράφει στο Alternet το 2005 σε εκτενές άρθρο της με τίτλο "What's the Matter with Indymedia?": "τώρα περιέχει περισσότερο spam απ' ότι ένας παλιός λογαριασμός e-mail. Είναι δύσκολο να βρείς αυθεντικό ρεπορτάζ ανάμεσα σε ακροδεξιές διατριβές και σε φωνασκίες για τα χημικά που δηλητηριάζουν το περιβάλλον. Η κάλυψη των συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας συχνά αποτελείται από μερικές θολές φωτογραφίες αστυνομικών που δεν κάνουν τίποτα το ιδιαίτερο, χωρίς καθόλου κείμενο να επεξηγεί το περιεχόμενο ή τους στόχους της διαμαρτυρίας. Όσο για την ανάλυση ή την ερευνητική δημοσιογραφία, αυτή αποτελεί σπάνιο γεγονός...Οι ειδήσεις των Indymedia συχνά προέρχονται από τα κυρίαρχα ΜΜΕ (με περιστασιακά σχόλια του αρθρογράφου), ώστε να γεμίζουν τον χώρο της ιστοσελίδας. Τα λίγα αυθεντικά άρθρα συχνά περιέχουν αιτιάσεις χωρίς περιεχόμενο, φήμες, αμφίβολες ανώνυμες πηγές, κακής ποιότητας γράψιμο και/ή λογοκλοπή. Τα επιβεβαιωμένα γεγονότα είναι σπάνιο γεγονός και τα επιχειρήματα που υποστηρίζουν την διασταύρωση της είδησης, συχνά συνοδεύονται με παράπονα για λογοκρισία. Συχνά η οκνηρία των υπευθύνων οδηγεί σε κακής ποιότητας περιεχόμενο. Το χειρότερο είναι οτι τα άρθρα δημοσιεύονται συνήθως ανώνυμα, χωρίς άλλη δυνατότητα διαδραστικής παρέμβασης, εκτός από το γεμάτη ένταση χώρο των σχολίων...". Όσο για την επικοινωνία, "ο στόχος του Indymedia δεν αναφέρει το κοινό. Αντίθετα όλα κινούνται με την λογική της δημιουργίας και της αφήγησης. Σε πολλά IMC, υπάρχει έντονη διχογνωμία μεταξύ του επιχειρήματος της ελευθερίας του λόγου και αυτού της αυστηρής επιμέλειας του περιεχομένου από την συντακτική ομάδα".
Σε πολλά Indymedia η άκρατη ελευθερία του λόγου οδήγησε στην ασυδοσία, στην έκφραση ακραίων απόψεων και στην συνομωσιολογία, όπως συνέβει στο IMC του Πόρτλαντ το 2005, όπου δημοσιεύτηκαν επανειλλημμένα άρθρα με θεωρίες συνομωσίας για την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ.
Ένα ακανθώδες θέμα που έχει δημιουργήσει προβληματισμό είναι η χρηματοδότηση των Indymedia, ιδίως των αντίστοιχων Αμερικανικών. Σύμφωνα με τις διακηρύξεις των Indymedia, επιτρέπονται μόνο δωρεές. Η Sheri Herndon (που μαζί με τον δικηγόρο Dan Merkle αποτέλεσαν την ιδρυτική ομάδα του πρώτου Indymedia) αποκαλύπτει οτι δέχτηκε 15.000 $ από το Glaser Foundation (στον Glaser ανήκουν τα RealNetworks και RealPlayer). Το Indymedia Aργεντινής κατήγγειλε οτι άλλα Indymedia τους έστειλαν υπολογιστές, τους οποίους αρνήθηκαν να παραλάβουν όταν έμαθαν οτι θα μεταφέρονταν με έξοδα του Tactical Media Fund του George Soros! Το IMC του Λος Άντζελες έλαβε 10.000 $ από τον George Soros to 2000. Αν οι καταγγελίες ευσταθούν, οι χορηγείες περιλαμβάνουν το Tides Foundation (που χρηματοδοτείται και από τον George Soros) με 376,000 $ και το Ford Foundation (αν και η Jennifer Whitney αναφέρει οτι τα Indymedia απέρριψαν μία χορηγία 50.000 $ του Ford Foundation για διενέργεια παγκόσμιας συνδιάσκεψης των Indymedia). Τελικά συνάδει με την φιλοσοφία του ανεξάρτητου Indymedia η χρηματοδότησή του από πολυεκατομμυριούχους με περίεργες διασυνδέσεις και επιδιώξεις;
Πρέπει να ομολογήσω οτι η λειτουργία των Indymedia έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά στις διάφορες χώρες, ακόμα και σε πόλεις της ίδιας χώρας και αυτό οφείλεται στον τρόπο που κάθε IMC αντιλαμβάνεται το ρόλο του και στην φιλοσοφία που το διέπει. Γι' αυτό δεν πρέπει να οδηγούμαστε σε γενικεύσεις, όταν σε χώρες με έντονα πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα, τα Indymedia αποτελούν σημαντικό μοχλό συλλογικής ενημέρωσης και δράσης.
Συμπερασματικά: η εμφάνιση του Indymedia, συνοδεύτηκε από την ανάγκη κάλυψης των γεγονότων μέσα από την ματιά κοινωνικών και πολιτικών ομάδων, αποκλεισμένων από το σύστημα των κυρίαρχων ΜΜΕ. Το Indymedia έσπευσε να εκμεταλλευτεί την απαξίωση της δημοσιογραφίας, την διάχυτη απογοήτευση για τα κυρίαρχα ΜΜΕ, την έλλειψη εμπιστοσύνης σε ένα σύστημα ενημέρωσης που επικέντρωνε στο show και στα σκάνδαλα και όχι στα πραγματικά προβλήματα, την αδυναμία των κυρίαρχων ΜΜΕ να αφουγκραστούν την αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια. Προσπάθησε να δημιουργήσει ένα διαφορετικό πρότυπο δημοσιογραφίας, όταν δεν υπήρχε ακόμα η οργανωμένη δημοσιογραφία των πολιτών και η αφθονία και ο πλουραλισμός των blogs. To Indymedia αποτέλεσε ένα ενδιαφέρον πείραμα στον χώρο της ενημέρωσης, με χαρακτηριστικά την προβολή γεγονότων που υποβαθμίζονταν στα υπόλοιπα ΜΜΕ, την καταγγελία της κρατικής αυθαιρεσίας, την συμμετοχή των πολιτών στην ενημέρωση και στην συλλογική δράση, αλλά και την υπερβολή, τον πολιτικό φανατισμό, τον εκφυλισμό και την αναξιοπιστία της ανωνυμίας. Ακόμα και μέσα από την συχνή μονομέρεια και την ακραία του αντίληψη, είναι χρήσιμη η φωνή του, η φωνή αυτών που είναι "αποκλεισμένοι" και περιθωριοποιημένοι, ως αντίβαρο στα κυρίαρχα ΜΜΕ.

Υ.Γ. Στο διαδίκτυο κυκλοφορεί ένα ενδιαφέρον ντοκυμονταίρ 85 λεπτών που γύρισαν οι σκηνοθέτες Raphael Lyon και Andres Ingoglia το 2006 με τίτλο "i" και έχει θέμα το Indymedia, δίνοντας κυρίως έμφαση σε αυτό της Αργεντινής και τις ταραχώδεις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις στη χώρα, αλλά επεκτεινόμενο και στη Βραζιλία, τη Γένοβα και τις διαδηλώσεις στις ΗΠΑ εναντίον του πολέμου στο Ιράκ. Σύμφωνα με την Φοιτητική Ανεξάρτητη Κίνηση - Πληροφορική Ιωαννίνων που το διακινεί ως αρχείο torrent, "το i αποτελεί το πρώτο ντοκυμαντέρ που εξερευνά το indymedia ως φαινόμενο, αλλά και το πρώτο που αντιλαμβάνεται το διαδίκτυο σαν ένα μοναδικό κλειδί κατανόησης της δύναμης και των παγίδων των ριζοσπαστικών μέσων αντιπληροφόρισης σε παγκόσμιο επίπεδο". Αν καποιος θέλει να δεί την ταινία με τους Ελληνικούς υπότιτλους, μπορεί να χρησιμοποιήσει το δωρεάν πρόγραμμα DirectVobSub ή κάποιο άλλο αντίστοιχο.

Κοσσυφοπέδιο: τι είναι συμφέρον ή τι είναι δίκαιο;

2008-02-25T13:26:00.006+02:00

Παρακολουθούμε τις τελευταίες ημέρες τις εξελίξεις γύρω από την ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου, με την υποστήριξη των ΗΠΑ και του μεγαλύτερου μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κυβέρνηση επιφυλάχθηκε για τις αποφάσεις της, αλλά σύσσωμη η αντιπολίτευση καταδίκασε (1),(2),(3),(4) την μονομερή ενέργεια της "κυβέρνησης" της επαρχίας της Σερβίας να δηλώσει την ανεξαρτησία της στις 17 Φεβρουαρίου 2008, μετά από τις αποτυχημένες μακρές συνομιλίες μεταξύ Σερβίας και Κοσόβου για εξεύρεση κοινής αποδεκτής λύσης. Πίσω από την καταδίκη αυτή, βέβαια, κρύβεται η ανησυχία μας για την πολιτική κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων, για την επεκτατικότητα και τον μεγαλοϊδεατισμό των Αλβανών (Μεγάλη Αλβανία) και για την επίπτωση που θα έχει στο άλλο μεγάλο εθνικό θέμα, αυτό της FYROM. Κυρίως όμως φοβόμαστε μήπως δημιουργηθεί τετελεσμένο που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον μας στην υπόθεση του Κυπριακού, αφού οι αναλογίες με το ψευδοκράτος των Τουρκοκυπρίων και την εκεί τοπική κοινότητα είναι εμφανείς. Ανάλογη ανησυχία έχουν και οι Ισπανοί με τους Βάσκους και τους Καταλανούς, όπως και οι Κινέζοι και οι Ρώσοι με τις επαρχίες τους, γι' αυτό και αντέδρασαν και καταδίκασαν και αυτοί με τη σειρά τους την ανεξαρτητοποίηση. Οι συνθήκες όμως είναι απαγορευτικές και οι φωνές διαμαρτυρίας αποτελούν μικρό εμπόδιο στις επιδιώξεις των μεγάλων δυνάμεων. Τα βέτο δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται επ'αόριστον.
Στον χώρο της πρώην Γιουγκοσλαβίας (που είναι πολιτικά υπανάπτυκτος και βρίσκεται δεκαετίες πίσω από τις διεθνείς εξελίξεις και απαιτήσεις για συνεργασία και αυξανόμενο συγκεντρωτισμό εξουσίας, τύπου Ευρωπαϊκής Ένωσης), παρατηρείται εδώ και δύο δεκαετίες η φυσιολογική εξέλιξη της διάλυσης ενός πολυεθνικού και πολυθρησκευτικού μορφώματος, που έκανε τον κύκλο του. Η ίδια η δημιουργία του κράτους της Γιουγκοσλαβίας αποτελούσε μία συμφωνία επιμέρους εθνοτήτων για συνύπαρξη κάτω από την ίδια κρατική οντότητα. Μετά τον 1ο παγκόσμιο πόλεμο το νέο κράτος ονομάστηκε Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων.

(εικόνα από http://mondediplo.com/maps/IMG/artoff2037.jpg)

Περιλαμβάνονταν κυρίως σλαβικά έθνη, αλλά και μη σλάβοι, όπως Αλβανοί και Ούγγροι. Το 1944 ο Τίτο κατήργησε τη μοναρχία και μετονόμασε το κράτος σε Γιουγκοσλαβία (το όνομα Γιουγκοσλαβία σημαίνει Χώρα των Νότιων Σλάβων), που αποτελούνταν από 6 δημοκρατίες: Σερβία με τις αυτόνομες επαρχίες της Βοϊβοντίνας και του Κοσόβου, Σλοβενία, Κροατία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο και Μακεδονία.

(εικόνα από το www.montenegroskilodge.co.uk-πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)

Αρκετά αργότερα, η συμφωνία των επιμέρους εθνοτήτων έπαψε να ισχύει, όταν από το 1991 κάποια από τα μέρη αποφάσισαν να ανεξαρτητοποιηθούν (Κροατία και Σλοβενία), μεσολάβησε εμφύλιος πόλεμος και η εμπλοκή του διεθνούς παράγοντα, για να φτάσουμε στην απόσχιση της Κροατίας, της Σλοβενίας, της FYROM, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και όταν είχε απομείνει το πολιτικό έκτρωμα της Σερβίας-Μαυροβουνίου, ακολούθησε η φυσιολογική εξέλιξη της ανεξαρτητοποίησης και του Μαυροβουνίου. Έμεινε πλέον μόνο η Σερβία με την επαρχία του Κοσσυφοπεδίου, που μπορεί να έχει μεν συναισθηματική και ιστορική αξία για τους Σέρβους, αφού συνδέεται με σημαντικούς απελευθερωτικούς αγώνες του παρελθόντος εναντίων των Τούρκων (1389), αλλά κατοικείται πλέον κατά 90% από Αλβανούς.
Διαπιστώνουμε οτι κάποιες αποσχίσεις που συνέβησαν στην Γιουγκοσλαβία, είχαν εθνοτικό χαρακτήρα (Κροατία, Σλοβενια), ενώ άλλες είχαν σαν βάση τους την παλαιότερη γεωγραφική διαίρεση της χώρας σε επαρχίες (FYROM και Βοσνία-Μαυροβούνιο, όπου δεν υπάρχει καθαρός εθνοτικός προσδιορισμός και όπου η παρέμβαση του διεθνούς παράγοντα υπήρξε πιό καθοριστική). Η περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου ανήκει στην πρώτη κατηγορία: οι κάτοικοι μιάς επαρχίας ενός κράτους, με κυρίαρχο το Αλβανικό στοιχείο, αποφασίζουν οτι δεν τους καλύπτει η δομή και η κεντρική εξουσία του κρατους της Σερβίας και κηρρύσουν την ανεξαρτησία τους. Ήδη από το 1968 οι Αλβανοί Κοσσοβάροι ζήτησαν την δημιουργία ξεχωριστής δημοκρατίας στα πλαίσια του κράτους της Γιουγκοσλαβίας, αλλά το 1989 ο Μιλόσεβιτς κατήργησε την σχετική αυτονομία του Κοσσόβου.

(εικόνα από http://mondediplo.com/maps/IMG/artoff2037.jpg -πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)

Πριν από μερικά χρόνια, το 1998 οι Κοσσοβάροι εξεγέρθηκαν εναντίον της Σερβίας με τη βοήθεια του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσσυφοπεδίου (UCK), αλλά η ένοπλη αντίδρασή τους αντιμετωπίστηκε αποτελεσματικά από τους Σέρβους, στη συνέχεια επιβλήθηκε εκεχειρία που έσπασαν οι Κοσοβάροι, ακολούθησαν οι Σέρβοι με αντίποινα, για να φτάσουμε στο βομβαρδισμό της Σερβίας και του Κοσόβου από το ΝΑΤΟ το 1999. Με την παρέμβαση του ΟΗΕ και του ΝΑΤΟ, σχηματίστηκε μία τοπική κυβέρνηση ύστερα από εκλογές το 2001 (μεταβατική διοίκηση υπό τον ΟΗΕ). Σήμερα οι Κοσοβάροι επανέρχονται μέσω της διπλωματίας και της πίεσης του διεθνούς παράγοντα. Ο ΟΗΕ το 2007 μέσω του πρώην Φινλανδού προέδρου Μαρτι Αχτισάαρι, έχει προτείνει μία "επιβλεπόμενη (ή εποπτευόμενη) ανεξαρτητοποίηση" ('supervised independence'), αλλά η κυβέρνηση της Σερβίας δεν την αποδέχεται, ενώ δριμεία υπήρξε και η αντίδραση της Ρωσίας, για τους προαναφερθέντες λόγους. Η τακτική των ανεξαρτητοποιήσεων θεωρείται (με κάποιες εξαιρέσεις) παρωχημένη σήμερα στην υπόλοιπη Ευρώπη, όπου ήδη έχουν διαμορφωθεί σταθερά κράτη, όπως συμβαίνει στο Βέλγιο (Φλαμανδοί και Γαλλόφωνοι), στην Ελβετία (Γαλλόφωνοι, Γερμανόφωνοι και Ιταλόφωνοι) και στη Γαλλία με την Κορσική. Να θυμίσω οτι μετά την βελούδινη επανάσταση του 1989 στην Τσεχοσλοβακία, η χώρα διασπάστηκε το 1993 στην Τσεχία και την Σλοβακία, για να συνυπάρξουν τελικά και οι δύο χώρες κάτω από την στέγη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η εξέλιξη του Κοσόβου θεωρείται αναμενόμενη, εξαιτίας των έντονων ανακατατάξεων των τελευταίων ετών στο χώρο των Βαλκανίων, βασισμένων στην εθνοτική "καθαρότητα". Με την επικύρωση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου, πιθανώς να ακολουθήσει η FYROM με το Τέτοβο και τις διεκδικήσεις του τοπικού Αλβανικού στοιχείου, ενώ ακόμα και οι Σέρβοι εγείρουν πλέον θέμα για το σημαντικό Σέρβικο στοιχείο στην Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ενός κατασκευασμένου κράτους με 3 εθνότητες, που αποδεικνύει την αποτυχία των άνωθεν επιβαλλόμενων λύσεων, ερήμην των λαών.

(εικόνα από http://cache.eb.com/eb/image?id=6220&rendTypeId=4-πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)

Η χώρα μας, μετά τις ανταλλαγές των πληθυσμών στις αρχές του 20ου αιώνα, φαίνεται να αποφεύγει αντίστοιχες δυσάρεστες καταστάσεις, πρέπει όμως να ανησυχεί σοβαρά τόσο για τις εξελίξεις στην Κύπρο, όσο και μελλοντικά για την Θράκη, στην οποία το μουσουλμανικό στοιχείο αποτελεί πλέον σημαντικό ποσοστό επι του συνόλου και που μπορεί να εξελιχθεί σε μείζον πρόβλημα στα επόμενα χρόνια, λόγω του δημογραφικού προβλήματος. Θέμα Τσαμουριάς δεν μπορεί να τεθεί, γιατί δεν υπάρχει μόνιμος και νόμιμος Αλβανικός πληθυσμός στην περιοχή της Ηπείρου για να το στηρίξει.
Αν ανατρέξουμε στην ιστορία, θα δούμε οτι οι απελευθερωτικοί αγώνες που διεξήχθησαν από έθνη, αντιμετώπισαν την λυσσαλέα αντίδραση των κυρίαρχων κρατικών δομών και χρησιμοποιήθηκαν τότε τα ίδια επιχειρήματα και κατηγορίες περί υπονόμευσης, διάλυσης και αλλαγής των συνόρων. Μέσα στον εικοστό αιώνα ένας μεγάλος αριθμός νέων κρατών, υποτελών μέχρι τότε στις αποικιοκρατικές δυνάμεις, ανακήρρυξε αναίμακτα ή κέρδισε με πόλεμο την ανεξαρτησία του. Τα νέα αυτά κράτη υποστηρίχθηκαν από την διεθνή κοινότητα και πλέον είναι (το καθένα με τα δικά του "απαραβίαστα" σύνορα) μέλη του ΟΗΕ. Με την λογική του απαραβίαστου των συνόρων, το 1821 οι Έλληνες δεν έπρεπε να απαιτήσουν την ανεξαρτησία τους, αφού η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε συγκεκριμένα σύνορα, που δεν θα έπρεπε να παραβιαστούν. Η διαφορά έγκειται στις διεθνείς συνθήκες και τις δυνάμεις που υποστηρίζουν τα απελευθερωτικά αυτά κινήματα. Οι Βάσκοι (2.100.000 κάτοικοι) αγωνίζονται χρόνια για την ανεξαρτησία τους, αλλά το ισχυρό κράτος της Ισπανίας δεν υποχωρεί, ενώ δεν πιέζεται και από τις άλλες μεγάλες δυνάμεις. Το ίδιο ισχύει και σε άλλες περιοχές του πλανήτη.

(εικόνα από την Κυρ.Ελευθεροτυπία της 24/2/2008-πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)

Αντίθετα το δίκαιο του ισχυρού ενισχύει την παρόμοια πληθυσμιακή ομάδα του Κοσόβου (1.900.000 κάτοικοι) και εξευτελίζει την επίσημη εξουσία του αδύναμου κράτους της Σερβίας. Δύο μέτρα και δύο σταθμά λοιπόν για την αναξιόπιστη διεθνή κοινότητα.
Είναι γεγονός οτι η απόφαση του Κοσόβου ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου και δημιουργεί ένα σοβαρό επιχείρημα για ευρύτερες ανακατατάξεις σε όλο τον πλανήτη. Είναι όμως η μοναδική μεχρι τώρα περίπτωση; Η διάσπαση της Σοβιετικής Ένωσης δεν προέκυψε από ανάλογες διεκδικήσεις; Υπήρχε προηγούμενο αυτόνομο κράτος της Κροατίας ή της Σλοβενίας πριν εγκριθεί η ανεξαρτησία τους από τη διεθνή κοινότητα;
Τελικά όμως πρέπει να αποφασίσουμε: έχει δικαίωμα ένα συμπαγές εθνοτικό και γεωγραφικά προσδιορισμένο κομμάτι ενός πληθυσμού μέσα από δημοψηφίσματα ή άλλες επίσημες διαδικασίες, να ζητά την ανεξαρτησία του ή όχι; και αν ναί πρέπει να ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις χωρίς εξαιρέσεις; δεν υπάρχουν περιπτώσεις κρατών που η εθνολογική τους σύσταση έχει αλλοιωθεί σημαντικά στο πέρασμα του χρόνου (μετανάστευση, υπο- και υπεργεννητικότητα υποπληθυσμών); μπορούν τα κράτη να καταπιέζουν την αυτοδιάθεση των μειονοτήτων τους, επικαλούμενα την εξουσία τους και υπάρχει ποτέ η πιθανότητα να αποδώσουν αυτόβουλα την ανεξαρτησία σε οποιεσδήποτε ομάδες εντός της επικράτειάς τους και να παραδώσουν κομμάτι του εδάφους τους; πρέπει να κρυβόμαστε πίσω από το δήθεν απαραβίαστο των συνόρων, όταν τόσα και τόσα έχουν συμβεί επί αιώνες με εμφυλίους πολέμους και παράνομες επεμβάσεις των μεγάλων δυνάμεων; και τέλος είναι οι εμφύλιοι και οι ξένες στρατιωτικές επεμβάσεις η καλύτερη λύση;

Internet, δημοσιογραφία των πολιτών και ενημέρωση (μέρος 4o: ΜΜΕ και δημοσιογραφία των πολιτών)

2008-02-21T14:19:00.014+02:00

Την δυναμική της συμμετοχής και της διαδραστικότητας που προσφέρει το διαδίκτυο στους απλούς πολίτες, αντιλήφθηκε από νωρίς ο επιχειρηματικός κόσμος και τα κυρίαρχα ΜΜΕ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ηλεκτρονικό κατάστημα του Amazon, στην ιστοσελίδα του οποίου ο πελάτης μπορεί να καταγράψει τις απόψεις του για τα πωλούμενα προϊόντα (το σύστημα σχολίων θεωρείται αμφιλεγόμενο λόγω των διαφόρων αντικρουόμενων συμφερόντων που υποκρύπτονται). Τα ΜΜΕ, από παλιά, είχαν αποφασίσει να κάνουν ένα περιορισμένο άνοιγμα στους απλούς πολίτες, μέσω επιστολών ή σχολίων στις εφημερίδες ή στα περιοδικά και ζωντανών παρεμβάσεων στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση. Κάτι ανάλογο συνέβει στην συνέχεια και στους δικτυακούς τόπους των κυρίαρχων μέσων.
Όμως με την δυνατότητα που έδινε το internet, η μεσολάβηση που πρόσφεραν τα κυρίαρχα ΜΜΕ στην επικοινωνία και την δημοσιοποίηση των απόψεων των πολιτών ήταν πλέον ξεπερασμένη. Η δημιουργία των blogs και η τεράστια ανταπόκριση που είχαν στο κοινό, ανάγκασε τα ΜΜΕ να προσαρμοστούν στις νέες εξελίξεις, για να μην χάσουν την κυριαρχία τους και για να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία. Ήδη οι bloggers είχαν δώσει θετικά δείγματα γραφής για θέματα που είχαν χαθεί στα ψιλά των εφημερίδων, λόγω των πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων από τα οποία τα τελευταία υποστηρίζονται. Απόδειξη αποτελεί το γεγονός οτι κανένα από τα μεγάλα ΜΜΕ των ΗΠΑ δεν ανέφερε οτι αφαιρέθηκαν από την κυβέρνησή της 8.000 σελίδες της έκθεσης για το Ιράκ που περιείχαν πληροφορίες για τις Αμερικανικές εταιρείες που προμήθευαν τα βιολογικά και χημικά "όπλα" στον Σαντάμ. Αντίθετα οι bloggers ανέδειξαν το θέμα.
Επίσης σημαντικά γεγονότα, όπως η επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ, το τσουνάμι στην Ασία και η τρομοκρατική επίθεση στο μετρό του Λονδίνου, αποτέλεσαν την χρυσή ευκαιρία, ώστε να αναδειχθεί η δημοσιογραφία των πολιτών, τόσο μέσω των blogs όσο και με την καταγραφή (με οπτικά και ηχητικά ντοκουμέντα) των συμβάντων από τους απλούς πολίτες.

Στη φωτογραφία μία Σουηδέζα μητέρα τρέχει να σώσει τα τρία της παιδιά από το τσουνάμι στη Ταϊλάνδη. Όλοι τελικά σώθηκαν. Φωτογραφία από το www.tsunamis.com/tsunami-pictures.html

Τα ίδια τα κυρίαρχα ΜΜΕ και οι δημοσιογράφοι τους, αναζητούσαν και πρόβαλαν υλικό απο το κοινό. Είναι χαρακτηριστικό οτι η έρευνα The Euro RSCG/Columbia που διενεργήθηκε το 2005 στις ΗΠΑ με δείγμα 1200 δημοσιογράφων, αποκάλυψε οτι περισσότερο από το 51% των δημοσιογράφων διαβάζουν blogs ανελλιπώς και το 28% βασίζεται σε αυτά για το καθημερινό ρεπορτάζ τους. Οι λόγοι που ωθούσαν τους δημοσιογράφους να διαβάζουν τα ιστολόγια, περιλάμβαναν την αναζήτηση θεματολογίας (53%), την έρευνα και την αναζήτηση παραπομπών (43%), την αναζήτηση πηγών ειδήσεων (36%) και την αποκάλυψη σημαντικών ειδήσεων και σκανδάλων (33%).
Αφού λοιπόν τα ΜΜΕ δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν τους bloggers, είχαν δύο λύσεις: ή να αντεπιτεθούν και να τους πολεμήσουν ή να τους ενσωματώσουν. Στην πλειοψηφία τους αποφάσισαν το δεύτερο. Η πρώτη ενέργεια: η φιλοξενία bloggers στις ιστοσελίδες των ΜΜΕ. Σιγά σιγά, τα περισσότερα εκδοτικά συγκροτήματα του εξωτερικού, μέσω των ειδησεογραφικών ιστοσελίδων τους, άρχισαν να προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα, εκμεταλλευόμενα την δύναμη και την εγκυρότητα που συνδέονται με το όνομά τους, για να προσελκύσουν αξιόλογους bloggers. Είναι χαρακτηριστικό οτι στην διεθνή εφημερίδα Metro μέσα σε 3 μέρες περισσότεροι από 2.300 bloggers συμφώνησαν να χρησιμοποιείται το υλικό τους στην εφημερίδα. Ο δικτυακός τόπος της εφημερίδας Guardian φιλοξενεί blogs που πολλές φορές κατευθύνουν τους αναγνώστες τους σε άλλες ειδησεογραφικές ιστοσελίδες, ακόμα και ανταγωνιστικών εφημερίδων. Ακόμα και τα μη διαδικτυακά μέσα, όπως ο επί πληρωμή και ο δωρεάν τύπος, προσφέρουν βήμα σε bloggers για να γράψουν, εκμεταλλευόμενοι την δημοφιλία τους. Η μεγάλη αντίφαση βέβαια έγκειται στην αντίθεση ανάμεσα στα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα που συνδέονται με το κάθε κυρίαρχο ΜΜΕ και στην ανεξαρτησία της έκφρασης του blogger. (Η προσωπική μου άποψη είναι αρνητική σχετικά με τον εναγκαλισμό των bloggers με τα κυρίαρχα ΜΜΕ σε οποιοδήποτε επίπεδο).
Η επόμενη ενέργεια για κάποια από τα ΜΜΕ, ήταν η ενσωμάτωση των πολιτών-δημοσιογράφων (που συνέβαλαν δωρεάν στην ύλη και μείωναν τελικά το κόστος) στο κύριο κορμό των ειδήσεων ή κάτω από μία ειδική κατηγορία, δίνοντας την "ψευδαίσθηση" του εκδημοκρατισμού και της συμμετοχικότητας, μέσα στα πλαίσια βέβαια των περιορισμών που έχουν θέσει οι ιδιοκτήτες και οι αρχισυντάκτες. Τα κυρίαρχα μέσα αποσκοπούν στην επιβεβαίωση της κυριαρχίας τους και της αξιοπιστίας τους, συνδέοντας το κατεστημένο της κατευθυνόμενης ενημέρωσης που παρέχουν με την ανεξαρτησία των πολιτών-δημοσιογράφων, στα πλαίσια των διαφημιστικών και επικοινωνιακών παιχνιδιών για την αύξηση της αναγνωσιμότητας και της επισκεψιμότητας. Για παράδειγμα, στο CNN τα ρεπορτάζ των πολιτών (”i-Reports”) εμφανίζονται στη νέα ενότητα με το όνομα CNN Exchange, όμως μόνο το 10% των φωτογραφιών και των videos των πολιτών εμφανίζονταν στην ιστοσελίδα του CNN. (Η πιό πρόσφατη (2/2008) εξέλιξη είναι ενδιαφέρουσα: το CNN δημιούργησε αυτόνομη ιστοσελίδα iReport, στην οποία πλέον θα εμφανίζονται μόνο οι ειδήσεις των πολιτών αλογόκριτες).
Το AlterNet, είναι ένα βραβευμένο περιοδικό που στοχεύει στο να "εμπνεύσει τους πολίτες, ώστε αυτοί να δράσουν και να υπερασπιστούν μεταξύ άλλων το περιβάλλον, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες, την κοινωνική δικαιοσύνη και την πραγματική ενημέρωση".

Υποστηρίζει οτι στις ΗΠΑ, το 80% των θεατών του Fox νόμιζε οτι ο Σαντάμ είχε βιολογικά όπλα, οτι τα ανακάλυψε ο στρατός των ΗΠΑ και οτι ο Σαντάμ συνδεόταν με την υπόθεση της 11ης Σεπτεμβρίου. Το ποσοστό αυτό έπεφτε στο 23% στο ημι-ανεξάρτητο ραδιόφωνο NPR (Νational Public Radio) και την πολυσυλλεκτική τηλεόραση του PBS (Public Broadcasting Service) και ακόμα χαμηλότερα σε όσους μάθαιναν τις ειδήσεις από το Internet. Οι μεγάλοι ειδησεογραφικοί οργανισμοί ιδίως στις ΗΠΑ (όπως το CNN), διαδραμάτισαν διαχρονικά σημαντικό ρόλο στην παραπλάνηση της κοινής γνώμης. Η συμμετοχή των πολιτών-δημοσιογράφων στους οργανισμούς αυτούς ενισχύει τον προπαγανδιστικό ρόλο των τελευταίων.
Το Current Τv, το καναλι που ίδρυσε πριν 2 χρόνια ο Αλ Γκορ (που πρέπει να θυμίσουμε οτι υπήρξε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης των ΗΠΑ μεταξύ 1993 και 2001, επί των ημερών της οποίας βομβαρδίστηκε η Σερβία), καλεί τους χρήστες του διαδικτύου να συμβάλλουν στην κάλυψη και την αναμετάδοση ειδήσεων. Το Γαλλικό News 24, στο εγχείρημα με το όνομα The Observers, δίνει τη δυνατότητα στο κοινό να κάνει ρεπορτάζ, αλλά τελικά έμπειροι συντάκτες επιμελούνται και διαμορφώνουν το περιεχόμενο. Το MSNBC (συνεργασία της Μicrosoft και του NBC) δέχεται ρεπορτάζ από πολίτες-δημοσιογράφους στην ενότητα Citizen Journalists Report. Κάποιες προσπάθειες βέβαια είναι αποτυχημένες, όπως αυτή του Υahoo να συγκεντρώσει οπτικό υλικό από το κοινό.
Η παραγωγή προγραμμάτων με χαμηλό κόστος απαιτεί την χρησιμοποίηση πολιτών, που ενδιαφέρονται (ή έχουν ψώνιο) για την προβολή τους. Η εταιρεία παραγωγής Εndemol, δημιουργός του Βig Brother, ξεκίνησε πρόσφατα την δημιουργία ειδησεογραφικών προγραμμάτων με ειδήσεις που "παράγονται" από τους ίδιους τους πολίτες. Το πρόγραμμα "Εγώ στην Τηλεόραση" καταμετρά ήδη 150 συνεργάτες, και ο στόχος είναι τα 300 άτομα σε όλη την Ολλανδια. Να σημειώσουμε οτι από τον Αύγουστο του 2007, την Endemol έχει εξαγοράσει η κοινοπραξία Edam Acquisition, με κυρίαρχη την Mediaset του Σίλβιο Μπερλουσκόνι.
Τον Δεκέμβριο του 2007 το MTV ανακοίνωσε οτι σχημάτισε μία ομάδα 51 ερασιτεχνών δημοσιογράφων (ένας για κάθε πολιτεία των ΗΠΑ), για να καλύψουν τις προεδρικές εκλογές του 2008 και να ανταποκριθούν στις ανάγκες ενός νεανικοτερου κοινού. Από τον Ιανουάριο του 2008 έχουν ξεκινήσει εβδομαδιαίες εκπομπές στο MTV Mobile, στο δίκτυο του ThinkMTV (όπου συμμετέχουν νέοι από τη δεξαμενή του τηλεοπτικού κοινού του MTV) και στις περισσότερες από 1800 ιστοσελίδες του Online Video Network του Associated Press.
Παραλλαγή των παραπάνω τακτικών, αποτελεί η συνεργασία μεταξύ δημοσιογραφίας των πολιτών και κυρίαρχων ΜΜΕ. Το Associated Press έχει κάνει συμφωνία με το NowPublic.com, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιήσει φωτογραφίες που έχουν τραβήξει πολίτες, σε δικά του ρεπορτάζ. Το πρακτορείο Reuters ήδη χρησιμοποιεί υλικό από το Global Voices, προκειμένου να μεταφέρει την φωνή των Αφρικανών bloggers στο ευρύτερο κοινό μέσω του Reuters Africa. Να σημειώσουμε οτι το Global Voices, που έχει λάβει ήδη 2 επιχορηγήσεις από το Reuters πριν κάνει μαζί του την οικονομική και επιχειρηματική συμφωνία, διευθύνεται από μία συντακτική ομάδα από 17 bloggers από όλο τον κόσμο, ενώ συμμετέχουν και άλλοι 80 εθελοντικά και το βάρος δίνεται στο περιεχόμενο που προέρχεται από τις χώρες της υδρογείου, πλήν των Ευρωπαϊκών και της Βόρειας Αμερικής.

Το επόμενο βήμα είναι η συμμετοχή μέσω κεφαλαίων, η εξαγορά ή η συγχώνευση μικρών ειδησεογραφικών ιστοσελίδων από επιχειρηματικά κεφάλαια. Το LiveJournal, είναι μία ιστοσελίδα και ταυτόχρονα μία κοινότητα ιστολόγων που δημιουργήθηκε από τον ειδικό στα κομπιούτερς Brad Fitzpatrick τον Μάρτιο του 1999 και από τότε αναπτύχθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο. Η LiveJournal Inc. πλέον ανήκει στην SUP, μία διεθνή εταιρεία ΜΜΕ που συστήθηκε το 2006 από Ρωσικά κεφάλαια, που διοχετεύονται σε διάφορες δραστηριότητες (όπως π.χ. σε ποδοσφαιρικές ομάδες). Σε μία άλλη περίπτωση τον Νοέμβριο του 2007 το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) αγόρασε το 30% του βασισμένου στην συμμετοχική δημοσιογραφία Scooplive (που έχει μετονομαστεί πλέον σε CitizenSide), το οποίο δημιουργήθηκε προκειμένου οι πολίτες να πουλούν φωτογραφίες ή videos που ενδιαφέρουν τα ΜΜΕ.
Αν στα προηγούμενα παραδείγματα, μία απλή έρευνα μπορεί να αποδείξει τους πραγματικούς ιδιοκτήτες, τους χορηγούς και τα ονόματα των δημοσιογράφων, η επόμενη μορφή δημοσιογραφίας των πολιτών είναι η πιό επικίνδυνη. Πρόκειται για αυτήν που ασκείται από επώνυμους δημοσιογράφους, οι οποίοι κρύβοντας την ταυτότητά τους και εμφανιζόμενοι ως πολίτες-δημοσιογράφοι, παίζουν το παιχνίδι των κυρίαρχων μέσων μέσα από πιασάρικες ειδήσεις και θέματα, που έχουν τον χαρακτήρα του εμπιστευτικού και του αποκλειστικού. Πληροφορίες που εντυπωσιάζουν σε πρώτη ανάγνωση, αλλά αρκεί να χρησιμοποιήσεις την απλή λογική για να καταλάβεις αν ο αθρογράφος είναι πολίτης-δημοσιογράφος ή όχι. Θα μιλήσω εκτενέστερα σε άλλο κείμενο.(2)
Η δημοσιογραφία των πολιτών αποτελεί στην ουσία μία βαθειά πολιτική πράξη και ένα απαραίτητο στοιχείο της πρέπει να είναι η αντικειμενικότητα. Λόγω των δεδομένων δυσκολιών, ο μεμονωμένος πολίτης-δημοσιογράφος μέσω του ιστολογίου του ή της ιστοσελίδας του περιορίζεται κυρίως στην αναμετάδοση των πληροφοριών, στην ανάλυση των γεγονότων, στην αποκάλυψη όσων συμβαίνουν στον χώρο της καθημερινότητάς του και της εργασίας του και σε υποτυπώδεις προσωπικές έρευνες. Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε αυτήν την πρακτική, αλλά η δημοσιογραφία των πολιτών που απευθύνεται σε μεγαλύτερο κοινό έχει άλλες απαιτήσεις, που καλύπτονται μόνο από συλλογική δράση.
Οι πρώτες προσπάθειες είχαν σαν αφορμή τον αποκλεισμό κοινωνικών και πολιτικών ομάδων από την έκφραση της δικής τους άποψης μέσω των mainstream ΜΜΕ. Για τον λόγο αυτό τα δίκτυα ανεξάρτητης ενημέρωσης (όπως τα Indymedia) αντιπροσωπεύουν τους πολίτες που ανήκουν κυρίως στον χώρο της άκρας αριστεράς και του πολιτικού ακτιβισμού. Στην συνέχεια όμως το φαινόμενο γενικεύτηκε. Το internet έδωσε σε ετερόκλητες ομάδες ανθρώπων το βήμα να πολιτικολογήσουν, να αμφισβητήσουν και να ερευνήσουν. Στο στόχαστρο βρέθηκαν ακόμα και αυτοί που υποτίθεται οτι μας ενημέρωναν με αντικειμενικότητα. Το BBCWATCH reports αποδεικνύει πώς το BBC επανειλλημένα αποτυγχάνει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του για αμερόληπτη ενημέρωση με ακριβή στοιχεία. Κάτι ανάλογο συμβαίνει με το Bildblog, ένα επιτυχημένο Γερμανικό blog που ασχολείται με τα λάθη και τις κατασκευασμένες ειδήσεις της εφημερίδας Bild. Το Iraq Body Count καταγράφει τον πραγματικό αριθμό των θανάτων πολιτών στο Ιράκ μετά την εισβολή του 2003, αμφισβητώντας τα νούμερα που δίνουν τα ΜΜΕ. Για την προκατάλλειψη και την λογοκρισία των ΜΜΕ, δραστηριοποιούνται σε όλο τον κόσμο πολίτες, ομάδες και οργανισμοί, όπως το Fair, ένας οργανισμός που παρακολουθεί την πρακτική των ειδησεογραφικών δικτύων και μας δίνει πολύτιμα στοιχεία.
Τέλος τα κυρίαρχα ΜΜΕ δεν έχουν συνειδητοποιήσει οτι οι προτεραιότητες των αναγνωστών (και ιδίως των νέων) έχουν αλλάξει. Μάλιστα εξαιτίας της πολιτικής των περικοπών που ακολούθησαν, κινήθηκαν προς την αντίθετη κατεύθυνση, απολύοντας συντάκτες ειδικευμένους σε διάφορους τομείς, οι οποίοι κόστιζαν όμως αρκετά. Οι τελευταίοι αντικαταστάθηκαν από νέους ανειδίκευτους δημοσιογράφους, πενιχρά αμοιβόμενους, οι οποίοι εξαναγκάζονται να γράφουν για διάφορα θέματα, των οποίων δεν είναι γνώστες. Η στροφή των νέων πολιτών σε άλλου τύπου ενημέρωση, αντανακλά και τις προτεραιότητές τους. Σύμφωνα με έρευνα που έγινε στις ΗΠΑ (Project for Excellence in Journalism), στο διαδίκτυο εμφανίστηκαν ιστοσελίδες εναλλακτικής ενημέρωσης που περιέχουν κυρίως θέματα από ιστολόγια ή άλλες πηγές που μπορεί να μήν περιέχουν ειδήσεις (όπως το Youtube) και το χαρακτηριστικό είναι οτι μόνο το 5% των θεμάτων τους ασχολούνταν με τις 10 σημαντικότερες ειδήσεις των παραδοσιακών μέσων! Το 40% των πληροφοριών αφορούσαν την τεχνολογία και την επιστήμη, τομείς που υποβαθμίζονται στα παραδοσιακά ΜΜΕ. Μία χαρακτηριστική περίπτωση είναι το Gizmodo, ένα blog που δημιουργήθηκε το 2002, ασχολείται μόνο με την τεχνολογία και κάθε μήνα διαβάζονται 50 εκατομμύρια σελίδες του. Έμφαση σε εξειδικευμένο θεματικό περιεχόμενο, δίνουν ορισμένα εναλλακτικά μέσα ενημέρωσης (όπως το Slashdot, το Metafilter ή το Kuro5hin) με βάση τη συνεργασία και την συνεισφορά, στα οποία οι συμμετέχοντες αναλαμβάνουν πολλαπλούς ρόλους: του δημιουργού του περιεχομένου, του αρχισυντάκτη, του επιμελητή, του διαφημιστή και του αναγνώστη! Τα θεματοποιημένα και εξειδικευμένα blogs και οι αντίστοιχες ιστοσελίδες, αναδεικνύουν το μεγάλο πλεονέκτημά τους: κάθε χρήστης του internet είναι δυνητικά ειδικός σε κάποιο θέμα, και πιθανότατα ειδικότερος από οποιονδήποτε δημοσιογράφο.Όπως αναφέρει o Dan Gillmor στο βιβλίο του "Εμείς είμαστε το μέσο" (We the media) (1), "δεν θα πρέπει να θεωρούμε αυτές τις εξελίξεις απειλή. Πρόκειται, μάλλον, για την καλύτερη ευκαιρία που παρουσιάστηκε εδώ και δεκαετίες να δημιουργήσουμε μία καλύτερη μορφή δημοσιογραφίας".

(1)"Εμείς είμαστε το μέσο" (We the media) του Dan Gillmor, σελ.182
(2) 24/2/2008: Η σειρά των κειμένων γράφτηκε με την αφορμή του "αποκαλυπτικού" press-gr.blogspot.com. Οι τελευταίες εξελίξεις περί της οικονομικής εφημερίδας "Ο Κόσμος του Επενδυτή" και γνωστών δημοσιογράφων, επιβεβαιώνουν τις απόψεις μου. Ούτως ή άλλως το έκτο και τελευταίο μέρος της σειράς θα είναι αφιερωμένο στο press-gr, αλλά και σε άλλα ανάλογα παραδείγματα "δημοσιογραφίας των πολιτών".

Παραπέμπω σε κείμενα του Πρώτου Θέματος και των Νέων.
Επίσης παραπέμπω στην ιστοσελίδα του Αντέννα και στο βίντεο με τίτλο "Καταγγελίες σοκ για εκβιασμούς μέσω internet" και με επιφύλαξη στο Lupus Cynodictus.

Το ξαδερφάκι http://www.apomesa.info/ συμπαρίσταται βεβαίως στο press-gr.

(συνεχίζεται με το 5ο μέρος: Indymedia)

Internet, δημοσιογραφία των πολιτών και ενημέρωση (μέρος 3o: δημοσιογραφία των πολιτών)

2008-02-17T17:56:00.003+02:00

Τα τελευταία χρόνια στο internet εμφανίστηκε το φαινόμενο Citizen journalism, δηλαδή του ενεργού πολίτη - δημοσιογράφου, που συμμετέχει στη μετάδοση ή στη διαμόρφωση της πληροφορίας. Συνοψίζω τα χαρακτηριστικά της δημοσιογραφίας των πολιτών με βάση στοιχεία του κειμένου του πολιτικού επιστήμονα Χριστόφορου Κόρακα, "The importance of e-Democracy experiments":
Πρόκειται για τη δημοσιογραφία που ασκείται από μη δημοσιογράφους, στην οποία ο πολίτης συμμετέχει στην σύνταξη του περιεχομένου, παρακινούμενος αφ'ενός από την ανάγκη ή/και την ικανότητα να καλύψει ότι δεν καλύπτεται από τα κυρίαρχα ΜΜΕ και να παρουσιάσει μία διαφορετική οπτική γωνία των πραγμάτων, αφ'ετέρου από την αίσθηση της ενδυνάμωσης του ρόλου που μπορούν να διαδραματίσουν οι καθημερινοί ανθρωποι, και της δυνατότητάς τους να εμπλακούν ενεργά και να κάνουν τη διαφορά.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να κάνουμε μία σημαντική επισήμανση. Δεν μπορεί να θεωρηθεί δημοσιογραφία των πολιτών, οτιδήποτε γράφεται από ένα πολίτη, στο blog του ή σε μία άλλη ιστοσελίδα, εφόσον δεν έχει σχέση με την ειδησεογραφία, το ρεπορτάζ και την ανάλυση, είτε για τοπικά είτε για παγκόσμια θέματα. Στα τοπικά μέσα όμως, όπου οι πραγματικές ειδήσεις δεν είναι συχνές, η συμμετοχική δημοσιογραφία διευρύνεται άτυπα με πιο προσωπικές ιστορίες (social media), χωρίς ειδησεογραφικό ενδιαφέρον.
Σύμφωνα με το Poynter Online (ένα ινστιτούτο που υποστηρίζει οτι προσφέρει όσα χρειάζεται κάποιος για να γίνει καλύτερος δημοσιογράφος), υπάρχουν 11 επίπεδα δημοσιογραφίας των πολιτών, σε σχέση με την κλασσική δημοσιογραφία και από την οπτική γωνία της τελευταίας:
1.Το πρώτο βήμα: άνοιγμα των παραδοσιακών μέσων σε δημόσια σχόλια.
2.Δεύτερο βήμα: ο πολίτης ρεπόρτερ (οι επισκέπτες προσκαλούνται να δημοσιεύσουν τις εμπειρίες τους ή εικόνες ή videos).
3.Ρεπορτάζ ανοικτής πηγής (ζητώντας από τους αναγνώστες με γνώση ή εμπλοκή σε ένα θέμα, να κάνουν πραγματικό ρεπορτάζ, το οποίο στη συνέχεια ενσωματώνεται στο τελικό κείμενο).
4.Δημιουργία blog, μέσω υπηρεσίας φιλοξενίας blog ή κάτω από το όνομα της ειδησεογραφικής ιστοσελίδας.
5.Newsroom citizen 'transparency' blogs:Ο ειδησεογραφικός οργανισμός επιτρέπει την παρουσία και την συμμετοχή του κοινού στις συναντήσεις των υπεύθυνων για την ύλη, ώστε οι πολίτες να συμβάλλουν στον καθορισμό των τελικών αποφάσεων (!).
6.Η ιστοσελίδα του μεμονωμένου πολίτη-δημοσιογράφου, κυρίως με τοπικού χαρακτήρα ειδήσεις, αλλά με την επιμέλεια του αρχισυντάκτη ή υπεύθυνου ύλης (editor) της ιστοσελίδας για τα άρθρα των συμμετεχόντων.
7.Η ιστοσελίδα του μεμονωμένου πολίτη-δημοσιογράφου, αλλά χωρίς λογοκρισία και επιλογή κειμένων: καθε αρθρογράφος μπορεί να δεί το κείμενό του χωρίς περικοπές και διορθώσεις.
8.Έντυπη μορφή που διανέμεται δωρεάν μία φορά την εβδομάδα, ως ένθετο σε εφημερίδα, ή από πόρτα σε πόρτα ή από συγκεκριμένα σημεία διανομής.
9.Η υβριδική μορφή: επαγγελματική + δημοσιογραφία των πολιτών (συνδυασμός κειμένων από τα δύο είδη στο ίδιο μέσο) (όπως το OhmyNews)
10.Ολοκληρωμένη συνδυασμένη δημοσιογραφία κάτω από την ίδια στέγη.
11.Δημοσιογραφία τύπου wiki (π.χ. Wikinews): όταν οι αναγνώστες είναι και υπεύθυνοι για το περιεχόμενο.
Θα συμπλήρωνα στη λίστα τα πιο απλά μέσα όπως τα mailing lists και τα email newsletters, αλλά και πιο εξεζητημένα και εξελιγμένα, όπως οι προσωπικές ηχογραφημενες ή βιντεοσκοπημένες εκπομπές σε ιστοσελίδες (podcast), όπως το KenRadio.
Επιστρέφοντας στην τυπική δημοσιογραφία των πολιτών, θα ξεκινήσουμε με ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας δημοσιογραφίας που μετεξελίχθηκε σε μεικτού τύπου δημοσιογραφία, το Drudge Report, που ξεκίνησε το 1994-1995 από τον Matt Drudge ως e-mail που έστελνε σε μερικούς φίλους. Οι αρχικές ενημερώσεις ήταν κατα ένα βαθμό κουτσομπολιό, λόγω της δουλειάς του ως απλός εργαζόμενος (και όχι δημοσιογράφος) στο CBS και κατά ένα άλλο βαθμό προσωπικές απόψεις. Ο Drudge χρησιμοποίησε επίσης το Usenet για την διάδοση του Drudge Report και στη συνέχεια δημιούργησε και ιστοσελίδα. Η πρώτη του μεγάλη επιτυχία ήταν η αποκάλυψη και η διάδοση του σκανδάλου Λεβίνσκι-Κλίντον το 1998, αφού το Newsweek είχε "θάψει" το θέμα, μην επιτρέποντας στον δημοσιογράφο Michael Isikoff που το ανακάλυψε, να το δημοσιοποιήσει (μάλλον ο τελευταίος το έδωσε προσωπικά στον Drudge). Η ιστοσελίδα τελικά εξελίχθηκε σε κλασσικό ειδησεογραφικό site, με παραπομπές στα κυρίαρχα ΜΜΕ των ΗΠΑ και του υπόλοιπου κόσμου, αλλά και σε μεμονωμένους δημοσιογράφους και κάποιους bloggers, ενώ ο ίδιος συνεχίζει να γράφει σποραδικά πλέον. Η επισκεψιμότητα έχει φτάσει στα 2,5 με 3 εκατομμύρια επισκέπτες το μήνα και από την ιστοσελίδα μόνο, ο Drudge κέρδιζε περίπου 800.000 δολάρια ετησίως (σύμφωνα με στοιχεία του 2003).
Η πιο μαζική και πρωτοπόρα περίπτωση οργανωμένης δημοσιογραφίας των πολιτών με μικρή συμμετοχή επαγγελματιών δημοσιογράφων έρχεται από την Νότιο Κορέα και ξεκίνησε το 2000 από ένα ακτιβιστή δημοσιογράφο, μειονοτικού φιλελεύθερου περιοδικού (Mahl), τον Oh Yeon-ho. Ο Οh δημιούργησε το OhmyNews, χρησιμοποιώντας έναν άτυπο στρατό πολιτών-δημοσιογράφων που όσο περνούσε ο χρόνος μεγάλωνε, για να φτάσει το 2006 τις 60.000!

Η φημισμένη ατάκα του OhmyNews: "κάθε πολίτης είναι ένας ρεπόρτερ". Τα κείμενα των πολιτών-δημοσιογράφων καλύπτουν το 70% της ύλης του OhmyNews και σύμφωνα με τον Oh για όσα κείμενα καταφέρουν να γίνουν πρωτοσέλιδα, ο συντάκτης τους πληρώνεται με 50 δολλάρια. Ένας τυπικός πολίτης-δημοσιογράφος θα γράψει 1 ή 2 κείμενα την εβδομάδα. Από τα κείμενα που στέλνονται, απορρίπτεται περίπου το 30%, για τυπικούς και ουσιαστικούς λόγους, ενω τα υπόλοιπα ελέγχονται από την συντακτική ομάδα για την εγκυρότητά τους. Το σημαντικό είναι οτι η ταυτότητα του κάθε ρεπόρτερ είναι γνωστή, αφού για να γίνει κάποιος μέλος της εφημερίδας, ελέγχονται τα στοιχεία του μέσω προγράμματος επαλήθευσης. Κάθε μήνα πολίτες-δημοσιογράφοι μαζεύονται για να μοιραστούν τα άρθρα τους και να αξιολογήσουν τα άρθρα των άλλων. Η συμβολή του OhmyNews στα πολιτικά πράγματα της Νοτιας Κορέας είναι σημαντική, αφού θεωρείται ένας από τους καθοριστικότερους παράγοντες για την εκλογή του Roh Moo-hyun στην προεδρία της χώρας το 2002. Πριν το OhmyNews, ο δημοσιογραφικός χώρος ελεγχόταν από τρείς συντηρητικές εφημερίδες, και το OhmyNews έσπασε την μονομέρεια στην ενημέρωση, για αυτό και ο Roh Moo-hyun έδωσε την πρώτη του μετεκλογική συνέντευξη στο OhmyNews. Από το 2006 το OhmyNews έχει επεκταθεί και στην Ιαπωνία, χωρίς όμως την ίδια επιτυχία προς το παρόν (μόνο 4.000 πολίτες-δημοσιογράφοι), κυρίως λόγω της διαφορετικής ψυχοσύνθεσης και συμπεριφοράς των Ιαπώνων πολιτών, ενώ το 2007 ξεκίνησε και η διαδικτυακή τηλεόραση OhmyTV 2.0 με ζωντανή μετάδοση όλο το 24ωρο.
Το 70% των εσόδων προέρχονται από διαφημίσεις, το 20% από ειδήσεις που "πωλούνται" σε άλλες ειδησεογραφικές ιστοσελίδες και το 10% από εκπαιδευτικές δραστηριότητες, αλλά ο στόχος είναι να αυξηθούν τα έσοδα που προκύπτουν από την ύλη. Στις εκπαιδευτικές δραστηριότητές του περιλαμβάνεται και σχολή δημοσιογραφίας.
Σχολές δημοσιογραφίας των πολιτών έχουν δημιουργηθεί σε πολλά μέρη του κόσμου (ΗΠΑ, Ινδία, Κένυα, Βολιβία κά), αλλά υπάρχει μεγάλος σκεπτικισμός για την σπουδαιότητα των σχολών αυτών, όσον αφορά την απορρόφηση των "τελειόφοιτων" από τα αντίστοιχα μέσα, την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της δημοσιογραφίας των πολιτών και την αξία της παρεχόμενης γνώσης. Και αυτό, όταν αμφισβητείται ακόμα και η αξία των συμβατικών δημοσιογραφικών σχολών, λόγω της παραγόμενης τυποποιημένης δημοσιογραφίας. Ενδιαφέροντα είναι τα στοιχεία που μας δίνει η Betty Medsger, παλιά δημοσιογράφος της Washington Post, απο έρευνα που έκανε το 1998: Δεν είχε σπουδάσει ποτέ δημοσιογραφία το 27% των νέων δημοσιογράφων, το 59% όσων κέρδισαν το βραβείο Pulitzer και το 75% όσων κέρδισαν το βραβείο DuPont.
Ο Dan Gillmor, συγγραφέας του βιβλίου "Εμείς είμαστε το μέσο: Λαϊκή δημοσιογραφία από τον λαό, για τον λαό" (We the Media: Grassroots Journalism by the People, for the People)(1) του 2004, δημιούργησε το Center for Citizen Media (Κέντρο Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης των Πολιτών), που έχει στόχο να βοηθήσει και να ενθαρρύνει την λαϊκή δημοσιογραφία, και ειδικά την δημοσιογραφία των πολιτών, σε όλα τα επίπεδα.

Στην ιστοσελίδα περιγράφονται οι αρχές της δημοσιογραφίας των πολιτών:
Ακρίβεια: σημαίνει να διορθώνεις ότι κάνεις λάθος και ότι κάνεις να το κάνεις σωστά, να ανατρέχεις στις αυθεντικές πηγές, να κατηγοριοποιείς και να οργανώνεις το υλικό, να ελέγχεις όλες τις πλευρές του κάθε θέματος και να αναλαμβάνεις τις ευθύνες σου για τα λάθη σου. Τελικά ακρίβεια=αξιοπιστία.
Εντιμότητα:ανεξάρτητα αν παρουσιάζεις μία ιστορία ισορροπημένα ή αν επιχειρηματολογείς τοποθετούμενος στη μία πλευρά, οι αναγνώστες σου θα αισθανθούν εξαπατημένοι αν παραποιείς τα γεγονότα ή αν παρουσιάζεις χωρίς ειλικρίνεια την αντίθετη άποψη.
Διαφάνεια:αποκάλυψε τα κίνητρά σου, το ιστορικό σου, τα οικονομικά σου συμφέροντα (!) γράφοντας για ένα θέμα.
Ανεξαρτησία:αξιότιμη δημοσιογραφία σημαίνει να ακολουθείς την ιστορία προς την κατεύθυνση που σε οδηγεί.
(Ο δημοσιογράφος και blogger JD Lasica προσθέτει και το σεβασμό στην ιδιωτικότητα των πολιτών)
Ο Dan Gillmor προσπάθησε να εφαρμόσει στην πράξη τα πιστεύω του, με το Bayosphere, μία ιστοσελίδα με χαμηλά αμειβόμενο προσωπικό από εθελοντές πολίτες-δημοσιογράφους, αλλά παρ'ότι βρήκε χρηματοδότες (όπως το Omidyar Network), απέτυχε σε επίπεδο δημοσιογραφικό και επιχειρηματικότητας, και σταμάτησε τη λειτουργία της ιστοσελίδας.
Κομβικό είναι το ζήτημα της διαφήμισης και της χρηματοδότησης. Ένας από τους λόγους της απαξίωσης της κυρίαρχης δημοσιογραφίας ήταν και η εξάρτηση από τη διαφήμιση και τους κάθε είδους "χορηγούς", που μπορούσαν να επηρεάσουν το περιεχόμενο της ασκούμενης δημοσιογραφίας. Τα κυρίαρχα ΜΜΕ λειτουργούν ιεραρχικά, με το δημοσιογράφο να αποτελεί απλώς γρανάζι ενός οργανισμού που επιβάλει σε κάποιο βαθμό σκληρή συντακτική γραμμή και πολιτική, ενώ βασικό κριτήριο θεωρείται το κέρδος. Αντίθετα, η δημοσιογραφία των πολιτών ξεκίνησε με πιο αγνά κίνητρα, βασισμένη στη συζήτηση, την συμμετοχικότητα, το μεράκι και τις ίσες ευκαιρίες. Τα μικροποσά που κάποιοι κερδίζουν μέσα από τη δουλειά τους, δεν είναι επαρκής λόγος για να την συνεχίσουν και αποτελούν απλώς μία μορφή επιβράβευσης. Από την άλλη πλευρά, είναι δύσκολο να περιμένει κανείς πραγματικό ρεπορτάζ υψηλού επιπέδου επί μακρό χρονικό διάστημα χωρίς αντίστοιχη αμοιβή, γι' αυτό και προκειμένου να προσελκυσθούν πολίτες-συντάκτες με άρθρα ποιοτικού περιεχομένου που να εργάζονται σε πιο μόνιμη βάση, οι υπεύθυνοι των websites της δημοσιογραφίας των πολιτών δέχονται και έσοδα από διαφημίσεις, για να τους αμοίβουν. Ας μην ξεχνάμε και τους ελεύθερους (freelancers) δημοσιογράφους που κινούνται ανάμεσα στην δημοσιογραφία των πολιτών και στην μισθωτή κλασσική δημοσιογραφία, και οι οποίοι αμοίβονται με το άρθρο.
Η χρηματοδότηση δεν σημαίνει και μακροημέρευση. Το Backfence, που ξεκίνησε φιλόδοξα και απέσπασε 3 εκατομμύρια δολλάρια από επενδυτές, για να επεκταθεί, έκλεισε το 2007.
Σε άλλες περιπτώσεις το πρόβλημα της χρηματοδότησης έχει λυθεί όταν ο δημιουργός είναι επιχειρηματίας, όπως ο Rachel Sterne, στον οποίο ανήκει το software LimeWire. Το GroundReport ξεκίνησε το 2006 και από το Μάιο του 2007 πληρώνει τους συντάκτες του κάθε μήνα, ενώ άνοιξε και ο πρώτος καλωδιακός τηλεοπτικός σταθμός δημοσιογραφίας των πολιτών, το GroundReport TV. Το Reporter.co.za είναι μία ειδησεογραφική ιστοσελίδα της Νότιας Αφρικής που πληρώνει με ένα μικρό ποσό τους συντάκτες της, και υποστηρίζεται από την μεγαλύτερη εταιρεία μέσων ενημέρωσης και ψυχαγωγίας της χώρας, την Avusa Limited.
Το ειδησεογραφικό δίκτυο NowPublic, μία από τις 50 καλύτερες ιστοσελίδες του 2007 σύμφωνα με το περιοδικό Time, με έδρα το Βανκούβερ του Καναδά, απευθύνθηκε σε επιχειρηματικά κεφάλαια για την χρηματοδότησή του και συγκέντρωσε πέρισυ 10,6 εκατομμύρια δολλάρια.

Όπως βλέπουμε, πολλές σοβαρές και οργανωμένες διαδικτυακές προσπάθειες δημοσιογραφίας των πολιτών υποστηρίζονται από επιχειρηματίες και μεγάλα κεφάλαια, όπως συμβαίνει και στα κυρίαρχα ΜΜΕ. Υπάρχει και η λύση της επιχορήγησης σε διάφορες νέες ενδιαφέρουσες προσπάθειες δημοσιογραφίας των πολιτών, όπως κάνει το New Voices, με κεφάλαια από το φιλανθρωπικό μή κερδοσκοπικό ίδρυμα The John S. and James Knight Foundation, που σκοπό έχει να προάγει την δημοσιογραφία. Το NewsTrust.net επίσης εκτός από την οικονομική υποστήριξη διαφόρων οργανώσεων και ιδιωτών, λαμβάνει μία σημαντική μακροχρόνια επιχορήγηση από το MacArthur Foundation. Ανεξάρτητες ειδησεογραφικές ιστοσελίδες, όπως τα Indymedia (θα μιλήσω σε ξεχωριστό κείμενο για αυτά), υποστηρίζουν οτι δέχονται απλώς δωρεές από τους ίδιους τους πολίτες, για τη συντήρηση και τα έξοδά τους.
Ένα από τα προβλήματα με τους πολίτες-δημοσιογράφους έγκειται στο ότι πίσω από ένα αθώο ρεπορτάζ, μπορεί να υπάρχουν σκοπιμότητες, ιδιαίτερα στην δημοσιογραφία τοπικού ενδιαφέροντος. Το YourHub είναι μία ιστοσελίδα τοπικών νέων της πόλης και των προαστίων του Ντενβερ, που έχει δημιουργηθεί από τους ανθρώπους της Μetro και υποστηρίζεται από το Rocky Mountain News. Στην ιστοσελίδα προσκαλούνται οι κάτοικοι να συμμετάσχουν, προβάλλοντας ιστορίες, φωτογραφίες, blogs και εκδηλώσεις. Ένας από τους συντάκτες μέσα σε 20 ημέρες έγραψε 11 ταξιδιωτικές εμπειρίες του προς συγκεκριμένους προορισμούς, για να διαπιστωθεί οτι ήταν ιδιοκτήτης ταξιδιωτικού γραφείου. Άλλος έγραψε κείμενα για δελφίνια σε επώνυμο θαλάσσιο πάρκο, πριν αποκαλυφθεί οτι ήταν υπεύθυνος δημόσιων σχέσεων σε αυτό. Ένας ακόμα, χειροπρακτικός, έγραψε 197 κείμενα μέσα σε 6 μήνες, με πολλά καταπληκτικά σχόλια και υψηλή βαθμολογία, αλλά ήταν ο ίδιος που έγραφε τα περισσότερα και βαθμολογούσε τον εαυτό του. Υπάρχει λοιπόν η πιθανότητα η ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας των πολιτών, να αντικατασταθεί με ένα τύπο προσωπικής διαφήμισης, που θα προβάλλεται ως είδηση ή ενδιαφέρουσα ιστορία.
Σε μία άλλη περίπτωση η δημοφιλία των άρθρων υπερισχύει της αξιοπιστίας. Πρόκειται για το Digg, ένα site καθαρής συμμετοχικής δημοσιογραφίας, στην κεντρική σελίδα του οποίου εμφανίζονται περιλήψεις άρθρων (με παραπομπές στις πραγματικές πηγές) που έχουν λαβει την μεγαλύτερη βαθμολογία του κοινού! Για να μπεί ένα άρθρο στην κατηγορία "νέα άρθρα", πρέπει να συγκεντρώσει τουλάχιστον 10 θετικές γνώμες από τους αναγνώστες. Η ιστοσελίδα έχει ταλαιπωρηθεί από πληρωμένες από εταιρίες ιστορίες, ενώ κατηγορείται οτι έχουν κοπεί άρθρα που κριτικάρουν τους χορηγούς ή με τα οποία δεν συμφωνεί η συντακτική επιτροπή.
Στο CJReport, που δημιουργήθηκε από δυο φοιτητές (Αμερικανος και Βελγος) και περιλαμβάνει κυρίως παραπομπές από γνωστές εφημερίδες και λιγότερο από ερασιτέχνες πολίτες-δημοσιογράφους, υπάρχει και αρνητική βαθμολογία όταν το κείμενο είναι προσβλητικό, παραπλανητικό ή όταν δεν αξίζει ως είδηση. Το 2005 δημιουργήθηκε στην Ουκρανία, πάλι από δύο φοιτητές, το Highway, με 4.000 εγγεγραμένους δημοσιογράφους. Το κάθε άρθρο παραμένει για 24 ώρες στην κατηγορία "Live", και προωθείται στην κύρια σελίδα ή μπαίνει στο αρχείο της ιστοσελίδας ανάλογα με την αποδοχή που έχει από τους αναγνώστες. Το ίδιο το Highway, υποστηρίζει οτι πληρώνει με 2-10 δολλάρια τα καλύτερα κείμενα, δεν υπάρχει ανωνυμία και τα έσοδα προκύπτουν κυρίως από τη διαφήμιση.
Η υβριδική μορφή της δημοσιογραφίας των πολιτών, η σύμπραξη δηλαδή επαγγελματικής δημοσιογραφίας και δημοσιογραφίας των πολιτών, αποτελεί ένα πολύ σημαντικό ποσοστό επί του συνόλου. Η εμπειρία και η οργανωτικότητα πάνω σε πιο επαγγελματικές προδιαγραφές των πραγματικά ανεξάρτητων και επωνύμων επαγγελματιών δημοσιογράφων, που έχουν αποφασίσει να κινηθούν μακρυά από εκδοτικά συστήματα και συμφέροντα, προσφέρει αρχικώς μεγαλύτερη αξιοπιστία από την οποιαδήποτε μεμονωμένη και ερασιτεχνική προσπάθεια των πολιτών. Όταν λοιπόν προστεθεί και η συμμετοχή των πολιτών, φτάνουμε σε ένα σύνθετο πρότυπο δημοσιογραφίας, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στο OhmyNews ή το Ινδικό India Merinews. Σε άλλες περιπτώσεις δεν υπάρχουν επαγγελματίες δημοσιογράφοι, ούτε καν για την επιμέλεια και την αξιολόγηση των κειμένων, την οποία κάνουν οι υπεύθυνοι της ιστοσελίδας, όπως συμβαίνει στο Γερμανικό Readers Edition. Στο Agoravox από τη Γαλλία υπάρχει η δυνατότητα για σχολιασμό, κριτική, καταγγελία ή εμπλουτισμό των κειμένων, ώστε συνεργαζόμενοι ο αρχισυντάκτης και η κοινότητα να καταλήξουν σταδιακά σε ένα πιο ολοκληρωμένο και αποδεκτό αποτέλεσμα.
Το πιο προχωρημένο παράδειγμα συμμετοχικής ενημέρωσης αποτελεί το Wikipedia, μία εγκυκλοπαίδεια ηλεκτρονικής μορφής, που δημιουργήθηκε από τον Jimmy Wales και βασίζεται στο λογισμικό wiki, το οποίο επιτρέπει σε κάθε χρήστη να επέμβει σε οποιαδήποτε σελίδα.

Στη φωτογραφία ο Oh Yeon-ho του OhmyNews και ο Jimmy Wales του Wikipedia

Το αγαπημένο βιβλίο του Jimmy Wales στο σχολείο δεν ήταν άλλο από την Παγκόσμια Εγκυκλοπαίδεια. Ο στόχος του Wikipedia είναι να κάνει διαθέσιμο το σύνολο της ανθρώπινης γνώσης σε όλο τον πλανήτη δωρεάν. Αν και φαίνεται οτι το εγχείρημα θεωρείται ανέφικτο, λόγω της διαφορετικής προσέγγισης που έχει ο καθένας μας πάνω στα διάφορα θέματα, τελικά το αποτέλεσμα σε γενικές γραμμές είναι ανέλπιστα έγκυρο και ανθεκτικό στις πολλές αλλαγές, δεδομένων των ιδιαίτερων συνθηκών. Το Wikipedia κατηγορείται για ουδετερότητα, μάλλον όμως πρόκειται για την ισορροπία που προκύπτει από την παράθεση όλων των πλευρών του εκάστοτε υπό εξέταση ζητήματος. Σε συνέντευξη που έδωσε ο Wales αποκαλύπτει οτι έχουν γραφτεί πάνω από 2 εκατομμύρια κείμενα στα αγγλικά, το ένα τρίτο του συνόλου, ενώ υπάρχουν περισσότερες από 130 γλώσσες με τουλάχιστον 1000 άρθρα. Αντίθετα τo Wikinews, που δημιουργήθηκε πριν 4 χρόνια, λειτουργώντας όπως το wikipedia και φιλοδοξούσε να καλύψει τον χώρο της ειδησεογραφίας, απέτυχε. Η αρχική ιδέα ήταν οι αναγνώστες να παρουσιάζουν πρωτότυπο υλικό, όμως στην πράξη τα κείμενα παραπέμπουν σε αντίστοιχα γνωστών ειδησεογραφικών πρακτορείων και η συμμετοχή είναι απογοητευτική.

(συνεχίζεται με το 4ο μέρος: ΜΜΕ και δημοσιογραφία των πολιτών)

(1)Οι Bowman και Willis το 2003 αποκάλεσαν την δημοσιογραφία των πολιτών "We Media".

Ένα ακόμα βήμα μπροστά

2008-02-14T17:07:00.003+02:00

Όχι! Δεν είναι δικό μου το βήμα! Πρόκειται για μία μπάντα με το ίδιο όνομα ("Ένα βήμα μπροστά") που είχε την καλοσύνη να επικοινωνήσει μαζί μου μέσω e-mail. Το συγκρότημα από την Αθήνα έχει σχηματιστεί από το 2001 (ελπίζω να μην με κυνηγήσει για το copyright), έβγαλε το πρώτο του demo το 2003 και το 2007 κυκλοφόρησε διαδικτυακά την πρώτη του ολοκληρωμένη δουλειά με τίτλο "Κίτρινo φεγγάρι". Τα τραγούδια κινούνται στα μονοπάτια της Ελληνικής ποπ-ροκ, είναι εκτελεστικώς άρτια και μουσικώς αξιόλογα. Η αναφορά μου στο συγκρότημα δεν μπορεί να θεωρηθεί διαφήμιση με σκοπιμότητες, αφού η δουλειά τους κυκλοφορεί μέσω διαδικτύου και μάλιστα δωρεάν, οπότε ο επισκέπτης της (ιδιαίτερα προσεγμένης) ιστοσελίδας του γκρούπ μπορεί να κατεβάσει σε μορφή mp3, τόσο τα τραγούδια μεμονωμένα, όσο και όλο το άλμπουμ, και να τα ακούσει στη συνέχεια. Στην απόφαση να κυκλοφορήσουν το υλικό τους μέσω διαδικτύου, ρόλο έπαιξε το γεγονός οτι, όπως γράφουν στην ιστοσελίδα τους, οι προτάσεις για προώθηση της δουλειάς τους από τις δισκογραφικές εταιρείες δεν κάλυπταν τις προσδοκίες των μελών, ένα φαινόμενο (αυτό της εκμετάλλευσης των καλλιτεχνών από τις εταιρείες) που λαμβάνει διαστάσεις τα τελευταία χρόνια, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το συγκρότημα των Radiohead, που αποφάσισε να κυκλοφορήσει την τελευταία του δουλειά μέσω διαδικτύου, με εντυπωσιακά αποτελέσματα, ακόμα και σε οικονομικό επίπεδο. Οι Ένα Βήμα Μπροστά έχουν κάνει πολλές ζωντανές εμφανίσεις και τους εύχομαι καλή επιτυχία στη συνέχεια.

Internet, δημοσιογραφία των πολιτών και ενημέρωση (μέρος 2ο: η έλευση του internet)

2008-02-11T15:00:00.000+02:00

Μέχρι την έλευση του internet, ο πολίτης είχε περιορισμένη δυνατότητα ενημέρωσης. Η θεματολογία της καθοριζόταν από τις εφημερίδες, τους ραδιοτηλεοπτικους σταθμούς και τα περιοδικά, που αποφάσιζαν τι ήταν αυτό που θα έπρεπε να γνωρίζουμε και σε ποιό βαθμό. Σύμφωνα με μέλη της ερευνητικής ομάδας των μέσων ενημέρωσης του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης (1), τα ΜΜΕ μπορούν να ασκήσουν σημαντική επιρροή στο κοινό τους, όταν υπάρχει έλλειψη εναλλακτικής πληροφόρησης, γνώσης ή εμπειρίας (με αποτέλεσμα την προβληματική αντίληψη της είδησης) και όταν δεν λειτουργεί η κριτική ικανότητα. Τα ΜΜΕ έχουν την τάση της μίμησης και της ομογενοποίησης (ότι πρόγραμμα ή περιεχόμενο ειδήσεων έχει το ένα κανάλι, το επαναλαμβάνουν ως πρότυπο και τα υπόλοιπα), με αποτέλεσμα να μην ισχύει σε σημαντικό βαθμό η εναλλακτική πληροφόρηση και το γεγονός αυτό έχει επιταθεί από την συγκέντρωση των ΜΜΕ σε λίγα επιχειρηματικά χέρια. Επίσης σύμφωνα με τους Dearing και Rogers και το βιβλίο τους "Ορίζοντας τα θέματα: Τα ΜΜΕ, οι πολιτικοί και το κοινό", για την επιρροή των ΜΜΕ στο κοινό τους, μεγαλύτερη σημασία έχει η θεματολογία και όχι το περιεχομενο της είδησης (2). Αυτό αποδεικνύεται από το πόσο μπορεί να αλλάξει η συμπεριφορά των πολιτών, μετά από την παρατεταμένη ενασχόληση των δημοσιογράφων με ένα θέμα, έστω και αν δεν υπάρχουν πραγματικά νέες ειδήσεις γύρω από αυτό, και πόσο ενδιαφέρονται κυβερνήσεις, κόμματα, φορείς, για να καθορίσουν την ατζέντα της ενημέρωσης σύμφωνα με τους επιδιωκόμενους σκοπούς τους.
Είναι γνωστό οτι η ιστορία του internet ξεκινά στη δεκαετία του 1960 στις ΗΠΑ με το ARPANET, ένα δίκτυο που εξυπηρετούσε στρατιωτικούς σκοπούς. Δημιουργήθηκε έτσι το Πρωτόκολλο Ιντερνετ (TCP/IP), μια παγκόσμια γλώσσα υπολογιστικών δικτύων. Η σχετική τεχνολογία χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια και για την έρευνα, αποτελώντας από τη δεκαετία του 1970 ένα καλό εργαλείο επικοινωνίας μεταξύ πανεπιστημίων των ΗΠΑ. Στην δεκαετία του 1980, εμφανίστηκαν οι πρώτοι εμπορικοί πάροχοι internet, ανοίγοντας την αγορά εκτός των πανεπιστημίων. Το 1989 ο Tim Berners-Lee ανακάλυψε μία εφαρμογή δικτύου με hypertext (υπερκείμενο), που κατέστησε δυνατή την προσβασιμότητα σε όλες τις ιστοσελίδες και που αποτέλεσε και την απαρχή του world wide web. Η μεταφορά πληροφοριών υπήρξε ο πυρήνας του internet, τόσο με τη μορφή των μυνημάτων μόλις 3 χρόνια από την δημιουργία του Αrpanet (που αργότερα μετατράπηκαν σε e-mails), όσο και με την εμφάνιση του Usenet (μέσω της δυνατότητας που έδινε το UUCP, ένα σύστημα που δημιουργήθηκε από δύο φοιτητές του πανεπιστημίου του Duke το 1979, όπου αρχεία κειμένου μπορούσαν να αναγνωστούν ταυτόχρονα από πολλούς χρήστες). Tα άρθρα που δημοσίευαν οι χρήστες στο Usenet, κατηγοριοποιούνταν σε ομάδες συζητήσεων (newsgroups), ανάλογα με το αντικείμενο. Το μοντέλο των newsgroups υφίσταται ακόμα και σήμερα, παρ'ότι έχει υποσκελιστεί από τα fora, τα chat rooms και τα mailing lists. Όλα τα παραπάνω εξυπηρετούν την λογική της συζήτησης και της ανταλλαγής απόψεων, on και off line. Το πλεονέκτημά τους είναι ταυτόχρονα και μειονέκτημα: η μαζική συμμετοχή, όπου στο θέμα προς συζήτηση, καθένας μπορεί να εκφράσει την άποψή του ή να δώσει ή να πάρει συμβουλες, συχνά όμως δημιουργείται ένα χαοτικό τοπίο με αλλοπρόσαλλες πληροφορίες που δεν είναι εύκολο να αξιολογηθούν. Οι περισσότερες ομάδες συζήτησης είναι ανοικτές στο κοινό, επιτρέπουν την ελευθερία της έκφρασης σε σημαντικό βαθμό και προάγουν την κοινωνικότητα και την ανταλλαγή απόψεων. Ειδικά σε όσα είναι αρκετά εξειδικευμένα στον τομέα τους, παρατηρείται υψηλού επιπέδου συζήτηση και δίνονται χρηστικές πληροφορίες στους επισκέπτες. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, υπήρχαν πολλές μικρές "κοινότητες" ανθρώπων που συναντιούνταν στον κυβερνοχώρο, λειτουργούσαν με εσωτερικούς κώδικες, χωρίς να περιορίζεται ή να καθορίζεται άνωθεν η δυνατότητα έκφρασης, όπως αντίθετα συμβαίνει με τις παραδοσιακές μορφές εξουσίας. Η σημασία της ελευθερίας που έδινε το διαδίκτυο, φάνηκε το 1996, όταν η κυβέρνηση των ΗΠΑ ψήφισε τον "Νόμο περί ευπρέπειας των επικοινωνιών" ή Communications Decency Act (CDA), ως μία πρώτη προσπάθεια ελέγχου του κυβερνοχώρου. Η διαδικτυακή κοινότητα αντέδρασε, η υπόθεση πήγε στα δικαστήρια και ο νόμος κρίθηκε αντισυνταγματικός. Ο δικαστής μάλιστα χαρακτήρισε τον κυβερνοχώρο ως περιέχοντα "τεράστια δημοκρατικά φόρα" που "δεν υπόκεινται στο ίδιο είδος κυβερνητικής εποπτείας και ρύθμισης με τη βιομηχανία των αναμεταδόσεων" (3). Η έκρηξη των εφαρμογών γύρω από το intenet, οφείλεται σε ένα βαθμό στον συμμετοχικό χαρακτήρα του εγχειρήματος, με την γνώση να μοιράζεται σε σημαντικό βαθμό, χωρίς σκοπιμότητες και εγωισμούς, copyright και αποκλεισμούς.
Με το internet η πληροφορία έφτανε πλέον αμεσολάβητη στο κοινό, μέσω των ιστοσελίδων που δημιουργούσαν φορείς και άτομα που ήθελαν να έχουν άμεση επικοινωνία με τους δέκτες της πληροφόρησης. Τα υπουργεία έχουν τον διαδικτυακό τους τόπο, το ίδιο το κοινοβούλιο, τα πολιτικά κόμματα, οι επιχειρήσεις, οι καλλιτεχνικοί φορείς, οι αθλητικοί σύλλογοι, οι επαγγελματίες, οι απλοί πολίτες. Η πληροφορία υπάρχει στο διαδίκτυο, με αποτέλεσμα ο ρόλος των δημοσιογράφων τις περισσότερες φορές να είναι αποδελτιωτικός. Μαζεύουν τις πληροφορίες που άλλοι δίνουν (και οι οποίες πλέον είναι σε μεγάλο βαθμό προσβάσιμες) και φιλτράροντάς τις, τις προσφέρουν στο κοινό.
Από την άλλη πλευρά το κοινό άρχισε να εκφράζεται μέσω των weblogs ή απλά blogs. Αυτά ξεκίνησαν ως απλά προσωπικά ημερολόγια, στα οποία ο συγγραφέας δημοσιοποιούσε την καθημερινότητά του, εξωτερικεύοντας τις σκέψεις του και τα συναισθήματά του. Η εξέλιξη υπήρξε αναπάντεχα εκρηκτική. Εκατομμύρια bloggers σε όλο τον κόσμο δημοσιοποιούν σήμερα τις απόψεις τους, αντιλαμβανόμενοι όμως διαφορετικά το εργαλείο που λέγεται blog. Γιατί ενώ για τους περισσότερους το ιστολόγιο τους έδινε την δυνατότητα του δημόσιου σχολιασμού και της ανάλυσης προσωπικών ή ευρύτερων θεμάτων, για κάποιους άλλους αποτέλεσε την ευκαιρία να επανακαθορίσουν την σχέση μεταξύ ενημέρωσης, δημοσιογραφίας, πλουραλισμού και εγκυρότητας.
Η επικοινωνία ενισχύθηκε με την τεχνολογία peer-to-peer ή p2p, όπου δύο υπολογιστές επικοινωνούν άμεσα μεταξύ τους, χωρίς κάποιος server να αναλαμβάνει τη μεταξύ τους επικοινωνία.

εικόνα από http://www.javaworld.com/javaworld/jw-10-2001/jw-1019-jxta.html

Διαδεδομένη υπήρξε η ανταλλαγή αρχείων μέσω δωρεάν προγραμμάτων (με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Kazaa), ενώ τα τελευταία χρόνια η τεχνολογία αυτή οδήγησε σε πιο προχωρημένες εφαρμογές, όπως στην τηλεφωνία του Skype (από τον δημιουργό του Kazaa) και στην τηλεόραση του Joost. Στην ίδια τεχνολογία αναπτύχθηκε το Instant Messaging (IM) και το Short Message Service (SMS), με την δυνατότητα αποστολής μηνυμάτων με μικρά κείμενα ή φράσεις.
Επίσης μέσω του συστήματος RSS (Really Simple Syndication), o χρήστης του internet επιλέγει να ενημερώνεται αυτόματα και άμεσα μέσω τίτλων, περιλήψεων και παραπομπών, από συγκεκριμένους ιστότοπους (από τα κλασσικά ΜΜΕ μέχρι τους απλους bloggers), χωρίς να είναι αναγκασμένος να επισκέπτεται τις ιστοσελίδες τους. Το RSS είναι ιδιαίτερα σημαντικό όσον αφορά την ενημέρωση με ειδήσεις ή κείμενα της τελευταίας στιγμής. Η εξέλιξη αυτή δείχνει και τον εξατομικευμένο χαρακτήρα που λαμβάνει η ενημέρωση σήμερα. Αυτό προκύπτει και από την προσαρμογή των διαδικτυακών παραρτημάτων των ΜΜΕ στις νέες συνθήκες, με την δυνατότητα διαμόρφωσης των ιστοσελίδων τους από τους ίδιους τους επισκέπτες, σύμφωνα με τις προσωπικές ανάγκες ενημέρωσης των τελευταίων.
Το internet άλλαξε λοιπόν σημαντικά το τοπίο της επικοινωνίας και της ενημέρωσης. Αρχικώς έδωσε στους πολίτες την δυνατότητα της on line πληροφόρησης, είτε μέσω των ιστοσελίδων των εφημερίδων και των ραδιοτηλεοπτικών μέσων, είτε μέσω της πλοήγησης του χρήστη του internet στο ωκεανό των πληροφοριών και των στοιχείων που είναι προσβάσιμα και ελεύθερα για την πλειοψηφία των χρηστών. Επι πλέον διεύρυνε τις πηγές της πληροφόρησης, αφού άνοιξε την αγορά σε ιδιώτες και ειδικούς σε διάφορα θέματα, που ενημέρωναν καλύτερα από οποιονδήποτε εξειδικευμένο δημοσιογράφο, ενώ έδωσε στο κοινό την δυνατότητα πρόσβασης στα μέσα ενημέρωσης του εξωτερικού, σε αντίθεση με οτι συνέβαινε στο παρελθόν που η ατομική πρόσβαση σε αυτά ήταν δύσκολη και με χρονική καθυστέρηση. Επισης εκδημοκρατισε το χώρο, δίνοντας την ευχέρεια σε ιδιώτες, οργανισμούς και οργανωμένες ομάδες, χωρίς ουσιαστικό κεφάλαιο, μέσω μιας απλής ιστοσελίδας, να εκφράσουν τις απόψεις τους και να ενημερώσουν για τις εξελίξεις στον τομέα δράσης τους, αφαιρώντας από τα κυρίαρχα ΜΜΕ την ηγεμονία, τη μεσολάβηση και το μονοπώλιο της αξιοπιστίας. Δεν παραβλέπουμε το σημαντικό γεγονός της συμμετοχικότητας και της διαδραστικότητας του πολίτη που μπορούσε πλέον να σχολιάζει τα γεγονότα, η άποψή του να δημοσιοποιείται άμεσα στις διάφορες ιστοσελίδες και να ακολουθεί συζήτηση, σε αντίθεση με τα παραδοσιακά μέσα που επέτρεπαν, με φειδώ πάντα και αυστηρό έλεγχο, σε περιορισμένο αριθμό αναγνωστών-θεατών-ακροατών τη έκφραση των απόψεών τους. Κυρίως όμως έδωσε την ευκαιρία στον απλό πολίτη να πάρει τα πράγματα στα χέρια του και να γίνει μέρος της διαδικασίας, επιλέγοντας να γίνει και εκείνος μία πηγή ειδήσεων, είτε αναμεταδίδοντας και επαναξιολογώντας, ως άτυπος αρχισυντάκτης, με ένα αυστηρό προσωπικό κριτήριο, ειδήσεις από άλλες πηγές, είτε αναλύοντας τον κόσμο με την προσωπική του ματιά, είτε λειτουργώντας ως ρεπόρτερ, καταγράφοντας με όσα μέσα διέθετε την επικαιρότητα, είτε ερευνώντας και τονίζοντας στοιχεία που τα παραδοσιακά μέσα είχαν παραβλέψει ή υποτιμήσει.
Tα παραδοσιακά ΜΜΕ ως μία προσπάθεια προσαρμογής στις νέες συνθήκες, επέκτειναν τις δραστηριότητές τους μέσω διαδικτύου, κατασκευάζοντας τις αντίστοιχες ιστοσελίδες, προκειμένου να διεκδικήσουν ένα κοινό ως επί το πλείστον νέο σε ηλικία, απορριπτικό στα παραδοσιακό τρόπο ενημέρωσης και ταυτόχρονα να κερδίσουν και ένα κομμάτι της διαφημιστικής πίτας στο χώρο του διαδικτύου. Η έλευση του internet, επίσης, ώθησε κάποιους δημοσιογράφους (που λόγω επαγγέλματος είχαν μεγαλύτερη εξοικίωση με την τεχνολογία) να δημιουργήσουν προσωπικές ιστοσελιδες, παράλληλα με τις επαγγελματικές τους υποχρεώσεις. Mάλιστα είναι γνωστό οτι πολλοί bloggers προέρχονται από τη επαγγελματική δημοσιογραφία ή έχουν σχέση με τον χώρο των ΜΜΕ. Η άμεση επαφή των δημοσιογράφων με το κοινό τους και η αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους, υποστηρίζεται οτι θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη του κόσμου προς την επαγγελματική δημοσιογραφία. Αυτή η εμπιστοσύνη έχει κλονιστεί, εξαιτίας της ανεπάρκειας των ΜΜΕ να ανταποκριθούν στις προσδοκίες του κοινού. Αποτέλεσμα της κρίσης που προέκυψε στην δεκαετία του 1990, ήταν η εμφάνιση της δημοσιογραφίας που βρίσκεται στην υπηρεσία του πολίτη ή με επίκεντρο τον πολίτη (civic journalism) και η οποία ασκείται από επαγγελματίες δημοσιογράφους. Όμως οι φιλότιμες προσπάθειες του δημοσιογραφικού κόσμου να ανακτήσουν το κύρος τους, ξεπεράστηκαν με την έλευση του internet. Είχε έρθει η ώρα των πολιτών να παίξουν ένα ενεργό ρόλο στην διαδικασία της συλλογής, αναφοράς, ανάλυσης και διασποράς ειδήσεων και πληροφοριών, μέσω της λεγόμενης "δημοσιογραφίας των πολιτών" (citizen journalism), γνωστής και ως δημόσιας ή συμμετοχικής δημοσιογραφίας (public or participatory journalism)...

(συνέχεια στο τρίτο μέρος)

(1)Από το βιβλίο του Πώλ Μάνινγκ "Κοινωνιολογία της ενημέρωσης"(Νew and news sources), σελ. 367
(2)Από το βιβλίο του Πώλ Μάνινγκ "Κοινωνιολογία της ενημέρωσης"(Νew and news sources), σελ. 354
(3)Από το βιβλίο των Τζακ Γκόλντσμιθ και Τιμ Γου "Ποιός ελέγχει το Ιντερνετ;" (Who controls the Internet?", σελ.32.
Υ.Γ. Θεώρησα αναγκαία την θεωρητική ανάλυση των πρώτων 2 μερών, πριν ασχοληθώ με συγκεκριμένα παραδείγματα δημοσιογραφίας των πολιτών, εντός και εκτός Ελλάδας. Ο λίγος ελεύθερος χρόνος μου και η αναζήτηση στοιχείων δεν μου επιτρέπει πιο συχνή καταχώρηση κειμένων. Παρ'ότι ήδη έχουν προκύψει από την απλή διαδικτυακή έρευνά μου κάποια πολύ ενδιαφέροντα δεδομένα, που έχουν σχέση με την τρέχουσα επικαιρότητα, πρέπει να κρατήσω την σωστή σειρά στην παρουσίαση. Το διαδίκτυο τελικά αποκαλύπτει θησαυρούς σε αυτούς που ψάχνουν.

Internet, δημοσιογραφία των πολιτών και ενημέρωση (Μέρος 1ο: εισαγωγικό)

2008-02-04T14:20:00.000+02:00

Αφορμή για τη σειρά των κειμένων αυτών, που βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της επεξεργασίας και της έρευνας, αποτέλεσε διαδικτυακό ιστολόγιο που αυτοχαρακτηρίζεται "καθημερινή δημαγωγική και διεφθαρμένη ηλεκτρονική εφημεριδα" και υποστηρίζει οτι εκφράζει την "Δημοσιογραφία των πολιτών". Επαίρεται δε οτι το επισκέπτονται πάνω από 60.000 αναγνώστες την ημέρα. Ομολογώ οτι με τρομάζει η ιδέα να ασχοληθώ με ένα τόσο αμφιλεγόμενο θέμα όσο η ενημέρωση (και κυρίως η πολιτική) στο διαδίκτυο. Και αυτό γιατί δεν έχω διαμορφώσει συγκεκριμένη άποψη για το αν η δημοσιογραφία αυτού του τύπου θα ενισχύσει την διαφάνεια και την πραγματική ενημέρωση ή θα ανοίξει τους ασκούς του αιόλου. Ως εισαγωγικό κείμενο, θα πρέπει να κάνω μία γενική θεωρητική τοποθέτηση για το θέμα της ενημέρωσης και πώς λειτουργούσε μέχρι την εμφάνιση του internet.
Οι δημοσιογράφοι αποτελούν τους εργάτες της ενημέρωσης (μερικές φορές και τους "κατασκευαστές" της), κινούμενοι μεταξύ των πηγών των ειδήσεων (πολιτική ελίτ, επίσημοι και ανεπίσημοι φορείς, οργανισμοί, εταιρείες), των δημοσιογραφικών συγκροτημάτων που εξυπηρετούν τα συμφέροντα των ιδιοκτητών ή των μετόχων τους και πιέζουν σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό τους δημοσιογράφους προς αυτήν την κατεύθυνση, των επιχειρηματικών-πολιτικών-κοινωνικών ομάδων που θέλουν να επιβάλλουν την ατζέντα και τα συμφέροντά τους, και των αποδεκτών των ειδήσεων, δηλαδή των αναγνωστών-θεατών-ακροατών, που και αυτοί επιθυμούν να ενημερώνονται για όσα τους απασχολούν. Πρόκειται για μία δυναμική ισορροπία που συνεχώς αλλάζει, αφού οι εμπλεκόμενοι χάνουν ή αποκτούν δύναμη ανάλογα με την χρονική συγκυρια και τα εκάστοτε κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά δεδομένα.
Οι επίσημοι φορείς, λόγω της ισχύος και της θέσης τους, αποτελούν για τους δημοσιογράφους την "επίσημη" και "αξιόπιστη" πηγή των ειδήσεων, ενώ όσοι κινούνται περιθωριοποιημένοι, στερούνται "αξιοπιστίας", προσπαθώντας πάντως, είναι η αλήθεια, να μπουν στο παιχνίδι ως ισότιμοι παίκτες με διάφορους επικοινωνιακούς τρόπους. Εκ των πραγμάτων λοιπόν, κάποιοι, λόγω θέσης και ισχύος, έχουν προβάδισμα στην προβολή των θέσεων και των "πληροφοριών" τους ως ειδήσεων. H ισχύς όμως δεν είναι σταθερή στο πέρασμα του χρόνου, γιατί καθορίζεται (εκτός από την πολιτική εξουσία) και από το χρήμα, την επικοινωνιακή πολιτική, την δυναμική του λόγου, την κινητοποίηση των πολιτών, την εξειδίκευση πάνω σε ένα θέμα, τη διαφήμιση κ.α. Μπορούν λοιπόν και ανεπίσημοι φορείς, εκτός συστήματος ΜΜΕ, χρησιμοποιώντας τα δικά τους όπλα, να μπουν στο παιχνίδι των ειδήσεων ως αξιόπιστες πηγές.
Η "συνεργασία" των επίσημων φορέων με τους δημοσιογράφους, με την διοχέτευση πληροφόρησης (ή και μαύρου χρήματος) προς τους δημοσιογράφους με αντάλλαγμα την καταγραφή εκ μέρους των τελευταίων, των θέσεων των επίσημων φορέων (ή αλλιώς της προπαγάνδας), δημιουργεί μία γκρίζα ζώνη, όπου η συνεργασία μπορεί να φτάσει μέχρι την συναλλαγή. Απόδειξη αποτελεί η πρόσφατη αποκάλυψη των τεράστιων ποσών που εφημερίδες των 2.000 και 3.000 φύλλων λαμβάνουν ως διαφήμιση από τον κρατικό κορβανά, για να ασκήσουν την "ανεξάρτητη δημοσιογραφία" τους. Οι δημοσιογράφοι, πιεσμένοι από την υποχρέωσή τους να βρούν υλικό μέσα στα στενά χρονικά περιθώρια που τους δίνονται, αναγκάζονται να απευθύνονται σε πηγές από τις οποίες παίρνουν "εμπιστευτικές πληροφορίες" ή ειδήσεις σταθερής ροής, που πρόθυμα κρατικοί φορείς, κόμματα, πολιτικοί, επιχειρήσεις και οργανισμοί προσφέρουν. Ο ελάχιστος διαθέσιμος ελεύθερος χρόνος και η περιορισμένη προσβασιμότητα σε στοιχεία του κράτους (με την συχνή δικαιολογία του απόρρητου, των προσωπικών δεδομένων ή της δικαστικής έρευνας), δεν επιτρέπει συνήθως την πολυτέλεια των σοβαρών αναλύσεων και την επιβεβαίωση των στοιχείων. Όσοι θέλουν να γίνουν το επίκεντρο της συζήτησης, εκμεταλλεύονται την ανάγκη των δημοσιογράφων, διοχετεύοντας παρασκήνιο ή χρησιμοποιώντας ατάκες που αρέσουν στο κοινό. Το αντάλλαγμα είναι η ελαστικότητα και η γενναιοδωρία με την οποία αρκετοί δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν τις πηγές τους στην κριτική τους. Η συνεργασία μεταξύ των "πηγών" και των δημοσιογράφων δεν περιορίζεται στην διοχέτευση ειδήσεων, αλλά και στη μη αποκάλυψή τους, όταν αυτές είναι "δυσάρεστες". Άλλωστε για να μπορείς να μπείς στον κύκλο των "εμπιστευτικών πληροφοριών", πρέπει να δείξεις με συνέπεια την "ενδεικνυόμενη" συμπεριφορά, αλλιώς η συνεργασία διακόπτεται. Επίσης είναι γνωστό οτι υπάρχει διαχωρισμός των ΜΜΕ ανάλογα με την πολιτική τοποθέτησή τους, με αποτέλεσμα η ενημέρωση να χρωματίζεται σε κάποιο βαθμό κομματικά και να εξαρτάται από τις πηγές του συμπαθούντος κόμματος.
Ένα άλλο σημαντικό θέμα είναι η συγκέντρωση της ενημέρωσης (εφημερίδες, τηλεόραση, ραδιόφωνο, περιοδικά) στα χέρια λίγων επιχειρηματιών, με τάση συγχωνεύσεων και δημιουργίας υπερεθνικών κολοσσών (πίσω από τους οποίους βρίσκονται πολυεθνικές εταιρείες, τράπεζες και διάφορα "ιδρύματα") και το ουσιαστικό ολιγοπώλιο των διεθνών ειδησεογραφικών πρακτορείων (κυρίως το Reuters και το Associated Press). Το θέμα υποβαθμίζεται σκοπίμως μπροστά στην κατ'επίφαση πολυφωνία των πολυάριθμων εφημερίδων, περιοδικών, καναλιών και σταθμών, ιδίως τις τελευταίες δεκαετίες που απελευθερώθηκε πλήρως η αγορά και η τεχνολογία επιτρέπει ακόμα περισσότερους συμμετέχοντες, ευννοημένοι όμως πάντα παραμένουν όσοι έχουν το απαιτούμενο μεγάλο κεφάλαιο. Παράλληλα όμως, η πολιτική επιτρέπει στους ιδιοκτήτες των ΜΜΕ τόσο την "οριζόντια" επέκταση (έλεγχος πολλών εφημερίδων ή πολλών καναλιών ταυτόχρονα), αλλά και την "κάθετη" επέκταση (έλεγχος παραγωγής σε διάφορα επίπεδα, ώστε μέσω μίας δραστηριότητας να ενισχύονται και οι άλλες και να μεγιστοποιείται το αποτέλεσμα, όπως συμβαίνει με ιδιοκτήτες που ελέγχουν σταθμούς, εφημερίδες, εκδοτικούς οίκους, αθλητικούς συλλόγους, εταιρείες θεάματος και ψυχαγωγίας, άλλες επιχειρήσεις). Ο σκοπός των περισσότερων ιδιοκτητών των ΜΜΕ, αλλά και ορισμένων μεγαλοδημοσιογράφων, είναι η κυριαρχία στο χώρο, η επιβολή συγκεκριμμένης "γραμμής" και το κέρδος, που σημαίνει οτι πολλές φορές για να επιτευχθούν τα παραπάνω, ασκείται πίεση στο δημοσιογράφο-υπάλληλο, εμπορευματικοποιείται η είδηση και πέφτει η ποιότητα της ενημέρωσης. Η σημαντική οικονομική εξάρτηση των ΜΜΕ από την διαφήμιση και τους διαφημιζόμενους, ενισχύει τις υποψίες οτι θα υπάρξουν τελικά κάποιες "εκπτώσεις" σε συγκεκριμένα "ευαίσθητα" ζητήματα. Η τηλεθέαση και οι πωλήσεις συνδέονται με τα διαφημιστικά έσοδα, αυτά με τις πιέσεις των διαφημιζόμενων, αυτές με την ποιότητα και την θεματολογία της ενημέρωσης και οι τελευταίες πάλι με την τηλεθέαση και τις πωλήσεις, δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο. Ένας ανάλογος φαύλος κύκλος περιλαμβάνει την ενημέρωση, την πολιτική, την χρηματοδότηση των ΜΜΕ, τη διαφήμιση και την ανταπόκριση του κοινού. Κάποιοι υποστήριξαν οτι η εκρηκτική ανάπτυξη των ΜΜΕ, θα δημιουργούσε περισσότερο ενημερωμένους και ενεργούς πολίτες. Η επιβολη της τηλεόρασης ως κύριο μέσο ενημέρωσης, η παθητικότητα της τηλεθέασης και η υποχώρηση των παραδοσιακών μέσων (όπως οι εφημερίδες) σε παγκόσμιο επίπεδο, οδήγησε στο αντίθετο αποτέλεσμα, αφού συχνά η μονοδιάστατη, περιπτωσιολογική και παραμορφωμένη παρουσίαση της πραγματικότητας εκ μέρους της τηλεόρασης στρέβλωσε την αντίληψη του τηλεθεατή για τον κόσμο.
Μέσα σε αυτήν την πολύπλοκη σχέση κράτους, πολιτικών, ΜΜΕ, επιχειρήσεων, κοινωνικών φορέων και κοινού, το ζητούμενο είναι αν επιτυγχάνεται η ενημέρωση και σε ποιό βαθμό. Η ποικιλία των αντικρουόμενων συμφερόντων δίνει την ελπίδα οτι οποιαδήποτε συναίνεση σιωπής δεν μπορεί να κρατήσει για πολύ. Όμως, από την άλλη πλευρά, η υπερσυγκέντρωση των ΜΜΕ από λίγα επιχειρηματικά κέντρα που μπορούν να κατευθύνουν και να χειραγωγήσουν τις μάζες (όπως έκανε ο Ρούπερτ Μέρντοχ με την οργανωμένη υποστηριξη της εισβολής στο Ιρακ από τα ΜΜΕ που κατείχε), δημιουργεί την ανάγκη για δημιουργία εναλλακτικών πηγών ενημέρωσης. Στο σημείο αυτό κρίσιμη είναι η συμβολή του διαδικτύου...

(συνέχεια στο δεύτερο μέρος)

*Για την εισαγωγή αυτή, χρησιμοποίησα κάποια χρήσιμα στοιχεία από το βιβλίο του Πωλ Μάνινγκ "Κοινωνιολογία της ενημέρωσης: ειδήσεις και πηγές ειδήσεων", εκδόσεις Καστανιώτη.

Η επόμενη μέρα της Ελλαδικής Εκκλησίας

2008-01-30T14:01:00.000+02:00

Με τον θάνατο του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χριστόδουλου, έκλεισε ένα μεγάλο κεφάλαιο στην ιστορία της σύγχρονης Ορθόδοξης Εκκλησίας, αφού ο εκλιπών με την έντονη προσωπικότητά του και τις ενέργειες που χαρακτήρισαν τον εκκλησιαστικό του βίο, άφησε ανεξίτηλα σημάδια όχι μόνο στην Εκκλησία, αλλά και στην κοινωνία και την πολιτική. Για το έργο και την αμφιλεγόμενη προσωπικότητα του Χριστόδουλου, θα αποφανθεί ο ιστορικός του μέλλοντος, μακρυά από οποιαδήποτε συναισθηματική φόρτιση και με το πλεονέκτημα της χρονικής αποστασιοποίησης. Η τραγική εξέλιξη και κατάληξη της πορείας της υγείας του Αρχιεπισκόπου μας υπενθυμίζει την κοινή μας μοίρα, ανεξάρτητα από τίτλους, ανθρώπινες επικλήσεις και προσευχές. Κανείς δεν έχει την δυνατότητα εκ της θέσεώς του να "συνομιλεί" άμεσα με τον Θεό και να "διαπραγματεύεται" με καλύτερους όρους το μέλλον του. Κανείς μας δεν ξέρει τι είναι αυτό (αν υπάρχει "κάτι" στην πραγματικότητα) που καθορίζει και επηρεάζει την διάρκεια, το περιεχόμενο και το τέλος της ζωής μας.
Ανεξάρτητα από την σχέση του καθενός από εμάς με την Ορθοδοξία και τον Χριστιανισμό, πρέπει να παραδεχτούμε οτι αφορούν ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού και επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τις εξελίξεις σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας. Επομένως το ενδιαφέρον για τη μέρα της εκλογής νέου Αρχιεπισκόπου, είναι εκ των πραγμάτων μεγάλο. Άλλωστε η ζωή συνεχίζεται και όσο θλιβερά και να είναι τα γεγονότα (η απώλεια κάθε ανθρώπου προκαλεί θλίψη), είμαστε υποχρεωμένοι να κοιτάξουμε μπροστά, στην επόμενη μέρα.
Η κοινωνική αποσάρθρωση, η γενικευμένη έκπτωση των αξιών, η έλλειψη ήθους και πνευματικότητας που χαρακτηρίζει σε μεγάλο βαθμό την Ελληνική κοινωνία σήμερα, αποδεικνύει και την αποτυχία της Εκκλησίας (στο μέτρο που της αναλογεί) να εμφυσήσει μία άλλη νοοτροπία και προοπτική και να αναδείξει τα διδάγματα και τις αρετές της Χριστιανικής Πίστης. Η μισαλλοδοξία, η εκκοσμίκευση, οι προσωπικές αντιπαραθέσεις, οι οικονομικές επιδιώξεις και δοσοληψίες, τα κάθε είδους παρασκήνια, οι διχαστικές πρακτικές, οι ύποπτες συναλλαγές, η πολιτικολογία, ο εγωισμός, η έπαρση, η ανηθικότητα, η κακολογία, η χαιρεκακία, δεν πρέπει να έχουν θέση στους κόλπους της Εκκλησίας. Η εκλογή του νέου Αρχιεπισκόπου αποτελεί ευκαιρία για επανακαθορισμό του ρόλου και των προτεραιοτήτων της Ελλαδικής Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο. Η προσωπικότητα του εκάστοτε Προκαθήμενου της Ελλαδικής Εκκλησίας αποδεικνύεται ουσιαστική για την εικόνα της Εκκλησίας στους πιστούς, αλλά και σε όλους τους Έλληνες. Για το προφίλ λοιπόν που πρέπει να έχει ο επόμενος Αρχιεπίσκοπος, ο μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιερόθεος επισημαίνει:
"Πρέπει να έχει βαθιά αίσθηση της θέσεώς του στην Εκκλησία, ότι δεν μπορεί να εξασκεί εθναρχικό ρόλο, αφού ζούμε σε ελεύθερη και δημοκρατική χώρα, ότι πρέπει να αντιμετωπίζει τα κοινωνικά θέματα με θεολογική και εκκλησιαστική προοπτική, που είναι διάφορη από τον ρόλο των πολιτικών, ότι δεν πρέπει να ασχολείται με την εξωτερική πολιτική, ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να είναι συγκροτημένη ως ένα αστικό κόμμα της δεκαετίας του '70, ότι πρέπει να σέβεται απόλυτα την ελευθερία των αρχιερέων και να μη μεθοδεύει λύσεις, ότι οποιαδήποτε απόφαση της Ιεραρχίας δεν συμφωνεί με την άποψή του να μην την εκλαμβάνει ως ήττα του ή, αντίθετα, ως νίκη του, ότι δεν πρέπει να στήνονται «μηχανισμοί», ότι πρέπει να αλλάξει ο τρόπος εκλογής των αρχιερέων, ότι πρέπει να συνεργάζεται αρμονικά με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ότι δεν πρέπει να βλέπει γύρω του «εχθρούς» κ.λπ. Τελικά, κατάλληλος είναι εκείνος που δεν την επιδιώκει, που κάνει την διάκριση μεταξύ του «έχειν» την εξουσία και του «είναι» ο ίδιος, όπως έλεγε ο Εριχ Φρομ".
Ο μητροπολίτης Ιωαννίνων Θεόκλητος υποστηρίζει: "θέλω έναν Αρχιεπίσκοπο ο οποίος θα δώσει βάρος στα οντολογικά στοιχεία της Εκκλησίας και όχι στην επιφάνεια των δημοσίων σχέσεων. Η Εκκλησία έχει μια κοινωνική αποστολή: να δώσει στον άνθρωπο μια διάσταση υπαρξιακή στον ίδιο, για να δημιουργήσει ελπίδα, την οποία του γεννάει η αιωνιότητα. Θα πρέπει λοιπόν, χωρίς να αφήνει τον κόσμο, αλλά όχι να γίνεται κόσμος, να ζει μέσα στον κόσμο και να προσπαθεί να παρουσιάσει αυτή τη μαρτυρία".
Εύχομαι η εμπειρία των προηγούμενων ετών να "φωτίσει" τους Ιεράρχες μας και να τους οδηγήσει σε μία σώφρονα επιλογή, που να αποτελεί ένα βήμα μπροστά για την Εκκλησία αλλά και για όλους μας.

Ψευδωνυμία και ιστολόγοι

2008-01-25T13:38:00.000+02:00

Αφορμή για να ασχοληθώ με το θέμα ψευδωνυμία και ιστολόγοι, μου έδωσε η ανάγνωση του (πολύ καλού) βιβλίου του ιστολόγου Μανώλη Ανδριωτάκη "Blogs-Ειδήσεις από το δικό μου δωμάτιο", εκδόσεις Νεφέλη (ελπίζω να μην θεωρηθεί διαφήμιση). Πρόκειται σε γενικές γραμμές για μία ολοκληρωμένη προσπάθεια καταγραφής και ανάλυσης του φαινομένου των blogs, που αν και γράφτηκε πριν 2 χρόνια, ανταποκρίνεται στα σημερινά δεδομένα και διατηρείται φρέσκο και επίκαιρο. Το βιβλίο αυτό, με έπεισε με τα επιχειρήματά του να δημοσιοποιήσω για πρώτη φορά το πραγματικό μου ονοματεπώνυμο στο ιστολόγιο. Το έπραξα θεωρώντας οτι πρόκειται για μία ουσιαστική ενέργεια που ενισχύει την αξιοπιστία των ιστολόγων και την εικόνα τους στους αναγνώστες. Για τους δύσπιστους βέβαια ένα ονοματεπώνυμο μπορεί να είναι ένα ωραιοποιημένο και αληθοφανές ψευδώνυμο. Έχουν δίκιο, και η δυσπιστία προκύπτει από την αμφιβολία που συνοδεύει ένα σχετικά νέο μέσο όπως το διαδίκτυο. Για τους βιαστικούς ένα ονοματεπώνυμο δεν δίνει ουσιαστικά στοιχεία. Είναι όμως μία αρχή κάποιος να μπορεί να συνομιλεί διαδικτυακά μαζί σου και να απευθύνεται σε σένα με το όνομά σου. Σέβομαι την επιλογή όσων ιστολόγων παραμένουν με τα ψευδώνυμά τους και το κείμενο δεν αποτελεί σε καμμία περίπτωση μομφή για αυτούς.

Για αυτό, το post θα κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση: για ποιούς λόγους κάποιος ιστολόγος θέλει να εμφανιστεί με ψευδώνυμο;
1.Γράφει για πολύ προσωπικές ιστορίες και μύχιες σκέψεις που αφορούν τον ίδιο και το στενό του περιβάλλον και δεν θα ήθελε να ανακαλύψουν όσοι τον γνωρίζουν, οτι το συγκεκριμένο περιεχόμενο εκπορεύεται από τον ίδιο. Κάποιοι μπορεί να σοκαριστούν ανακαλύπτοντας τον πραγματικό σου εαυτό ή αυστηρά προσωπικές τους καταστάσεις να δημοσιοποιούνται. Με ένα ψευδώνυμο μπορεί να αλλάξει κάποιος λίγο την ιστορία και τα ονόματα και ούτε γάτα ούτε ζημιά.
2.Γράφει για "προσωπικά βιώματα" που ανήκουν στη σφαίρα της φαντασίας. Όσο διατηρεί την ψευδωνυμία του, μπορεί να πείσει τον αναγνώστη για τη αλήθεια των γραφομένων, αφού δεν ελέγχεται από κανένα για την αξιοπιστία τους. Αν δημοσιοποιήσει τα στοιχεία του, θα κατηγορηθεί από όσους τον γνωρίζουν ως μυθομανής. Εξαιρούνται οι αφηγήσεις που κινούνται στο χώρο της λογοτεχνίας.
3.Γράφει για καταστάσεις και γεγονότα που αφορούν τον χώρο εργασίας του, με ή δίχως καταγγελτικό στόχο. Η τακτική ορισμένων ιστολόγων που αποκαλύφθηκε η ταυτότητά τους, να σχολιάζουν αρνητικά τους εργοδότες τους ή τις συνθήκες εργασίας τους, τους κόστισε την απόλυσή τους.
4.Γράφει για την πολιτική και κοινωνική κατάσταση που επικρατεί στη χώρα του, κάτω από συνθήκες λογοκρισίας και έλλειψης δημοκρατίας (χαρακτηριστικό παράδειγμα η Κίνα) ή αποκαλύπτει ένα σκάνδαλο μείζονος σημασίας ή καταγγέλει παράνομες πράξεις. Το να δημοσιοποιήσει το όνομά του, ισοδυναμεί με αυτοκτονική τάση ή μπορεί να τον μπλέξει με τη δικαιοσύνη.
5.Γράφει συνομωτικές απόψεις που μπορεί να θεωρηθούν επικίνδυνες για την ασφάλεια της χώρας. Δεν είναι οτι πιο ασφαλές, να γράφεις πώς να τοποθετήσεις μία βόμβα στο σιδηροδρομικό δίκτυο, όπως έκανε blogger στη Γερμανία ή να παροτρύνεις τον κόσμο προς την κατάλυση του κράτους, δημοσιοποιώντας τα στοιχεία σου.
6.Γράφει για άλλους βρίζοντάς τους και βγάζοντας τα απωθημένα του. Θέλει να ξεσπάσει και γνωρίζει οτι η ψευδωνυμία τον προστατεύει μέσα σε ένα χωρο που λειτουργεί χωρίς κανόνες δεοντολογίας. Πρόσφατη είναι η δικαστική περιπέτεια του Αντώνη Τσιπρόπουλου με το www.blogme.gr/, που δικάζεται αδίκως, ως παράπλευρη απώλεια της αντιπαράθεσης μεταξύ του γνωστού (εκδότη, συγγραφέα, φυσικού, τηλεπωλητή κλπ.) Δημοσθένη Λιακόπουλου και του funEL, του οποίου το ιστολόγιο ασχολούνταν αποκλειστικά και με αρνητικό-ειρωνικό τρόπο με τον Λιακόπουλο.
7.Θέλει να αποφύγει τα αρνητικά επακόλουθα της έκθεσης του εαυτού του και των προσωπικών του στοιχείων και αντιλήψεων. Η δημοσιότητα φέρνει κοντά σου πρόσωπα ευπρόσδεκτα αλλά και ανεπιθύμητα, των οποίων μπορεί να έχεις προσβάλει τις πεποιθήσεις ή την τιμή τους. Η ψευδωνυμία προστατεύει από αναπάντεχες προσωπικές αντιπαραθέσεις εκτός διαδικτύου, στην πραγματική δηλαδή και όχι στην εικονική ζωή.
8.Θέλει να συντηρήσει μία άτυπη μυστικιστική σχέση που δημιουργείται μεταξύ του ιστολόγου και των αναγνωστών του. Όσα λιγότερα στοιχεία γνωρίζεις για αυτόν που διαβάζεις και σε διαβάζει, τόσο περισσότερο εξάπτει την φαντασία σου.
9.Θέλει να διαπιστώσει αν οι ιδέες του και ο τρόπος που εκφράζεται έχουν ανταπόκριση, χωρίς προκατάλλειψη και δεδομένα. Είναι γεγονός οτι η γνώση ουσιαστικών προσωπικών δεδομένων του ιστολόγου μπορεί να μας προδιαθέσει θετικά ή αρνητικά.
10.Θέλει να αποφύγει να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά εις βάρος του δηλώσεις και σχόλια που έχει κάνει στο ιστολόγιό του, σε προσωπικό, επαγγελματικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο. Τα γραπτά μένουν και ενίοτε εκδικούνται.
11.Θέλει να εκφραστεί χωρίς τους περιορισμούς που πιθανώς να του δημιουργούσε η αναγνώρισή του από τους άλλους. Η ανωνυμία σε απελευθερώνει, ιδίως αν ο κοινωνικός περίγυρος δεν σου επιτρέπει αυθορμητισμό και εκφραστικότητα. Βγάζεις ένα εαυτό που δεν θα έβγαινε μέσα στα καθημερινά μικροαστικά πλαίσια.
12.Απλώς επειδή το κάνουν όλοι οι άλλοι. Έχει μείνει η συνήθεια από τον ανώνυμο σχολιασμό ή τα ψευδώνυμα στα chat και στα fora.
13.Θέλει να δημιουργήσει μία ή περισσότερες καλλιτεχνικές περσόνες. Πολλοί συγγραφείς και ποιητές ξεκίνησαν την δραστηριότητά τους ή την εμπλούτισαν με ψευδώνυμα.
14.Θεωρεί τα ιστολόγια μία μορφή αντίστασης στην καθεστυκυία τάξη, επομένως η ψευδωνυμία αποτελεί ένα όπλο στην μάχη αυτή.
15.Κάνει δωρεάν ψυχοθεραπεία. Στην ψυχανάλυση βασικά εργαλεία αποτελούν ο ελεύθερος συνειρμός (το internet προσφέρει την δυνατότητα αυτή) και η σχέση αναλυόμενου (ιστολόγου) και αναλυτή (αναγνώστη). Επίσης δεν χρειάζεται να εκτεθείς πρόσωπο με πρόσωπο με τον ψυχοθεραπευτή σου χρησιμοποιώντας το ονοματεπώνυμό σου.
16.Θέλει να γνωρίσει κόσμο. Το μυστήριο που συνοδεύει μία εικονική προσωπικότητα παραμένει αναλλοίωτο ή και ενισχύεται, όσο δεν αποκαλύπτονται σημαντικά προσωπικά στοιχεία, και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για προσωπικές συναντήσεις.
17.Θέλει να παραμείνει μοναχικός. Όσο περίεργο και να φαίνεται σε μία πρώτη ανάγνωση, η έκφραση στα ιστολόγια δεν συνεπάγεται πάντα πρόθεση κοινωνικότητας και επικοινωνίας εκτός διαδικτύου, επομένως η χρήση πραγματικών στοιχείων δεν είναι απαραίτητη.
18.Δεν έχει το θάρρος! Η μετάβαση από την ψευδωνυμία στην επωνυμία απαιτεί μία κίνηση, μία ενέργεια, μια υπέρβαση. Ορισμένοι, αν και το επιθυμούν, δεν το τολμούν.
19.Ανήκει σε μειονότητες (σεξουαλικές, εθνικές, πολιτικές, κοινωνικές) που μπορεί να αντιμετωπίζονται εχθρικά από μέρος του κοινωνικού συνόλου ή το πολιτικό σύστημα και επιζητεί την ηρεμία του και την αυτοέκφρασή του.
20.Είναι επώνυμος δημοσιογράφος με επαγγελματική δραστηριότητα, που θέλει απλώς να δημοσιοποιήσει ότι δεν του επιτρέπεται, για λόγους δεοντολογίας, στο μέσο που εργάζεται. Η αποθέωση της αποκαλυπτικής δημοσιογραφίας, αλλά και του κιτρινισμού, της παραπληροφόρησης, της λασπολογιας και της προπαγάνδας σε ένα όργιο ασυδοσίας και ατιμωρησίας.
21.Το ψευδώνυμο καλύπτει εταιρικά ιστολόγια (εμπορικές και διαφημιστικές εταιρίες) που προωθούν τα προϊόντα τους με ένα εύσχημο τρόπο και φυσικά δεν θέλουν να αποκαλυφθεί η πραγματική τους ταυτότητα.
22.Η ψευδωνυμία χρησιμοποιείται σε ένα προστάδιο, κατά το οποίο ο ιστολόγος θέλει να διαπιστώσει αν το ιστολόγιο έχει μέλλον, ποιά θα είναι η εξέλιξή του και οι στόχοι του. Η χρήση πραγματικών ονομάτων σε ένα εγχείρημα που μπορεί να είναι περιστασιακό και θνησιγενές, φοβίζει.
23.Έχουμε συνηθίσει στον εικονικό κόσμο του διαδικτύου όπου η ταυτότητά μας είναι το ψευδώνυμό μας. Κάποιοι ιστολόγοι παραδέχονται οτι προτιμούν να τους αποκαλούν με το ψευδώνυμό τους παρά με το πραγματικό τους όνομα!
24.Το ονοματεπώνυμο δεν είναι απαραίτητο. Σε ένα κείμενο στο οποίο ο ιστολόγος περιγράφει την καθημερινότητά του, τι θα προσφέρει η επωνυμία;
25.Το ψευδώνυμο αποτελεί το τελευταίο οχυρό ιδιωτικότητας σε ένα μέσο έκφρασης όπου εκτίθεσαι και αποκαλύπτεσαι σε μεγάλο βαθμό.

Μέχρι σήμερα για μένα ίσχυαν ορισμένα από τα προηγούμενα. Επειδή πιστεύω οτι πλέον σχεδόν κανένας λόγος δεν με δεσμεύει από τη δημοσιοποίηση του ονοματεπώνυμού μου, το πράττω σήμερα.
Παντελής Οικονόμου

Υ.Γ.Για να λυθεί οποιαδήποτε παρεξήγηση, δεν έχω καμμία συγγενική ή φιλική σχέση με τον συνονόματο πολιτικό.

Σεξουαλικότητα και παρεκκλίσεις (μέρος 3ο)

2008-01-20T16:42:00.000+02:00

Η Ψυχιατρική για παράδειγμα, θεωρεί την Παιδοφιλία σεξουαλική παρέκκλιση με κριτήριο το κατά πόσο αυτή επηρεάζει την επαγγελματική, κοινωνική και προσωπική ζωή του ατόμου. Αν όμως κάποιος συνεχίζει τις παιδοφιλικές δραστηριότητές του χωρίς να ενοχλείται ο ίδιος σε οποιοδήποτε επίπεδο, δεν χαρακτηρίζεται πλέον παιδόφιλος;
Στο σημείο αυτό εμφανίζεται ο ρόλος του επίσημου κράτους μέσω της νομοθεσίας και καθορίζει συγκεκριμένα όρια και ποινές. Ως γενικός κανόνας, πολλές εθνικές νομοθεσίες παρεμβαίνουν σε σεξουαλικές παρεκκλίσεις που έχουν επίπτωση σε παιδιά ή εφήβους (παιδοφιλία), στην ηδονοβλεψία ή την επιδειξιμανία, στην ζωοφιλία, στην νεκροφιλία, την σεξουαλική παρενόχληση, την επίθεση ή/και την κακοποίηση σεξουαλικού χαρακτήρα. Η ηδονοβλεψία και η επιδειξιμανία αποτελούν αδίκημα όταν δεν έχει συμφωνηθεί η συγκατάθεση του ατόμου που παρακολουθείται ή παρακολουθεί αντίστοιχα. Το ίδιο συμβαίνει στο σαδομαζοχισμό όταν δεν υπάρχει αμοιβαία συγκατάθεση, οπότε και θεωρείται επιθετική πράξη.
Όπως παρατηρούμε οι σεξουαλικές παρεκκλίσεις που τιμωρούνται χαρακτηρίζονται από χρήση βίας (στην οποία συμπεριλαμβάνεται και κάθε μορφή παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης) ή σεξουαλική συμπεριφορά που δεν έχει την συγκατάθεση του άλλου. Η τιμωρία έχει το χαρακτήρα του σωφρονισμού. Υπαρχει όμως σωφρονισμός στις σεξουαλικές παρεκκλίσεις; Υπάρχει πιθανότητα ο παιδόφιλος βγαίνοντας από την φυλακή να είναι ένας άλλος άνθρωπος; Αν οι σεξουαλικές παρεκκλίσεις θεωρούνται ψυχικές παθήσεις με ποιό τρόπο αντιμετωπίζονται;
Υπάρχουν πολλές θεωρίες για την γενεσιουργό αιτία της σεξουαλικής μας συμπεριφοράς: γενετικές, ορμονικές, κοινωνικές, ψυχολογικές. Ο σεξουαλικός προσανατολισμός ολοκληρώνεται σε νεαρή ηλικία και η έκφρασή του επηρεάζεται από εξωγενείς (π.χ. κοινωνικό περιβάλλον) ή ενδογενείς (π.χ. εσωτερικές απαγορεύσεις-ενοχές) παράγοντες. Παλιότερα υπήρχε η τάση η σεξουαλική παρέκκλιση να αποδίδεται σε προσωπικές εμπειρίες ή τραυματικά γεγονότα κατά την παιδική ηλικία ή την εφηβεία, στην έξωθεν ενίσχυση ή την απαγόρευση συγκεκριμένης συμπεριφοράς, στα πλαίσια δυσπροσαρμοστικών οικογενειακών και κοινωνικών καταστασεων, ή ακόμα και σε αδυναμία χαρακτήρα!!! Όμως με την εξέλιξη της ιατρικής επιστήμης, ενισχύεται ολοένα και περισσότερο το γενετικό και ορμονικό-νευροφυσιολογικό μοντέλο και υποβαθμίζεται το ψυχολογικό-κοινωνικό που μπορεί να θεωρηθεί συμπληρωματικό (σε κάποιο βαθμό) των άλλων. Αν λοιπόν η σεξουαλική συμπεριφορά καθορίζεται κυρίως από ένα συγκεκριμένο γενετικό υλικό που κουβαλάμε και ένα ορμονικό σύστημα που λειτουργεί εν αγνοία μας, τότε τα περιθώρια αλλαγών είναι περιορισμένα και πάντα μέσα στα ιατρικά πλαίσια. Άλλωστε οι σεξουαλικές διαταραχές συχνά συνυπάρχουν με διαταραχές προσωπικότητας, κατάχρηση ουσιών, αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές. Αν η σοβαρή κατάθλιψη είναι υπεράνω των ανθρωπίνων δυνάμεων και απαιτεί συνδυασμένη φαρμακευτική αγωγή για τη θεραπεία της, πόσο μπορούμε να απαιτήσουμε από κάποιον να αντιμετωπίσει μόνος του την σεξουαλική του παρέκκλιση;
Με δεδομένη την αδυναμία του ατόμου σε προσωπικό επίπεδο να αλλάξει συνειδητά, αποτελεσματικά και οριστικά τον πυρήνα της σεξουαλικής του συμπεριφοράς, ερχόμαστε σε μία τρίτη παράμετρο (εκτός της ιατρικής και της νομικής) που εμπλέκεται στον ορισμό της σεξουαλικής παρέκκλισης, μία παράμετρος με υπολογίσιμη δύναμη που βασίζεται όμως ακριβώς στην απαγόρευση και στον περιορισμό: την ηθική. Η θρησκεία και η κοινωνία έχουν δικό τους αξιακό σύστημα που δεν υποκειται σε επιστημονικά δεδομένα. Το αποτέλεσμα είναι να διευρύνεται σημαντικά ο κύκλος των σεξουαλικών δραστηριοτήτων που θεωρούνται διαστροφικές.
Για τις περισσότερες θρησκείες (μεταξύ των οποίων και η Ορθόδοξη Εκκλησία) επιτρέπονται ορισμένες μόνο σεξουαλικές πρακτικές πάντα στα πλαίσια του γάμου και μόνο για αναπαραγωγικό σκοπό. Δεν έχει νόημα λοιπόν να μιλήσουμε για τις σεξουαλικές παρεκκλίσεις, όταν η θρησκεία καταδικάζει οτιδήποτε σεξουαλικό εκτός του ετεροφυλόφυλου γάμου. Για παράδειγμα η ομοφυλοφιλία (που από τις περισσότερες θρησκείες εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως παρέκκλιση) βρίσκει αποδοχή μόνο εν μέρει στους Αγγλικανούς και τους Προτεστάντες που την δέχονται στις τάξεις των ιερέων τους.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία αποφεύγει να μιλήσει ανοικτά για το θέμα της σεξουαλικότητας. Με το δεδομένο οτι η σάρκα είναι κατά κάποιο τρόπο η πηγή του κακού, όλες οι σεξουαλικές πρακτικές που δεν οδηγούν στην τεκνοποιία ειναι καταδικαστέες και συνδέονται με την αμαρτία. Σύμφωνα με την Εκκλησία τις σχέσεις των δύο φύλων καθορίζουν η Βίβλος, οι Κανόνες της Εκκλησίας (που καθιερώθηκαν στις Οικουμενικές Συνόδους), κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας και το Πηδάλιον.

Το Πηδάλιον, ένας κώδικας που γράφτηκε από τον Νικόδημο τον Αγιορείτη και τον ιερομόναχο Αγάπιο το 1793, και ο οποίος χρησιμοποιείται ακόμα στην εξομολόγηση, περιέγραφε τις σεξουαλικές παρεκτροπές των πιστών και καθόριζε τις αντίστοιχες ποινές! Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος όταν είχε μιλήσει για την ομοφυλοφιλία έκανε λόγο για "κουσούρι" και η εκκλησία προσπαθεί κατά καιρούς να επιβάλλει τις απόψεις της μέσα από αποφάσεις της οργανωμένης πολιτείας. Απολαυστική είναι η συνέντευξη που είχε δώσει ο Αρχιεπίσκοπος στους schooligans για την σεξουαλικότητα και δημοσιεύθηκε τον Μάϊο του 2002.
Παράλληλα, η κοινωνία με την συλλογική ηθική επιβάλλει σιωπηρά κανόνες που ρυθμίζουν την σεξουαλική συμπεριφορά και "εξοστρακίζουν" κοινωνικά όσους την παραβιάζουν. Τα εκάστοτε εθνικά-κοινωνικά-πολιτισμικά δεδομένα, η παράδοση και η πρακτική των μελών της κοινωνίας, έχουν διαμορφώσει ένα κώδικα ηθικής συμπεριφοράς και φυσικά τα όρια του επιτρεπτού και του απαγορευμένου. Τα ταμπού (από την λέξη του Τογκό tabu, που σημαίνει απαγορευμένο ή μη επιτρεπτό) αποτελούν απαγορεύσεις για λέξεις, αντικείμενα, ενέργειες, συζητήσεις ή ανθρώπους που θεωρούνται ανεπιθύμητοι ή προκλητικοί για μία ομάδα, κουλτούρα ή κοινωνία. Ορισμένα από τα κοινωνικά ταμπού (π.χ. αιμομιξία) απαγορεύονται από την νομοθεσία και συνοδεύονται από ποινές, ενώ άλλα προκαλούν μόνο ντροπή. Πολλές από τις παραλλαγές της σεξουαλικής συμπεριφοράς (που μπορούν να οδηγήσουν και σε σεξουαλική παρέκκλιση) αποτελούν ταμπού για ένα μέρος της κοινωνίας, που όμως κατά τα άλλα είναι εθισμένη στην λογική της κλειδαρότρυπας και υποκριτικά καταδικάζει με ευκολία ως ανωμαλία αυτό που κάνει η ίδια και δεν ομολογεί. Η "τάξις και ηθική" στο μεγαλείο της.
Τα τελευταία χρόνια σημαντική είναι η συμβολή των ΜΜΕ στην διαμόρφωση νέων δεδομένων στο τοπίο της σεξουαλικότητας. Οι δημόσιες συζητήσεις, οι ενημερωτικές εκπομπές, αλλά και η κατάχρηση του σεξ σε έντυπα και τηλεοπτικά προϊόντα, έχουν θέσει την σεξουαλικότητα σε πρώτο πλάνο. Από την αποσιώπηση, φτάσαμε στην υπερβολή και στην παραμόρφωση. Τα ΜΜΕ καλύπτουν εν μέρει το υφιστάμενο έλλειμμα ενημέρωσης, μιας ενημέρωσης που θα έπρεπε να προσφέρει η πολιτεία μέσα από οργανωμένα προγράμματα Σεξουαλικής Διαπαιδαγώγησης στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Δυστυχώς ως χώρα εμφανίζουμε τραγική εικόνα μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Παρ'ότι υπάρχει πολιτική βούληση, οι προσπάθειες δεν μεταφράζονται σε ουσιαστικό αποτέλεσμα. Προφανώς ορισμένοι κύκλοι δεν επιθυμούν ή δεν θεωρούν αναγκαίο, οι νέες γενιές να γνωρίζουν το σώμα τους, τη λειτουργία του σε σχέση με την σεξουαλικότητα και την ανεκτικότητα που συνεπάγεται η ποικιλομορφία της σεξουαλικής συμπεριφοράς. Δεν μπορούμε να συζητήσουμε για την σεξουαλικές παρεκκλίσεις, αν δεν γνωρίζουμε την ίδια την σεξουαλική λειτουργία και τις παραλλαγές της. Φαίνεται πάντως οτι ελπίδες δίνει η πληροφορία οτι από τη σχολική χρονιά 2008-2009 θα διδάσκεται στα δημοτικά ή/και στα γυμνάσια της χώρας μάθημα σεξουαλικής αγωγής, σύμφωνα με τον Θάνο Ασκητή, πρόεδρο του Ινστιτουτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας, αφού έχει ολοκληρωθεί η συγγραφή βιβλίων που θα απευθύνονται σε παιδιά 6 έως 12 χρόνων.
Πρέπει λοιπόν να απενοχοποιήσουμε επιτέλους την σεξουαλικότητα μέσα από την γνώση και να δεχθούμε τα όρια που βάζει η επιστήμη και ο νόμος. Όσο η σεξουαλικότητα κινείται σε πλαίσια που δεν καταπατώνται τα σεξουαλικά και γενικότερα τα ανθρώπινα δικαιώματα και δεν επιβαρύνει την επαγγελματική, κοινωνική και επαγγελματική ζωή του ατόμου ώστε να θεωρηθεί παθολογική, οποιαδήποτε σεξουαλική πρακτική είναι ευπρόσδεκτη, ελεύθερη και θεμιτή, στα πλαίσια των σεξουαλικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Υ.Γ.Είναι εύκολο να καταδικάζει κανείς όσους εμφανιζουν σεξουαλικές παρεκκλίσεις και ακόμα πιο εύκολο όταν αυτές οδηγούν σε παράνομες και αποτρόπαιες πράξεις. Η θεραπευτική αντιμετώπιση των παραφιλιών με παρεμβάσεις σε ορμονικό και νευροφυσιολογικό επίπεδο (εκτός των ψυχολογικών θεραπειών), αποδεικνύει την πολυπλοκότητα του προβλήματος. Δεν παρουσίασα αναλυτικά τις αιτίες των καταστάσεων αυτών, γιατί θα κούραζα με υπερβολικές λεπτομέρειες, αλλά είναι στις προθέσεις μου να αναλύσω κάποια στιγμή τι καθορίζει την σεξουαλικότητά μας και την συμπεριφορά μας.

Σεξουαλικότητα και παρεκκλίσεις (μέρος 2ο)

2008-01-14T14:00:00.000+02:00

Δύο βιβλία του Άλφρεντ Κινσευ (1894-1953) που περιλαμβάνονται στα περίφημα Kinsey Reports, το Sexual Behavior in the Human Male (1948) και το Sexual Behavior in the Human Female (1953) πραγματεύονται την ανθρώπινη σεξουαλικότητα. Άνθρωπος με σεξουαλικές ανησυχίες και ιδιαιτερότητες και ο ίδιος, αναζήτησε την αλήθεια γύρω από την σεξουαλικότητα και τα πραγματικά ποσοστά των σεξουαλικών διαφοροποιήσεων και κατέληξε στη διαπίστωση οτι οι ομοφυλόφιλοι αποτελούν το 10% του πληθυσμού. Το σημαντικότερο όμως ήταν οτι για τον Κίνσευ δεν υπήρχαν μόνο δύο διαφορετικοί πληθυσμοί, ετεροφυλόφιλοι και ομοφυλόφιλοι. Για το λόγο αυτό επινόησε την ομώνυμη κλίμακα, στην οποία βαθμολογούνταν με 0 ο καθαρος ετεροφυλόφυλος και με 6 ο καθαρός ομοφυλόφιλος. Το 1 θεωρούνταν κυρίως ετεροφυλόφιλοι και με τυχαίες ομοφυλοφιλικές επαφές, το 2 κυρίως ετεροφυλόφιλοι και περισσότερο από τυχαία ομοφυλόφιλοι, το 3 ετεροφυλόφιλοι και ομοφυλόφιλοι στον ίδιο βαθμό, ενώ το 4 και το 5 αντιστοιχούσε στο 2 και το 1 αλλά με την ομοφυλοφιλική συμπεριφορά προεξάρχουσα. Υπήρχε και η κατηγορία Χ (αργότερα 7) για όσους δεν είχαν σεξουαλική επιθυμία. Η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα οτι περίπου το 46% των ανδρών αντέδρασε σεξουαλικά σε άτομα και των δύο φύλων κατά την διάρκεια της ενήλικης ζωής τους, ενώ το 37% είχε τουλάχιστον μία ομοφυλοφιλική εμπειρία (στις γυναίκες το ποσοστό τους σε σχέση με αντίστοιχες εμπειρίες που κατέληξαν σε οργασμό ήταν 13%). Το βαθμό 3 (ίση ετεροφυλόφιλη και ομοφυλόφιλη συμπεριφορά) έδωσε το 11,6% των ανδρών και το 4-7% των γυναικών, ενώ τους βαθμούς 4 και 5 έδωσαν το 10% των ανδρών και το 2-6% των γυναικών.

Μετά την παράθεση των χρήσιμων στατιστικών στοιχείων για την ομοφυλοφιλία και την αμφιφυλοφιλία και την υπενθύμιση οτι η ομοφυλοφιλία δεν αποτελεί για την Ψυχιατρική σεξουαλική παρέκκλιση, ας πάμε στις πραγματικές παρεκκλίσεις.
Οι σεξουαλικές διαταραχές γενικά, περιλαμβάνουν τις σεξουαλικές δυσλειτουργίες, όπου η λειτουργικότητα είναι διαταραγμένη (π.χ. ανοργασμία, διαταραχή στύσης) και τις σεξουαλικές παρεκκλίσεις, όπου ενώ η λειτουργικότητα είναι φυσιολογική, το αντικείμενο του πόθου δεν είναι ο ερωτικός σύντροφος, αλλά ασυνήθιστες πρακτικές και φαντασιώσεις (παραφιλίες). Οι σεξουαλικές παρεκκλίσεις παλιότερα ονομάζονταν σεξουαλικές διαστροφές.
Το Διαγνωστικό Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM-IV) μας δίνει τις κατηγορίες και τους ορισμούς:
1.Φετιχισμός (αντικειμενοφιλία): η χρησιμοποίηση κάποιου άψυχου αντικειμένου για την επίτευξη σεξουαλικής διέγερσης και ικανοποίησης (π.χ. ενδύματα ή υποδήματα, πλαστικά λαστιχένια ή δερμάτινα αντικείμενα). Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται απλά για να επαυξήσουν τη σεξουαλική διέγερση που επιτυγχάνεται με συνηθισμένους τρόπους (π.χ. όταν ο/η σύντροφος φορά ένα συγκεκριμένο ρούχο). Παραλλαγή αποτελεί η φετιχιστική παρενδυσία (το ντύσιμο με ρούχα του αντίθετου φύλου με στόχου τη σεξουαλική διέγερση και τη δημιουργία εικόνας ατόμου του αντίθετου φύλου).
2.Επιδειξιομανία: η υποτροπιάζουσα ή επίμονη τάση του ατόμου να εκθέτει τα γεννητικά του όργανα σε ξένους (συνήθως του αντίθετου φύλου) ή σε άτομα σε δημόσιους χώρους, χωρίς να προκαλεί ή να στοχεύει σε στενότερη επαφή. Συνήθως, αλλά όχι πάντοτε υπάρχει σεξουαλική διέγερση κατά το χρόνο της έκθεσης και η πράξη συχνά ακολουθείται από αυνανισμό.
3.Ηδονοβλεψία: η υποτροπιάζουσα και επίμονη τάση του ατόμου να παρακολουθεί ερωτικές περιπτύξεις άλλων ατόμων, ή άλλη συναφή συμπεριφορά όπως το γδύσιμο, εν αγνοία των άλλων ατόμων. Ο ηδονοβλεψίας διεγείρεται σεξουαλικά και συνήθως αυτοϊκανοποιείται.
4.Παιδοφιλία: η σεξουαλική προτίμηση για παιδιά, αγόρια, κορίτσια ή και τα δύο, προεφηβικής ή πρώιμης εφηβικής ηλικίας.
5.Σαδομαζοχισμός: η προτίμηση για τις σεξουαλικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν πρόκληση πόνου, εξευτελισμούς ή υποδούλωση. Αν το άτομο προτιμά να είναι ο δέκτης μιας τέτοιας συμπεριφοράς, τότε η διαταραχή ονομάζεται μαζοχισμός. Στην αντίθετη περίπτωση ονομάζεται σαδισμός. Συχνά ένα άτομο διεγείρεται σεξουαλικά τόσο από σαδιστικές όσο και από μαζοχιστικές δραστηριότητες.
6.Λοιπές σεξουαλικές παρεκκλίσεις: η τηλεφωνική κοπρολαλία, η εφαψιομανία, η ζωοφιλία, η υποξιφιλία (ασφυξιοφιλία), η εφαψιομανία, η νεκροφιλία, η κοπροφιλία, η ουροφιλία, η κλυσμαφιλία. Στην υποξιφιλία υπάρχει σεξουαλική διέγερση με στέρηση οξυγόνου. Πρόκειται για επικίνδυνη σεξουαλική πρακτική και πρόσφατο είναι το δυσάρεστο περιστατικό του εφήβου στη Βόρειο Ελλάδα.
Ορισμένες φορές εμφανίζονται περισσότερες από μια σεξουαλικές παρεκκλίσεις σε ένα άτομο, χωρίς καμμιά να είναι η κύρια.

Το ενδιαφέρον έγκειται στο γεγονός οτι για να επιβεβαιωθεί η σεξουαλική παρέκκλιση και να θεωρηθεί ψυχιατρική πάθηση που απαιτεί θεραπεία, απαιτούνται δύο απαραιτητες προϋποθέσεις:
α.Να διαρκεί για περισσότερο από 6 μήνες
β.Να προκαλεί σοβαρή δυσφορία ή διαταραχή στη κοινωνική και επαγγελματική ζωή ή σε άλλους σημαντικούς τομείς της λειτουργικότητας του ατόμου, λόγω των φαντασιώσεων, των παρορμήσεων και της συμπεριφοράς.
Αν το β δεν υφίσταται, τότε μιλούμε για απλή παραλλαγή της σεξουαλικής συμπεριφοράς και όχι για σεξουαλική παρέκκλιση!

Οι σεξουαλικές παρεκλίσεις αφορούν κυρίως τους άνδρες, αλλά όχι μόνο αυτούς (τους λόγους θα εξηγήσουμε στη συνέχεια). Η ιστοσελίδα της Ελληνικής Εταιρίας Μελέτης & Πρόληψης της Σεξουαλικής Κακοποίησης μας δίνει ενδιαφέροντα στοιχεία κυρίως για τα ποσοστά των σεξουαλικών παραλλαγών (και όχι απαραίτητα των παρεκκλίσεων) στο γενικό πληθυσμό.
Για την ηδονοβλεψία, το σεξουαλικό ενδιαφέρον για παρακολούθηση γυμνής γυναίκας ή άνδρα δεν θα πρέπει να θεωρείται παρέκκλιση, αφού πρόκειται για ένα αναπόσπαστο και σημαντικό κομμάτι της σεξουαλικής διεργασίας. Έρευνα σε γενικό πληθυσμό έδειξε ότι το 50% των ανδρών έχουν τη φαντασίωση να παρακολουθούν άλλους σε σεξουαλική δράση (Crepault & Couture, 1980). Άλλη έρευνα σε άρρενες μαθητές κολλεγίου έδειξε ότι το 53% είχε κάποιο ηδονοβλεπτικό ενδιαφέρον και το 42% κάποια ηδονοβλεπτική δραστηριότητα (Templeman & Stinnett, 1991). Έχοντας υπόψιν την ήπια μορφή με την οποία εμφανίζεται η σεξουαλική διαστροφή στις γυναίκες, καθώς και την πολιτισμική ανοχή στα γυναικεία ισοδύναμα των παραφιλικών δραστηριοτήτων, ο Meyer (1995, σελ. 1346), υποστήριξε χαρακτηριστικά ότι, "εάν ένας άνδρας σταματήσει σε ένα παράθυρο για να παρακολουθήσει μία γυναίκα να γδύνεται, θα συλληφθεί για ηδονοβλεψία, ενώ αν μία γυναίκα κάνει το ίδιο για να παρακολουθήσει έναν άνδρα να γδύνεται, τότε ο άνδρας θα συλληφθεί σαν επιδειξίας"!
Για τον μαζοχισμό μετά από ανασκόπηση αρκετών ερευνών, ο Baumeister (1989) υπολόγισε ότι 5-10% του πληθυσμού έχει εμπλακεί σε κάποια μορφή μαζοχιστικού σεξουαλικού παιγνιδιού, και τουλάχιστον διπλάσιοι έχουν παρόμοιες φαντασιώσεις. Υπολογίζεται όμως ότι το ποσοστό των ατόμων που χρησιμοποιεί τον μαζοχισμό σαν αποκλειστική πηγή σεξουαλικής ευχαρίστησης δεν ξεπερνά το 1%. Το 1926 ο Sadger παρατήρησε μία συχνή σύνδεση μεταξύ ομοφυλοφιλίας και μαζοχισμού. Το 1977 ο Spengler διαπίστωσε οτι το 38% των αποκλειστικώς ομοφυλόφιλων είναι σαδομαζοχιστές.
Για τον σαδισμό ο Κίνσευ με τους συνεργάτες του (1953), βρήκαν ότι το 3-12% των γυναικών και το 10-20% των ανδρών δείχνουν να διεγείρονται σε σαδομαζοχιστικού τύπου διηγήσεις. Οι Crepault & Couture (1980), μελετώντας άνδρες γενικού πληθυσμού βρήκαν ότι το 15% είχαν φαντασιώσεις κακοποίησης γυναίκας και το 10,7% φαντασιώσεις να χτυπούν γυναίκα. Οι Arndt et al (1985), βρήκαν ότι το ένα τρίτο των γυναικών και το ήμισυ των ανδρών είχαν σεξουαλικές φαντασιώσεις να δένουν τον/την σύντροφό τους, χωρίς να είναι ξεκάθαρο αν αυτές οι συμπεριφορές αφορούν προτίμηση ή απλώς είναι μέρος ενός σεξουαλικού ρεπερτορίου δραστηριοτήτων που συμβαίνουν ενίοτε. Επιπλέον, βρέθηκε ότι το 5% των ανδρών και το 2% των γυναικών ανέφεραν ότι έπαιρναν σεξουαλική ικανοποίηση προκαλώντας πόνο (Hunt, 1974).
Για τον φετιχισμό ο Ψυχίατρος Ορέστης Γιωτάκος μας ενημερώνει οτι οι Gosselin & Wilson (1980), βρήκαν ότι φετιχιστικές φαντασιώσεις υπήρχαν στο 18% των φυσιολογικών ατόμων και στο 60% περίπου του δείγματος των παραφιλικών, ως συνυπάρχουσα παρέκκλιση.
Αν για το σαδομαζοχισμό και τον φετιχισμό υπάρχει ανοχή και αποδοχή της σεξουαλικής διαφορετικότητας, δεν μπορούμε να ισχυριστούμε το ίδιο για άλλες παραφιλίες στις οποίες καταπατούνται στοιχειώδη δικαιώματα και διαπράτονται αδικήματα όπως στην παιδοφιλία για την οποία σημαντικά συμπεράσματα βγαίνουν από την παιδική σεξουαλική κακοποίηση. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Geneva, 2002), η παιδική σεξουαλική κακοποίηση αφορά το 10-25% των κοριτσιών και το 5-10% των αγοριών! Σεξουαλικές φαντασιώσεις που περιλαμβάνουν παιδιά δηλώνει το 4-9% των ανδρών!
Όμως για την ολοκληρωμένη μελέτη των σεξουαλικών παρεκκλίσεων η Ψυχιατρική δεν μας καλύπτει πλήρως...

(τα τελικά συμπεράσματα στο τρίτο και τελευταίο μέρος)

Σεξουαλικότητα και παρεκκλίσεις (μέρος 1ο)

2008-01-09T13:00:00.000+02:00

Η ανθρώπινη διάσταση των τελευταίων δραματικών πολιτικών γεγονότων και η αντιμετώπισή της από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη και ιδίως από πολλούς δημοσιογράφους με την λογική της κοινωνικής κριτικής, με παρακίνησε να γράψω για το θέμα και να βάλω τα πράγματα στην σωστή τους διάσταση. Υπάρχει πολλή υποκρισία και άγνοια γύρω από τα ζητήματα της σεξουαλικότητας, ωστε η υπενθύμιση κάποιων στοιχείων είναι επιβεβλημένη.
Το τι είναι παραδεκτό και φυσιολογικό γύρω από το σεξ, εξαρτάται από τα πλαίσια και την χρονική συγκυρία που το εξετάζουμε. Γιατί είναι διαφορετικές οι αφετηρίες της θρησκείας, της κοινωνίας, του νομικού κόσμου και της Ιατρικής. Αυτή η διαφορετική αντίληψη των διαφόρων φορέων εξουσίας (γιατί εξουσία κατέχουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο), οδηγεί σε σχιζοφρενικά αποτελέσματα, αφού καθένας μας προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στα διαφορετικά και αντικρουόμενα στοιχεία και δεδομένα που επικαλούνται.
Πριν όμως καταλήξουμε στο τι είναι φυσιολογικό στην σεξουαλικότητα, πρέπει να ορίσουμε τι είναι γενικά φυσιολογικό.
Υπάρχουν λοιπόν 5 διαφορετικοί τύποι φυσιολογικού:
1.Το ιδανικό φυσιολογικό, αυτό που είναι ισοδύναμο με το τέλειο και το ιδεατό, και το οποίο δεν υπάρχει στην πραγματικότητα.
2.Το κοινωνικά φυσιολογικό. Η κοινωνία καθορίζει τους κανόνες της και βάζει τα όριά της. Ότι βρίσκεται έξω από αυτά τα όρια, θεωρείται μη φυσιολογικό ή ανώμαλο. Οι κανόνες και τα όρια μεταβάλλονται με το πέρασμα του χρόνου και την εξέλιξη της εκάστοτε κοινωνίας, ώστε κάτι που ήταν αφύσικο παλιότερα, σήμερα να είναι πιθανώς αποδεκτό. Για παράδειγμα στο παρελθόν άνθρωποι με σεξουαλικές παρεκκλίσεις καταδικάζονταν από την κοινωνία σε φυλάκιση, κάτι που δεν συμβαίνει σήμερα. Μπορεί το κοινωνικά φυσιολογικό (ή αποδεκτό με την έννοια της συχνότητας) να μην είναι αποδεκτό σε κρατικό επίπεδο. Η επισημοποίηση των ορίων που θέτει η επίσημη εξουσία γίνεται με την εκάστοτε νομοθεσία. Έτσι μόλις το 1967 ψηφίστηκε στο Βρεττανικό Κοινοβούλιο το Sexual Offences Act, που αποποινικοποιούσε τις ιδιωτικές ομοφυλόφιλες σεξουαλικές πράξεις!
3.Το ηθικά φυσιολογικό. Η ηθική καθορίζεται από την θρησκεία, τα φιλοσοφικά ή άλλα ηθικά συστήματα αξιών και είναι σε άμεση σύνδεση με την κοινωνία. Η ηθική επηρεάζει την κοινωνία και η κοινωνία μεταβάλλει τους ηθικούς κανόνες (σύνδεση του κοινωνικά φυσιολογικού με το ηθικά φυσιολογικό). Όπου το αξιακό σύστημα είναι παγιωμένο, τα περιθώρια αλλαγών και προσαρμογών σε νέα δεδομένα είναι περιορισμένα, όπως συμβαίνει στη θρησκεία, ενώ σε άλλες περιπτώσεις υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία (π.χ.φιλοσοφία).
4.Το στατιστικά φυσιολογικό. Φυσιολογικό θεωρείται αυτό που εμφανίζεται συχνότερα και ανώμαλο ή αφύσικο αυτό που σπανίζει. Πολλα βιολογικά μεγέθη χαρακτηρίζονται από ένα μέσο όρο, γύρω από τον οποίο κινείται η πλειοψηφία, και από τα άκρα προς την μία ή την άλλη κατεύθυνση, που αντιστοιχούν στο στατιστικά αφύσικο. Το ύψος, το βάρος, η ευφυία είναι μερικά παραδείγματα. Πόσο φυσιολογικός από στατιστική άποψη είναι ένας άνθρωπος 2 μέτρων και 40 εκατοστών ή 300 κιλών;
5.Το κλινικά και πρακτικά φυσιολογικό. Πρόκειται για ότι κινείται σε πλαίσια όπου δεν δημιουργεί πρακτικό πρόβλημα σε όσους εμπλέκονται, τόσο σε αυτόν ή αυτούς που ελέγχεται η συμπεριφορά τους ή οι πράξεις τους, όσο και και σε αυτούς που την υφίστανται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο τομέας της Ψυχιατρικής, ο οποίος καθορίζει το φυσιολογικό μέσα στα πλαίσια της Ιατρικής επιστήμης και της παθολογίας.
Από τις διαφορετικές προσεγγίσεις στον ορισμό του φυσιολογικού διαφαίνεται και η πολυπλοκότητα του θέματος. Επαφίεται στην νοημοσύνη, στην γνώση και την ιδιοσυγκρασία του καθενός μας, να επιλέξει συνειδητά ποιό από όλα τα παραπάνω θα αποτελέσει πυξίδα στην καθημερινή του κρίση.
Επειδη η σεξουαλικότητα αφορά κατ'εξοχήν μια βιολογική λειτουργία που υπερβαίνει τις εκάστοτε κοινωνικές δομές, δεν υπάρχει καλύτερη αρχή από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).

O ΠΟΥ τονίζει οτι “η σεξουαλικότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της προσωπικότητας του καθενός μας: άντρα, γυναίκας, παιδιού. Είναι μία βασική ανάγκη και στοιχείο της ανθρώπινης υπόστασης που δεν μπορεί να διαχωριστεί από άλλες εκφάνσεις της ζωής" (World Health Organization, 1975). Επίσης "η σεξουαλικότητα επηρεάζει σκέψεις, συναισθήματα, πράξεις και ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις και επομένως την ψυχική και σωματική υγεία. Από τη στιγμή που η υγεία είναι ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, έτσι και η σεξουαλική υγεία επισης αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωμα."
Τα σεξουαλικά δικαιώματα είναι θεμελιώδη και οικουμενικά ανθρώπινα δικαιώματα που έχουν περιγραφεί στην "Διακήρυξη των Σεξουαλικών Δικαιωμάτων" ("Declaration of Sexual Rights"). Η διακήρυξη που έχει υιοθετηθεί από τον ΠΟΥ, περιλαμβάνει:
1.Το δικαίωμα στην σεξουαλική ελευθερία
2.Το δικαίωμα στην σεξουαλική αυτονομία, ακεραιότητα και ασφάλεια του σώματος
3.Το δικαίωμα στην σεξουαλική ιδιωτικότητα (αυτό περιλαμβάνει το δικαίωμα για προσωπικές αποφάσεις και συμπεριφορές γύρω από την σεξουαλικότητα, όσο αυτές δεν καταπατούν τα σεξουαλικά δικαιώματα των άλλων)
4.Το δικαίωμα της σεξουαλικής ισότητας
5.Το δικαίωμα στην σεξουαλική απόλαυση
6.Το δικαίωμα στην συναισθηματική σεξουαλική έκφραση
7.Το δικαίωμα στην ελεύθερη δημιουργία σεξουαλικών σχέσεων
8.Το δικαίωμα για ελεύθερες και υπεύθυνες επιλογές αναπαραγωγής
9.Το δικαίωμα στην σεξουαλική ενημέρωση που βασίζεται σε επιστημονικές έρευνες
10.Το δικαίωμα στην ολοκληρωμένη σεξουαλική εκπαίδευση
11.Το δικαίωμα στην χρήση υπηρεσιών υγείας σχετικές με την σεξουαλικότητα.
Επίσης η διακήρυξη αναφέρεται στις σεξουαλικές σχέσεις που βασίζονται στην συναίνεση (και οι οποίες δεν πρέπει να επιβάλλονται με την χρήση βίας ή μή φυσικής δύναμης).

Εκτός όμως από τα δικαιώματα που συνοδεύουν την σεξουαλικότητα, υπάρχουν και οι αναγκαίοι περιορισμοί, που πηγάζουν από την παραβίαση των δικαιωμάτων αυτών. Η σεξουαλικότητα αποτελεί μία από τις βασικές ανθρώπινες ορμές και ανάγκες (όπως είναι η πείνα ή ο ύπνος), και συνδέεται επομένως με το ένστικτο και την επιθετικότητα. Αυτήν την επιθετικότητα η κοινωνία προσπάθησε να χαλιναγωγήσει, θεσπίζοντας νόμους που καταδίκαζαν συγκεκριμένες σεξουαλικές πρακτικές, όπως ο βιασμός (νόμοι Χαμουραμπί, Νόμοι Γόρτυνος, αλλά και σύγχρονοι νόμοι). Η θρησκεία από την δική της πλευρά, καθόρισε τους δικούς της ηθικούς κανόνες που προκύπτουν είτε άμεσα από τα ιερά της κείμενα ("ού μοιχεύσεις"), είτε από την ανθρώπινη ερμηνεία τους, ώστε να εξειδικεύεται σε θέματα που τα ιερά κείμενα δεν καλύπτουν (καταδίκη του αυνανισμού ή των προγαμιαίων σχέσεων, "Πηδάλιον"). Το πόσο οι απόψεις της οργανωμένης κοινωνίας ή της θρησκείας γίνονται αποδεκτές στην πράξη και πόσο οι προσπάθειες τους για "ομαλοποίηση" απέδωσαν καρπούς, το αποδεικνύει η ίδια η ιστορία του ανθρώπου και των παθών του.
Η μεγάλη αλλαγή προέκυψε όταν, τους τελευταίους κυρίως αιώνες, η Ιατρική επιστήμη προσπάθησε να καθορίσει τις παραλλαγές της σεξουαλικής συμπεριφοράς με έναν επιστημονικό τρόπο και να οριοθετήσει το φυσιολογικό από το αφύσικο (ή διαστροφικό). Αυτό συνέβει σε εποχές (18ος αιώνας) που η κοινωνια προσπάθησε να περιορίσει την σεξουαλικότητα (Πουριτανισμός) και εν μέρει κατάφερε να το επιβάλλει και στην επιστήμη. Όσο όμως περνούσαν τα χρόνια, τόσο περισσότερο η επιστήμη κατόρθωνε να απεμπλακεί από την άποψη της κοινωνίας ή της θρησκείας, για να φτάσουμε στην προσπάθεια ερμηνείας της σεξουαλικότητας με ψυχολογικούς όρους από τον Σιγκμουντ Φρόυντ στις αρχές του 20ου αιώνα. Κατά την δεκαετία του 1960 στον δυτικό κόσμο παρατηρήθηκε μια έκρηξη ελευθερίας στην έκφραση της σεξουαλικότητας, που ονομάστηκε "σεξουαλική επανάσταση". Τίποτα πια δεν θα ήταν ίδιο. Σεξουαλικές πρακτικές που καταπιέζονταν επί αιώνες και χαρακτηρίζονταν ανώμαλες, πλέον απομυθοποιήθηκαν και αποκαταστάθηκαν. Η ντροπή που συνόδευε την ενοχή μειώθηκε δραματικά. Κατά την ίδια χρονική περίοδο εμφανίστηκε και το κίνημα του φεμινισμού, που έδωσε ώθηση στην πραγματική ισότητα των δύο φύλων. Παράλληλα με την σεξουαλική απελευθέρωση, αυξήθηκε η κοινωνική ανεκτικότητα στο διαφορετικό και όχι μόνο σε σεξουαλικό επίπεδο. Στις πρόσφατες δεκαετίες και με το δεδομένο της σεξουαλικής επανάστασης, επανακαθορίστηκαν τα όρια της σεξουαλικότητας και μεταβλήθηκαν σημαντικά οι σεξουαλικές πεποιθήσεις και τα ήθη. Δυστυχώς η εμφάνιση του AIDS και η γενικότερη συντηρητικοποίηση που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια αλλοίωσαν εν μέρει τις σχετιζόμενες με το σεξ σημαντικές κοινωνικές αλλαγές.
Τα όρια του φυσιολογικού και του παθολογικού, σε ιατρικό επίπεδο καθορίζει κατά καιρούς η Ψυχιατρική με βάση τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα [Διαγνωστικό Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (DSM-IV) και Δέκατη Αναθεώρηση της Διεθνούς Στατιστικής ταξινόμησης των Νόσων και των Σχετικών Προβλημάτων Υγείας (ICD-10)]. Για παράδειγμα, παλιότερα η ομοφυλοφιλία θεωρούνταν διαταραχή, ενώ σήμερα παρουσιάζεται ως απλή σεξουαλική παραλλαγή και επιλογή. Το 1973 η Αμερικανικη Ενωση Ψυχιατρων (American Psychiatric Association), και το 1975 η Αμερικανικη Ενωση Ψυχολογων (American Psychological Association), επικυρωσαν την σπουδαιοτητα των αποτελεσματων της συγχρονης ερευνας, διαγραφοντας την "ομοφυλοφιλια" απο τους καταλογους τους των ψυχικων ασθενειων και συναισθηματικων διαταραχων. Άλλωστε στην πραγματικότητα δεν υπάρχει σαφής διαφοροποίηση ανάμεσα στην ετεροφυλοφιλία και την ομοφυλοφιλία, αφού μία σημαντική μειοψηφία του πληθυσμού κινείται στα πλαίσια της αμφιφυλοφυλίας (bisexuality). Σημαντική για αυτό το εύρημα υπήρξε η πρωτοπόρα έρευνα που διενήργησε ο βιολόγος Άλφρεντ Κίνσευ, ο οποίος θεωρείται ο πατέρας της σεξολογίας.

(συνεχίζεται)

Μία νέα αρχή

2008-01-02T15:09:00.000+02:00

Ένα καινούργιο ημερολογιακό έτος έχει ξεκινήσει. Συνδυάζεται με ένα συμβολικό εορτασμό που έχει τις ρίζες του στην αρχαία Ρώμη, όταν το 153 π.Χ. καθιερώθηκε η 1η μέρα του Ιανουαρίου ως η αρχή μιάς καινούργιας χρονιάς. Μέχρι τότε το έτος ξεκινούσε είτε με την έναρξη της άνοιξης (Βαβυλώνιοι), είτε με τον εορτασμό του χειμερινού ηλιοστασίου, ημερομηνία που χαρακτηριζόταν από την μικρότερη διάρκεια της ημέρας και αποτελούσε την αρχή της πορείας προς την άνοιξη και το φώς (Αρχαίοι Έλληνες, Αιγύπτιοι, Πέρσες, Φοίνικες). Το Ρωμαϊκό ημερολόγιο είχε καθορίσει αρχικώς την 1η Μαρτίου ως την απαρχή του νέου έτους, αλλά η ημερομηνία άλλαξε (1η Ιανουαρίου) το 153 π.Χ. με την ευκαιρία της εκλογής των υπάτων (αρχόντων), των οποίων η θητεία διαρκούσε ένα έτος. Η πρώτη Ιανουαρίου ως έναρξη του έτους καθιερώθηκε οριστικά στα χρόνια του Ιουλίου Καίσαρα (46 π.Χ.), με τον συγχρονισμό που επέφερε το Ιουλιανό ημερολόγιο. Όμως στη συνέχεια ο εορτασμός της Πρωτοχρονιάς την 1η Ιανουαρίου, δέχθηκε την σθεναρή αντίδραση της εκκλησίας που θεώρησε το έθιμο παγανιστικό, για να φτάσουμε το 1582 με την εφαρμογή του Γρηγοριανού ημερολογίου, στην επίσημη καθιέρωση της Πρωτοχρονιάς και την αποδοχή της από την Καθολική εκκλησία, ενώ οι Προτεστάντες ακολούθησαν αργότερα. Όσοι βέβαια ακολουθούν ακόμα το Ιουλιανό ημερολόγιο, γιορτάζουν την Πρωτοχρονιά στις 14 Ιανουαρίου. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία η Πρωτοχρονιά συνδυάζεται με τον εορτασμό του Αγίου Βασιλείου και την περιτομή του Χριστού (η εκκλησιαστική πρωτοχρονιά πάντως εορτάζεται την πρώτη Σεπτεμβρίου, την αρχή της Ινδίκτου, δηλαδή αρχή του νέου Εκκλησιαστικού έτους).
Ο εορτασμός της Πρωτοχρονιάς σηματοδοτεί μία νέα αρχή. 'Ονειρα, προσδοκίες, σχέδια που δεν πραγματοποιήθηκαν τον περασμένο χρόνο, περιμένουν την υλοποίησή τους φέτος. Δυσάρεστα και ευχάριστα γεγονότα που συνέβησαν το 2007, επηρέασαν λίγο-πολύ την ζωή μας και τις προτεραιότητές μας. Στην πραγματικότητα η αλλαγή του χρόνου είναι και αυτή ένα ακόμα φαινόμενο κυκλικότητας και επανάληψης, γέννησης, θανάτου και αναγέννησης. Όλη η ζωή μας κάνει κύκλους, επιστρέφοντας συχνά σε σημεία αφετηριών με κέρδος την πολύτιμη εμπειρία που προσφέρει ο χρόνος. Αρκεί να γυρίσουμε στην αντίστοιχη ημέρα της περυσινής χρονιάς και να θυμηθούμε με ποιές προσδοκίες ξεκινούσαμε το 2007 και τι καταφέραμε να πετύχουμε τελικά μέχρι να αυτό να ολοκληρωθεί. Αυτές οι ημέρες δίνουν την ευκαιρία και το χρόνο σε όλους μας να κάνουμε ένα ουσιαστικό προσωπικό απολογισμό. Να διαπιστώσουμε ποιά λάθη κάναμε, ώστε να μην τα επαναλάβουμε. Να βάλουμε νέους στόχους, πιο φιλόδοξους, πιο ουσιαστικούς αλλά και πιο ρεαλιστικούς, ώστε στο τέλος του 2008 να μπορούμε να δηλώσουμε οτι κάναμε "ένα βήμα μπροστά".
Καλή χρονιά σε όλους.

Τα πιο πολύτιμα δώρα

2007-12-24T13:45:00.000+02:00

Στα πλαίσια των ημερών των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς ανθεί ένας ιδιότυπος πλειστηριασμός ανθρωπιάς και φιλανθρωπίας. Ξαφνικά πληθαίνουν τα ρεπορτάζ για τους μοναχικούς, τους άπορους, τους ηλικιωμένους, τα ορφανά παιδιά ή αυτά των δρόμων. Θυμόμαστε τις φιλανθρωπικές οργανώσεις ή τους συλλόγους που μάχονται για κάποιον ευγενικό σκοπό. Η κοινωνία προσπαθεί να δείξει ένα πιο ανθρώπινο πρόσωπο απέναντι σε κοινωνικές ομάδες και άτομα, που έχει παραμελήσει όλον τον υπόλοιπο χρόνο, ως μία μορφή εξιλέωσης. Δώρα και πάλι δώρα από τους δημάρχους, την εκκλησία, τους αθλητές, τους καλλιτέχνες, από απλούς πολίτες, σε οργανωμένες εκδηλώσεις. Η αδυναμία της οργανωμένης πολιτείας να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της μπροστά στα σοβαρά κοινωνικά προβλήματα, καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από την φιλανθρωπία των απλών πολιτών και των ιδιωτικών εταιρειών (για τις τελευταίες η φιλανθρωπία αποτελεί την τελευταία λέξη του μάρκετινγκ). Πολλές φορές η αγνή πρόθεση σκοντάφτει στο αποσπασματικό χαρακτήρα του εγχειρήματος.
Όμως έχει σκεφτεί κανείς πόσο περίεργα νοιώθουν οι άνθρωποι των ιδρυμάτων που δέχονται τα δώρα (και την αγάπη) των επισκεπτών ή των δωρητών, όταν αντικρύζουν άγνωστα ως επί το πλείστον σε αυτούς πρόσωπα, που εμφανίζονται μόνο στη διάρκεια των εορτών και εξαφανίζονται στην συνέχεια; πόσο ειλικρινές μπορεί να είναι το χαμόγελο του αναγνωρίσιμου, όταν τον ακολουθεί συνεχώς η κάμερα για να καταγράψει την αγαθοεργία του; και πώς θα νοιώθουν όλοι αυτοί οι τραγικοί άνθρωποι, όταν θα περάσουν οι γιορτές και θα ξαναγυρίσουν στην μιζέρια, την ανέχεια, την εγκατάλειψη και την μοναξιά τους;
Παράλληλα, στο επίπεδο του προσωπικού μας μικροκοσμου, υπάρχει και το έθιμο των δώρων προς την οικογένεια, τους συγγενείς, τους φίλους μας, τον σύντροφό μας. Αυτό το έθιμο ενισχύεται από ένα σύστημα που άμεσα ή έμμεσα εξαρτάται από τον γενικευμένο καταναλωτισμό μας: κάβες ποτών, ζαχαροπλαστεία, καταστήματα δώρων και παιχνιδιών, ανθοπωλεία, μέχρι και οι τράπεζες που με τα εορτοδάνεια δημιουργούν μια κατάσταση πλασματικής ευμάρειας η οποία επιτρέπει τα κάθε είδους δώρα. Δεν υπάρχει αμφιβολία οτι και στην περίπτωση αυτή συνήθως το κίνητρο είναι αγνό. Υπάρχει όμως και η κατεστημένη νοοτροπία που μας υπενθυμίζει οτι "επιβάλλεται" να αγοράζεις δώρα σε αυτούς που αγαπάς! Δηλαδή αν δεν χαρίσεις κάτι στους δικους σου ανθρώπους, σημαίνει οτι δεν τους αγαπάς αρκετά; Μήπως αυτοί που δωρίζουν, αγαπούν περισσότερο; Αποτελεί η αξία του δώρου απόδειξη του μέτρου της αγάπης;
Ανεξάρτητα από την οικονομική άνεση του καθενός, το φιλότιμο και η επιδειξιομανία μας συχνά μας ωθούν σε υπερβολικές και ενίοτε άχρηστες αγορές δώρων. Την αδυναμία μας να επικοινωνήσουμε ουσιαστικά με τους συνανθρώπους μας καθ'όλη την διάρκεια του χρόνου, προσπαθούμε να την καλύψουμε με ένα δώρο. Πολλές φορές το δώρο που κάνουμε, έρχεται ως ανταπόδοση και ηθική "υποχρέωση" για δώρο που έχουμε δεχθεί στο παρελθόν. Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος, στον οποίο κάθε δώρο συνεπάγεται ένα μελλοντικό ως ανταπόδοση. Το παιχνίδι της ανταπόδοσης παίζεται και στην αξία του δώρου. Ένα ακριβό δώρο, δημιουργεί αυξημένες υποχρεώσεις και προσδοκίες, αλλά αλλοιώνει και την ισοτιμία της ανθρώπινης σχέσης: αναδεικνύεται αυτός που κάνει το δώρο ως δωρητής, υποβιβάζεται ως "υποχρεωμένος" αυτός που το δέχεται. Μία πράξη καλών προθέσεων μπορεί να αποδειχθεί "τοξική".
Όμως πόσο πιο ουσιαστικό θα ήταν, αν με την συμπεριφορά μας (και όχι απαραίτητα με την τσέπη μας) δείχναμε το "καλό" μας πρόσωπο καθ'όλη τη διάρκεια του χρόνου, με ένα τηλεφώνημα, με μία επίσκεψη, με ένα χαμόγελο, με μία καλημέρα; Πράξεις βαθειά ανθρώπινες, που δείχνουν αγάπη και συμπόνοια, χωρίς αντίτιμο, χωρίς κόστος, χωρίς υποχρέωση, χωρίς υπολογισμούς. Πράξεις που γίνονται σημαντικές όταν απευθύνονται στους ανθρώπους που η κοινωνία και η μοίρα τούς έχει γυρίσει το πρόσωπο. Αυτούς πρέπει να στέρξουμε με την συχνή μας παρουσία και συμπαράσταση. Πράξεις που γίνονται ακόμα πιο σημαντικές όταν απευθύνονται σε ανθρώπους που μας έχουν πληγώσει, μας έχουν στεναχωρήσει, μας έχουν ξεχάσει. Αυτούς πρέπει να κινητοποιήσουμε και να ενεργοποιήσουμε τα καλά τους στοιχεία. Δυστυχώς πολλοί έχουμε χάσει το βαθύτερο νόημα της αγάπης. Ξεκινάμε από το προαπαιτούμενο να μας αγαπούν για να αγαπήσουμε, υποβαθμίζοντας τις σχέσεις μας στο επίπεδο του συμφέροντος και του εγωισμού. "Τι θα πάρω, τι θα δώσω", σε μία λογιστική λογική. Έχουμε ξεχάσει την χαρά της ανιδιοτελούς αγάπης και της προσφοράς, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και της προσωπικής προβολής, γιατί δεν μπορούμε να αντιληφθούμε οτι μπορούμε να δίνουμε χωρίς απαραίτητα να πρέπει να πάρουμε κάτι. Ζούμε σε μία ζωή όπου όλα υπολογίζονται μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, ώστε να θεωρείται μή αποδοτική έως παράλογη μία τέτοια "επένδυση". Σε όσους δε αντιτείνουν οτι και σε αυτήν την περίπτωση υπάρχει υστεροβουλία, αφού το αποτέλεσμα είναι η εσωτερική ικανοποίηση και πληρότητα, θα συμφωνήσω οτι πάντα πίσω από κάθε τι που κάνουμε, κρύβονται αντίστοιχα κίνητρα, δεν έχουν όμως όλα το ίδιο ειδικό βάρος.
Ακόμα και για αυτούς που αρνούνται την αξία των ημερών αυτών, το μήνυμα που εκπέμπεται ξεπερνά θρησκείες, δόγματα και προσωπικές κοσμοθεωρίες. Ας αποφασίσουμε το πιο πολύτιμο δώρο που μπορούμε να δώσουμε, αυτό της αγάπης και της προσφοράς, να το χαρίζουμε καθημερινά και χωρίς φειδώ, και όχι να το περιορίζουμε και να το υποβαθμίζουμε σε συγκεκριμένες "επιβεβλημένες" ημέρες το χρόνο.

Kαλές γιορτές και υγεία σε όλους.

Όλα τα είχαμε, τα βραβεία μας έλειπαν

2007-12-19T14:15:00.000+02:00

Διάβασα πρόσφατα οτι ένα νέο ιστολόγιο (;) (δεν γράφω το όνομά του, σιγά μην του κάνω και διαφήμιση), αγνώστων λοιπών στοιχείων, αποφάσισε να θεσπίσει όσκαρ(!) για τα Ελληνικά blogs. Η δημιουργία της ιστοσελίδας εξυπηρετεί μόνο αυτό το σκοπό. Μάλιστα για να γίνει πιο αντιπροσωπευτικός ο διαγωνισμός, ο εμπνευστής του αποφάσισε να δημιουργήσει δώδεκα κατηγορίες για περισσότερους νικητές (και περισσότερη αναγνωσιμότητα): καλύτερου ιστολογίου, εμπορικότερου, αθυρόστομου (!), αποκαλυπτικού, ξενιτεμένου (!), design, δημοσιογραφικού, Θεσσαλονικιώτικου (!), κωμωδίας, αριστερής ιδεολογίας (!), συγκεκριμένης θεματολογίας και λογοπλάστη (!). O άγνωστος δημιουργός του blog, μας ενημερώνει: "Τα ... είναι γεγονός! 12 διαφορετικές κατηγορίες βραβείων...Θα απονεμηθούν στους νικητές την 28η Δεκεμβριου 2007 (στις 20:00 ακριβώς). ΕΣΕΙΣ διαμορφώνετε το αποτέλεσμα, ψηφίζοντας με ένα κλικ, στην ανάλογη κατηγορία. Τα ελληνικά ιστολόγια, έχουν πλέον τα δικά τους Όσκαρς"! Σημειώνει δε οτι πρόκειται για ιδιωτική πρωτοβουλία (ποιού;) με καλά κίνητρα (;) και θέλει να προσφέρει, "ως επιτροπή βραβείων, στην προσπάθεια που γίνεται γιά συνεχή βελτίωση της ελληνικής μπλογκόσφαιρας"! Ναι, αυτά τα βραβεία περίμενα και εγώ ως κίνητρο για μεγαλύτερη αυτοβελτίωση (κάτι σε ψυχολογικά σεμινάρια μου κάνει αυτό). Αφού λοιπόν έχουμε βραβεία για τα πάντα, μπορούσαν να λείπουν τα αντίστοιχα για τα ιστολόγια;
Ποιός όμως νομιμοποιείται να απονέμει βραβεία και με τι κριτήρια; Να φτιάξω και εγώ ένα δικό μου ιστολόγιο βραβείων και να βραβεύω τους δικούς μου (και τον μετριόφρονα εαυτό μου φυσικά); Μπορώ να παραστώ στην καταμέτρηση των ψήφων, ώστε να διαπιστώσω την εγκυρότητα της ψηφοφορίας, πόσα είναι τα άκυρα και πόσα τα λευκά; Αν με πιάσει μανία να βγώ πρώτος, μπορώ να με ψηφίζω συνέχεια από το πρωί ως το βράδυ; Δεν είναι άδικο να μην υπάρχει καλύτερο ιστολόγιο δεξιάς ιδεολογίας; Οι Πατρινοί σε πηγάδι κατούρησαν και δεν έχουν και αυτοί το καλύτερο δικό τους ιστολόγιο; Τι είδους βραβείο είναι αυτό για το πιο αθυρόστομο ιστολόγιο, όταν δεν υπάρχει ψηφοφορία αλλά απ'ευθείας απονομή (όπως λέμε απ'ευθείας ανάθεση), άσχετα αν η επιλογή είναι απολύτως επιτυχημένη (πρέζα tv); Να προτείνω και εγώ μερικές κατηγορίες, όπως το καλύτερο ιστολόγιο βηματισμού (θα κονταροχτυπηθούμε εγώ και ο Oύτε ένα βήμα πίσω);
Έχουν άραγε ερωτηθεί οι προτεινόμενοι ιστολόγοι αν επιθυμούν την εξευτελιστική (κατά την προσωπική μου εκτίμηση) καταχώρησή τους στο διαδικτυακό αυτό πανηγυράκι; Γιατί μόνο σαν πλάκα μπορώ να εκλάβω το ερασιτεχνικό αυτό εγχείρημα. Ήδη ένας δήλωσε αποχώρηση, ενώ μία άλλη επιθυμεί την διαγραφή της από την λιστα. Οι υπόλοιποι είτε δεν το πήραν είδηση, είτε το διασκεδάζουν, ενώ μερικοί το έχουν πάρει στα σοβαρά!
Η πρώτη σκέψη μου ήταν οτι από κάπου πρέπει να την έχει τσιμπήσει την ιδέα ο εγχώριος blogger. Άλλαξα λοιπόν λίγο τον τίτλο και βρέθηκα στο http://blogawards.blogspot.com/, ένα ιστολόγιο από το 2006 που ασχολείται μόνο με βραβεία για ιστολόγια. Το διαδίκτυο τελικά είναι γεμάτο με ιστοσελίδες βραβείων για blogs (μία αναζήτηση στο google μου έδωσε 1.660.000 αποτελέσματα!). Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το blogger's choice awards με σπόνσορα εταιρεία μάρκετινγκ.

Μάλιστα εμφανίζεται επικαιροποιημένη και η σειρά των ιστολογίων με βάση τις ψήφους που έχουν πάρει (ότι κάνει με χοντροκομμένο τρόπο και ο εγχώριος blogger). Αν χάσεις στα ετήσια βραβεία, μην στεναχωριέσαι: υπάρχει αδερφό ιστολόγιο (διαφημίζονται μεταξύ τους τα παληκάρια) που δίνει ένα βραβείο κάθε μέρα (blog of the day awards)!
Για την ιστορία, o παλιότερος διαδικτυακός διαγωνισμός για το καλύτερο ιστολόγιο πραγματοποιήθηκε (πού αλλού;) στις ΗΠΑ το 2001 από το The Weblog Awards, όπου ψηφίζεις μέσω e-mail και οι βασικοί νικητές λαμβάνουν το αστρονομικό ποσό των 20 δολαρίων!

Δημιουργήθηκε από ένα 22χρονο φοιτητή του Πανεπιστημίου του Μίτσιγκαν και σήμερα δίνει βραβεία για 36 διαφορετικές κατηγορίες blogs.
Τον ίδιο τίτλο έχει και άλλο site που δημιουργήθηκε 2 χρόνια αργότερα από έναν blogger, καλύπτοντας αυτήν τη φορά το συντηρητικό κοινό που είχε μείνει απ'έξω από τον πρώτο διαγωνισμό (και εκεί η πολιτική;).

Στην πραγματικότητα τα "καλύτερα" blogs στις διάφορες κατηγορίες αφορούν τα πιο δημοφιλή και όχι συνήθως τα ποιοτικότερα, ακόμα και όταν κρίνεται η ποιότητα. Το ίδιο ισχύει για όλους τους τύπους των βραβείων όπου ψηφίζει ο κόσμος και όχι οι εκάστοτε ειδικοί. Η αποθέωση της μαζικότητας και της μετριότητας.
Επειδή η βλακεία (ή η επιχειρηματικότητα) είναι μεταδοτική, έσπευσαν μιμητές από όλο τον κόσμο να δώσουν και εκείνοι τα βραβεία τους: Καναδάς, Ιρλανδία, Μεγάλη Βρετανία, Φιλιππίνες, Ελβετία, Αυστραλία, μέχρι και η Κίνα και ο κατάλογος είναι μακρύς. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για ερασιτεχνικές προσπάθειες απλών bloggers ή αγνώστων δημιουργών. Σε μερικές περιπτώσεις έχουν ρίξει την πετονιά τους για να ψαρέψουν κανένα χορηγό, μήπως βάλουν και κανένα φράγκο στην τσέπη τους. Οι εφημερίδες και τα κανάλια μυρίστηκαν αναγνωσιμότητα-θεαματικότητα-διαφήμιση και δεν λείπουν από το χορό, όπως το CNN που δίνει τα δικά του βραβεία για ειδησεογραφικά blogs, η εφημερίδα Guardian, η Deutsche Welle ή η New York Times.
Η θεματολογία φτάνει σε προχωρημένο επίπεδο, όπως το φαγητό (Well Fed Network), η ελευθερία της έκφρασης και περιλαμβάνει συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού, όπως οι μαθητές ή οι Καθολικοί Χριστιανοί!
Το συμπερασμα είναι το ίδιο με αυτό της blog action day (αλήθεια την θυμάται κανείς;). Φτιάξε και εσύ τα βραβεία σου. Ποιός ξέρει: Ίσως μετά από μερικά χρόνια να έχεις δημιουργήσει ένα "αξιοσέβαστο" και "αξιόπιστο" θεσμό, όπως τα βραβεία Αρίων ή τα καλλιστεία του Αντέννα και να έχεις γίνει φίρμα. (Ψώνιο!).

Οι διαδηλώσεις και η αποτελεσματικότητά τους

2007-12-15T13:08:00.002+02:00

Με την ευκαιρία της πρόσφατης συγκέντρωσης διαμαρτυρίας για τις επερχόμενες αλλαγές στο Ασφαλιστικό, συνειδητοποίησα οτι αυτή η μορφή αντίδρασης υποστηρίζεται και ενισχύεται από πολλούς ιστολόγους. Μέσα στο χρόνο αυτό, άλλη μία μεγάλη και δυναμική κινητοποίηση έλαβε χώρα στο Σύνταγμα, αλλά για έναν άλλο λόγο, το περιβάλλον. Όμως πόσο αποτελεσματικές είναι πλέον αυτές οι μορφές αντίδρασης και πόσο σύγχρονες; Λυπάμαι που θα το πώ, αλλά σε γενικές γραμμές θεωρώ πλέον ξεπερασμένες τις συγκεντρώσεις με την μορφή που έχουν.
1.Δεν δημιουργούν καμμία πολιτική πίεση, γιατί κινούνται συνήθως σε φτωχά νούμερα σε αριθμητικό επίπεδο. Αν υπολογίσει κανείς πόσοι συγκεντρώνονται κάθε φορά, θα καταλήξει στο συμπέρασμα οτι πρόκειται για το γνωστό ποσοστό των ανθρώπων που ούτως ή άλλως θα εξέφραζαν με αυτόν τον τρόπο τη διαμαρτυρία τους. Το μόνο που αλλάζει είναι ο σκοπός και πόσους αφορά. Από τα στενά συντεχνιακά συμφέροντα που κινητοποιούν κάποιες εκατοντάδες μέχρι μερικές χιλιάδες, μπορούμε να φτάσουμε σε μείζονα ζητήματα (όπως του Ασφαλιστικού) με αρκετές δεκάδες χιλιάδες. Τέτοιες μορφές αντιδρασης δεν μπορούν να προβληματίζουν την εκάστοτε κυβέρνηση, πόσο μάλλον την συγκεκριμένη που είναι αποφασισμένη να περάσει τους νόμους της (όπως πέρασε τον νόμο για την Παιδεία), όσο και να φωνάξει ο πολίτης, αφού νομιμοποιήθηκε και επιβεβαιώθηκε πρόσφατα η λαϊκή εντολή σε αυτήν. Άλλωστε πρόσφατα και στην Γαλλία πραγματοποιήθηκαν μαζικές διαδηλώσεις, αλλά ο Σαρκοζί ενισχυμένος από τα αποτελέσματα των εκλογών, προχωρά ακάθεκτος.
2.Η κομματικοποίηση και το καπέλωμα. Ιδιαίτερη αποστροφή δημιουργεί η προσπάθεια εκμετάλλευσης των διαδηλώσεων αυτών από συγκεκριμένους πολιτικούς σχηματισμούς για ίδιον όφελος, ακόμα και όταν πρόκειται για εκδηλώσεις ευρύτερου και όχι στενά κομματικού ενδιαφέροντος. Πόσο ελκυστικές μπορεί να είναι για τον πολίτη, όταν γνωρίζει οτι με την συμμετοχή του ενισχύει κέντρα προπαγάνδας και αποφάσεων που δεν υποστηρίζει; Μάλιστα είναι τέτοια η μανία προβολής και η προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων, που φτάνει σε διπλές ή και τριπλές παράλληλες συγκεντρωσεις, που γίνονται για τον ίδιο σκοπό, διασπώντας στην πραγματικότητα τα κοινωνικά κινήματα γιά λόγους κομματικών εντυπώσεων. Νομίζουν οτι όσο πιο μεγάλη η σημαία ή όσο πιο θορυβώδη τα συνθήματα (ορισμένα από τα οποία έχουν καταντήσει γραφικά και προκαλούν το μειδίαμα), τόσο περισσότερο θα επηρεαστεί ο ακομμάτιστος συμμετέχων ή ακόμα περισσότερο ο περαστικός ή ο τηλεθεατής. Αν ο συνδικαλισμός αποβάλλει κάποια στιγμή τον άκρατο κομματισμό του, θα έχουμε κάνει πραγματικά ένα βήμα μπροστά.
3.Συνδέονται συχνά με πράξεις βίας (έστω και αν τις περισσότερες φορές αυτές σχεδιάζονται από άλλα κέντρα). Ο συντηρητικός και φοβισμένος πολίτης, δημιουργεί έναν απωθητικό συνειρμό: διαδήλωση ίσον επεισόδια. Η αδυναμία (στην καλύτερη περίπτωση) της μεγάλης μάζας των διαδηλωτών να περιφρουρήσουν την διαμαρτυρία τους, αποβάλλοντας τα στοιχεία που αμαυρώνουν τις εκδηλώσεις τους, συν την απάθεια των αστυνομικών δυνάμεων, που απλώς παρακολουθούν το καταστροφικό έργο των ταραξιών, οδηγεί σε μία περαιτέρω απαξίωση και υποβάθμιση των διαδηλώσεων. Τα δελτία ειδήσεων προβάλλουν εξίσου την εκδήλωση με τα επεισόδια που τα συνοδεύουν, έστω και αν τα τελευταία κινούνται σε περιθωριακό επίπεδο σε σχέση με τον όγκο της διαδήλωσης. Πρόσφατα προστέθηκε και η παρακολούθηση με τις κάμερες, δημιουργώντας νέα αρνητικά δεδομένα.
4.Συνδέονται με σοβαρά προβλήματα στην ήδη ασφυκτική λειτουργία μιας προβληματικής πόλης, όπως η Αθήνα. Υπάρχει πολύς κόσμος που ζεί και εργάζεται στο κέντρο της Αθήνας και ο οποίος δεινοπαθεί κάθε φορά που συμβαίνει μια διαδήλωση: καθυστέρηση στις μετακινήσεις, καταστροφή περιουσιών στα επεισόδια, ηχητική ρύπανση από τα μεγάφωνα και τις ντουντούκες, μείωση του τζίρου των καταστημάτων. Διαδηλώσεις μερικών δεκάδων ατόμων, κλείνουν κεντρικές αρτηρίες για ώρες. Μετά από όλα αυτά, πόση συμπάθεια μπορεί να προκαλέσει ο καθημερινός διαδηλωτής, ακόμα και αν το αίτημά του είναι δίκαιο;
5.Η συχνότητα των διαδηλώσεων. Όταν έχεις ένα δυναμικό τρόπο έκφρασης, δεν το σπαταλάς κατά τέτοιο τρόπο και δεν το επικαλείσαι συχνά. Υπάρχει αρκετός κόσμος που θα ήταν διατεθειμένος να κατέβαινε σε συγκεντρώσεις διαμαρτυριας, αν αυτές γίνονταν με φειδώ. Όμως η συχνή χρήση τους οδηγεί σε κόπωση. Πρέπει να γνωρίζει κάποιος πότε κορυφώνεται μια διαμαρτυρία. Από το σημείο εκείνο και ύστερα επέρχεται ο εκφυλισμός και η αδιαφορία, με αποτέλεσμα ολοένα και πιό μειωμένη συμμετοχή.
6.Έχουν αλλάξει οι πολιτικές συνθήκες. Ορισμένοι δεν έχουν συνειδητοποιήσει οτι βρισκόμαστε στο 2007 και όχι στο 1964 ή στο 1974. Δεν έχουν συνειδητοποιήσει επίσης οτι οι συγκεντρώσεις απηχούν την κοινωνία και δεν την διαμορφώνουν. Η έντονη πολιτικοποίηση της δεκαετίας του 1960 και της μεταπολίτευσης, εκφράστηκε με ογκώδεις διαδηλώσεις. Ακόμα και οι προεκλογικές συγκεντρώσεις είχαν το χαρακτήρα άτυπων δημοσκοπήσεων. Υπήρχε τότε ένα τεράστιο κοινωνικό ρεύμα που καταπιεζόταν και ήθελε να εκφραστεί. Μέσα από ανώμαλες και αποσταθεροποιητικές πολιτικές περιόδους, και με την μεσολάβηση του εφτάχρονου γύψου της χούντας, φτάσαμε σε μία σχετική πολιτική και κοινωνική ειρήνη και εξομάλυνση στην δεκαετία του 1980. Δεν ξέρω αν οι ολοένα και πιο δυσβάσταχτες κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες, θα αλλάξουν την νοοτροπία του Έλληνα πολίτη και θα τον κατεβάσουν πάλι στις διαδηλώσεις, αλλά σήμερα ο πόλεμος της προπαγάνδας και της επικοινωνιακής πολιτικής γίνεται κυρίως σε άλλα επίπεδα και όχι στο δρόμο. Στις εποχές που δεν υπήρχαν οι δημοσκοπήσεις με την σημερινή τους μορφη, οι διαδηλώσεις αποτελούσαν βαρόμετρο κοινωνικής αντίδρασης και έκφρασης άποψης. Στην σύγχρονη εποχή αντίθετα, η άσκηση της πολιτικής επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό από τις δημοσκοπήσεις και τις αντοχές της κοινωνίας που καταγράφονται με νούμερα και όχι από τις διαδηλώσεις. Η κοινωνική αντίδραση στις επερχόμενες αλλαγές στο ασφαλιστικό αποτυπώθηκε γλαφυρά σε πρόσφατη (11/12/07) δημοσκόπηση της GPO (και πρίν την διαδήλωση του Συντάγματος), όπου το 84,1% (!) των πολιτών ζητά τώρα λύση στο Ασφαλιστικό, ωστόσο, το 59% δηλώνει ότι η κυβέρνηση δεν είναι αξιόπιστη στους χειρισμούς της. Αυτό το 59% δημιουργεί μεγαλύτερο κυβερνητικό προβληματισμό από οποιαδήποτε διαδήλωση. Η διαδήλωση απλώς επιβεβαιώνει την κοινωνική δυσαρέσκεια. Όμως θα έπρεπε να προβληματίζει και όσους αντιτίθενται στις αλλαγές, το ποσοστό του 84,1% των πολιτών που ζητά τώρα λύση στο Ασφαλιστικό, κάτι που σημαίνει οτι η κοινή γνώμη κατευθύνθηκε σταδιακά και αποδέχτηκε την άποψη οτι μάλλον χρειάζονται επώδυνες αποφάσεις που έρχονται σε σύγκρουση με την διατήρηση των εργασιακών και συνταξιοδοτικών κεκτημένων. Οι αντιδράσεις μέσω διαδηλώσεων σε προηγούμενες προσπάθειες λύσης του Ασφαλιστικού, έχουν οδηγήσει στα αντίθετα αποτελέσματα, όσο δεν επηρεάζεται αντίστοιχα και προς την ίδια κατεύθυνση η κοινή γνώμη. Όσο λοιπόν πιο γρήγορα συνειδητοποιήσουν όσοι διαδηλώνουν, οτι οι διαδηλώσεις με την σημερινή τους έκφραση και οργάνωση δεν είναι πλέον τόσο αποτελεσματικές, τόσο το καλύτερο για αυτούς και για όσους συμφωνούν μαζί τους. Το παιχνίδι παίζεται στο επίπεδο της ενημέρωσης, της προπαγάνδας και της δημιουργίας του εκάστοτε κατάλληλου ψυχολογικού σκηνικού, κυρίως μέσα από τα ΜΜΕ. Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν!

Υ.Γ.1.Γνωρίζω οτι κάποιους θα ενοχλήσει το κείμενό μου, αλλά δεν μου αρέσει να μπαίνω σε (κομματικά και ιδεολογικά) καλούπια.
Υ.Γ.2.Κάθε φορά έχουμε τους κυβερνώντες που μας αξίζουν, γιατί η (σχετική) πλειοψηφία αυτούς ψηφίζει. Ας μην διαμαρτυρόμαστε λοιπόν! Ας προσέχαμε περισσότερο όταν ψηφίζαμε!