Περί εκκοσμίκευσης της θρησκείας (η περίπτωση Μιανμάρ)

Παρακολουθούμε τον τελευταίο καιρό τις διαδηλώσεις που πραγματοποιούνται στην Μιανμάρ (πρώην Βιρμανία), οι οποίες έχουν κατασταλεί από το καθεστώς με αιματηρό τρόπο. Η εικόνα που έχω διαμορφώσει, συλλέγοντας όσες περισσότερες πληροφορίες μπορούσα, είναι η εξής: Από το 1962 η χώρα βρίσκεται κάτω από στρατιωτικό καθεστώς και από το 1988, όταν μαζικές διαδηλώσεις συγκλόνησαν τη χώρα με 3.000 νεκρούς, αυτές επιτρέπονται μόνο με ειδική άδεια. Σε εθνικές εκλογές που έγιναν το 1990, τις κέρδισε η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Αουνγκ Σαν Σου Κίι με το κόμμα της (NLD), αλλά η χούντα δεν αποδέχτηκε το αποτέλεσμα. Η 62χρονη Σου Κίι που έχει τιμηθεί με το νόμπελ ειρήνης το 1991, περέμεινε σε κατ'οίκον περιορισμό από το 1991 μέχρι το 1995, από το 2000 μέχρι το 2002, φυλακίστηκε το 2003 και στη συνέχεια παραμένει σε κατ'οίκον περιορισμό μέχρι σήμερα. Στις 15 Αυγούστου η "κυβέρνηση" ανακοίνωσε διπλασιασμό της τιμής του πετρελαίου, με αποτέλεσμα μαζικές διαδηλώσεις από την αντιπολίτευση (για την τσέπη τους ξεσηκώθηκαν, αλλά βρήκαν και αφορμή να θυμηθούν και την έλλειψη δημοκρατίας). Στις 5 Σεπτεμβρίου σε συγκεντρωση που έγινε, τραυματίστηκαν και βουδιστές μοναχοί που συμμετείχαν. Την επόμενη μέρα, σύμφωνα με πληροφορίες, άλλοι μοναχοί αντιδρώντας πήραν ομήρους κυβερνητικούς αξιωματούχους! Έκτοτε δημιουργήθηκε μία αυξανόμενη ένταση μεταξύ του καθεστώτος και των μοναχών με συλλήψεις και αποκλεισμούς των μοναστηριών από την μία και μαζική αντίδραση των μοναχών από την άλλη. Οι τελευταίες διαδηλώσεις χαρακτηρίστηκαν από την συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων βουδιστών μοναχών και απλών πολιτών.
Ο ρόλος των βουδιστών μοναχών ήταν καθοριστικός στον αγώνα υπέρ της ανεξαρτησίας της χώρας από την Βρετανία το 1947. Μέχρι τώρα, στα πλαίσια του στρατιωτικού καθεστώτος, τηρούσαν μία μορφή θρησκευτικού μποϊκοτάζ, δεν δέχονταν δηλαδή καμμία παροχή σε τρόφιμα και ρουχισμό. Σε αντίθεση με τις «παραδοσιακές» διαδηλώσεις, αυτή του βιρμανικού λαού έχει κύριο εργαλείο τη σιωπή και την προσευχή.Τις τελευταίες μέρες, ένα κομμάτι των μοναχών, η Συμμαχία των Βουδιστών Μοναχών της Μπούρμα, κάλεσε όλον τον πληθυσμό να συμμετάσχει στις διαδηλώσεις και ανακοίνωσε ότι θα τις συνεχίσει έως ότου να ανατραπεί το στρατιωτικό καθεστώς. Τον "θαυμασμό" για τους μοναχούς που αναπτυσσουν "δημοκρατική δράση", εξέφρασε ο Δαλάι Λάμα και ζήτησε απο το καθεστώς "συμπόνια" προς τους μοναχούς και αποφυγή χρήσης βίας.
Σύμφωνα με το Βουδισμό, για να φτάσει κανείς στην φώτιση βαδίζει τη μέση οδό, που δεν είναι άλλη από την Ευγενή Οκταπλή Ατραπό, δηλαδή μια διαδικασία αποφυγής κάθε ακρότητας και κάθε αντίθεσης. Η διαδήλωση αποτελεί εκδήλωση αντίθεσης, που δεν συνάδει με τον ρόλο των μοναχών. Παρ'όλες λοιπόν τις εντυπωσιακές εικόνες με τους δεκάδες μοναχούς ντυμένους στα κόκκινά τους ρούχα να περπατούν οργανωμένα, εκτιμώ οτι η στάση τους, με βάση την θρησκεία τους, είναι λανθασμένη. Δεν είναι ο ρόλος τους κοσμικός. Δεν είναι ο ρόλος τους πολιτικός. Δεν μπορούν με τη συμμετοχή τους να νομιμοποιούν την βία απέναντι στη βία, γιατί οι διαδηλώσεις αυτές, όσο ειρηνικές κι αν ξεκινούν, καταλήγουν εν τέλει στη βία. Ας αφήσουν τους πολίτες και την οργανωμένη αντιπολίτευση, να αναλάβουν τον αγώνα αυτό. Η θρησκεία τους, μέσω των διδαχών της, επιτελεί μεγαλύτερο έργο μέσα στους ναούς, παρά έξω από αυτούς, μέσα στην ψυχή των πιστών, παρά στούς δρόμους.
Πρόκειται πάντως για ένα μεγάλο θέμα που αφορά τα όρια των θρησκειών και πόσο οι κληρικοί μπορούν να υπεισέρχονται στα κοινωνικά και κυρίως τα πολιτικά ζητήματα. Δεν είναι εύκολο να απαντήσει κανείς σε ένα τόσο μείζον και παγκόσμιο πρόβλημα. Ποιά είναι τα όρια του κλήρου, ποιές είναι οι υποχρεώσεις του απέναντι στο κοινωνικό σύνολο, ποιές είναι οι λεπτές γραμμές που δεν πρέπει να ξεπεραστούν, ποιά δραστηριότητα των κληρικών είναι συμβατή με τη θρησκεία και ποιά όχι, αν απαιτείται ουδετερότητα-αποστασιοποίηση ή συμμετοχή, αν το πνευματικό έργο των μοναχών θριαμβεύει του κοινωνικού-κοσμικού των απλών κληρικών. Ερωτήματα χωρίς σαφείς απαντήσεις. Και στην Ελλάδα έχει γίνει πολύς λόγος τα τελευταία χρόνια για τον διαχωρισμό κράτους-εκκλησίας και της παρέμβασης της τελευταίας στα πολιτικά δρώμενα. Στο κάτω κάτω προτιμώ τον Χριστόδουλο του "εγώ μελετούσα τότε και δεν γνώριζα τι συνέβαινε" της χούντας, παρά τον πρόσφατο Χριστόδουλο της "Δεξιάς του Κυρίου".

Μία περίεργη πρόσκληση προς τους bloggers

Πριν λίγες μέρες ο Ε.Βενιζέλος απηύθυνε πρόσκληση προς τους bloggers σε μία ανοικτή συζήτηση εφ'όλης της ύλης σε φυσικό χώρο στην Αθήνα (και ίσως και στη Θεσσαλονίκη), πιθανώς μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου. Στο ιστολόγιό του και στο ίδιο κείμενο περιγράφει επίσης και το κλασικό τρόπο επικοινωνίας σε καθημερινή βάση, με απαντήσεις στα πλαίσια του ιστολογίου σε ερωτήσεις που θα γίνονται από τους αναγνώστες. Η διαδικασία αυτή νομίζω οτι καλύπτει απόλυτα όποιον θέλει να θέσει τα δικά του ερωτήματα, επομένως δεν αντιλαμβάνομαι το λόγο για να γίνει οποιαδήποτε συνάντηση. Τι περισσότερο θα εξυπηρετήσει, πέραν του όποιου επικοινωνιακού παιχνιδιού και μιας ακόμα προσπάθειας ομαδοποίησης των bloggers;
Έχω ξαναγράψει οτι η μικρή ή μεγάλη δύναμη των ιστολογίων έγκειται: α) στη δύναμη, το περιεχόμενο και την πρωτοτυπία της γραφής, β) στην προσωπικότητα και την αυτονομία του γράφοντος, γ) στην χωρίς μεσολαβητές μεταφορά πληροφοριών και ιδεών στον αναγνώστη δ) στην ανωνυμία του blogger και τέλος ε) στην ολοένα και αυξανόμενη διείσδυση του διαδικτύου (και των ιστολογίων) σε ένα κοινό που αρχίζει να εγκαταλείπει (με αργό ρυθμό) τα υπόλοιπα μέσα επικοινωνίας και ενημέρωσης. Το πρώτο είναι απαραίτητο συσταστικό, ανεξάρτητα του ύφους που διακρίνει κάθε ιστολόγιο. Το δεύτερο, στενά συνυφασμένο με το πρώτο, χαρακτηρίζει μία σταθερή πορεία με καθαρό στίγμα. Το τρίτο, αποτελεί στοιχείο ανεξαρτησίας και αμεσότητας, χωρίς λογοκρισία. Το τέταρτο, αν και αμφιλεγόμενο, αφήνει στον αναγνώστη να χρησιμοποιήσει τη φαντασία του και να δημιουργηθεί μία μυστικιστική σχέση εκατέρωθεν. Το πέμπτο, και πιο σημαντικό, δίνει τη δυνατότητα μιας ευρύτερης δημοσιοποίησης με πολλούς αποδέκτες, αλλά και σε πολλούς το δικαίωμα να ορέγονται ένα φθηνό και άκρως αποτελεσματικό τρόπο χειραγώγησης ενός κοινού, χωρίς κανόνες δεοντολογίας και μηχανισμούς αυτορύθμισης. Ας επικεντρωθούμε στα δύο τελευταία.
Η ανωνυμία είναι χαρακτηριστικό της πλειοψηφίας των bloggers. Τα περισσότερα ιστολόγια δίνουν ελάχιστες πληροφορίες για τους συγγραφείς τους. Το ιστολόγιό μου, δεν το γνωρίζει κανείς από το περιβάλλον μου και όποιοι το επισκέπτονται, το κάνουν για το περιεχόμενό του μόνο. Αυτό δεν σημαίνει οτι δεν υπάρχει κόσμος που να γνωρίζει την αληθινή ταυτότητα των bloggers, αλλωστε ο πυρήνας των αναγνωστών είναι συνήθως γνωστοί και φίλοι. Υπάρχουν και επώνυμα ιστολόγια, συγγραφέων, δημοσιογράφων, πολιτικών, διανοούμενων και απλών πολιτών που θέλουν να δηλώσουν τις απόψεις τους με το ονοματεπώνυμό τους, συνηθισμένοι σε αυτή την πρακτική, κάτι που είναι απόλυτα θεμιτό. Η ανωνυμία όμως διαθέτει άλλη δυναμική και γι'αυτό κάποιοι έχουν ξεκινήσει προσπάθεια να την ακυρώσουν μέσα από δημόσιες συζητήσεις, videos σε debate, εμφανίσεις στην τηλεόραση και άλλα τινά, και να αποκαλύψουν αυτούς που γράφουν κρυμμένοι πίσω από την οθόνη του υπολογιστή τους. Ποντάρουν στην ματαιοδοξία κάποιων bloggers, που ξεκινώντας ερασιτεχνικά μία προσωπική δραστηριότητα, αντιλαμβάνονται οτι έφτασαν στα όρια της ευρύτερης δημοσιότητας και δεν ξέρουν πώς να την χειριστούν. Παρεμπιπτόντως, ούτε και εγώ θα μπορούσα εύκολα να απαντήσω στο υποθετικό αυτό σενάριο.
Από την άλλη πλευρά, η χειραγώγηση του νέου μέσου, αποτελεί το τελευταίο εφεύρημα των επικοινωνιολόγων, κάτι που αποδείχθηκε σε ένα βαθμό με τα γεγονότα των τελευταίων μηνών. Όποιος έχει αντιληφθεί, οτι το παιχνίδι της επικοινωνίας, παίζεται πλέον και στο διαδίκτυο, προσπαθεί με όποιον τρόπο μπορεί, να το ελέγξει και να το στρέψει με συγκεκριμένες κινήσεις υπέρ του. Το ζήτημα είναι αν αυτές οι κινήσεις είναι επωφελείς ή επιζήμιες, ειλικρινείς ή ιδιοτελείς, ουσιαστικές ή επιφανειακές και για ποιούς, και σε ποιό βαθμό ακολουθούν και ανταποκρίνονται οι bloggers, ως άτομα και όχι ως ομάδα.
Γνωρίζω, παρακολουθώντας το τελευταίο καιρό το διαδίκτυο, οτι υπάρχει ένας αριθμός ιστολογίων που έχουν εξαπολύσει μία άνευ προηγουμένου κακοηθέστατη προσωπική επίθεση με απαράδεκτες φασιστικές μεθόδους, εναντίον του Ε.Βενιζέλου. Είναι γνωστές οι επιδιώξεις τους. Αρκεί να ανατρεξεις στα παλιότερα κείμενά τους και στις διατυπωμένες πεποιθήσεις τους, για να το διαπιστώσεις. Αναγνωρίζω οτι ο ίδιος ο κύριος Βενιζέλος, αιφνιδιάστηκε, προσπαθεί να αμυνθεί, να αλλάξει την "εικόνα" που έχει διαμορφωθεί για αυτόν και να συνδιαλλαγεί με τους bloggers. Θεωρώ όμως οτι δεν έχει να προσφέρει τίποτα ουσιαστικό μέσα από οποιαδήποτε δημόσια συζήτηση μαζί τους. Ας το κάνει με απλούς πολίτες αν το επιθυμεί. Μην χρησιμοποιεί και εκείνος αμφιλεγόμενες (τουλάχιστον) πρακτικές.

Το βιβλίο της ιστορίας και η υποκρισία μας

Ξαναγύρισε στην επικαιρότητα το σήριαλ με το βιβλίο της ιστορίας της ΣΤ' Δημοτικού. Φαίνεται οτι δεν επικράτησε η απαραίτητη ψυχραιμία για πιο νηφάλιες αποφάσεις. Εδώ ούτε καν το προλάβαμε να το δούμε τυπωμένο, με τις υποτιθέμενες διορθώσεις που έγιναν, και το έβγαλαν άχρηστο. Όσο για τις παλινωδίες του στύλ "το αναθεωρημενο βιβλίο είναι βελτιωμένο και βρίσκεται στο τυπογραφείο" και στη συνέχεια "το βιβλίο δεν είναι κατάλληλο και αποσύρεται" μέσα σε χρονικό διάστημα μόλις 15 ημερών, αυτές δεν αξίζουν κριτικής. Από πολιτικής άποψης, η απόφαση ελήφθει λόγω της καταδίκης των πολιτικών προϊσταμένων του Υπουργείου Υγείας στις εκλογές από το εκλογικό σώμα της κυβερνητικής παράταξης (δεν εξελέγησαν Γιαννάκου-Κουτσίκου και Καλός) και της πίεσης που ασκεί η εκλογική της βάση για το ευαίσθητο για αυτήν θέμα. Παρεμπιπτόντως, να δώσω και μία χιουμοριστική διάσταση στο θέμα αυτό. Κατά την καταμέτρηση των ψηφοδελτίων στις πρόσφατες εκλογές, ως μέλος της εφορευτικής επιτροπής, ανακάλυψα οτι σε ένα άκυρο ψηφοδέλτιο της ΝΔ, ο ψηφοφόρος είχε σημειώσει τα εξής: "Πάει πάει το ψηφαλάκι κι αιτία είν' το βιβλιαράκι (της ΣΤ Δημοτικού) - από την ΝΔ άλλου είδους παιδεία περίμενα". Αυτό επιβεβαιώνει όλα τα παραπάνω.
Όμως γράφοντας το κείμενο αυτό, δεν είχα σκοπό να κάνω κριτική στο ίδιο το βιβλίο, που στο κάτω κάτω δεν το έχω διαβάσει (οι περισσότεροι δυστυχώς κάνουν κριτική, μη έχοντας διαβάσει προσωπικά ούτε λέξη του βιβλίου, παρά μόνο βασιζόμενοι σε αναφορές άλλων). Με απασχολεί η υποκρισία όλων μας. Στην σημερινή εποχή, που τα παιδιά του Δημοτικού ανατρέχουν συχνά στο διαδίκτυο (με την βοήθεια των γονιών τους) προκειμένου να αντλήσουν πληροφορίες για τις εργασίες που αφειδώς οι δάσκαλοί τους τούς ζητούν, που η ροή των πληροφοριών είναι πολλαπλάσια σε σχέση με τις παλιότερες γενιές (όταν το σχολικό βιβλίο αποτελούσε το βασικό εγχειρίδιο γνώσης), που η τηλεόραση καλύπτει σημαντικό μέρος του ελεύθερου χρόνου των παιδιών (και όταν αυτή θέλει, έχει τη δυνατότητα να γίνει εκπαιδευτική και διαπαιδαγωγική), που ο ίδιος ο δάσκαλος με τις επεξηγήσεις του στην ώρα του μαθήματος, μπορεί και έχει την υποχρέωση να δώσει μία πιο ολοκληρωμένη (προσωπική) άποψη στα παιδιά που τον ρωτούν, που μέσα από τη διάβασμα υπό την επίβλεψη των γονιών, "διορθώνονται" λανθασμένες (κατά τους γονείς) αντιλήψεις που το παιδί μπορεί να έχει, είναι δυνατόν να αντέξει οποιαδήποτε αστοχία ή δολιότητα μερικών γραμμών ενός βιβλίου; Αυτή είναι η υποκρισία όλων μας και η υστερία μας. Αντί να μας απασχολεί η (πολύ ισχυρότερη) επίδραση του διαδικτύου στα παιδιά μας και πώς μπορούν αυτά να προφυλαχθούν από "πληροφορίες" περασμένες μέσα από την προπαγάνδα όποιου έχει το ανάλογο συμφέρον (π.χ. Wikipedia), μας ενοχλεί το έλασσον. Κοιτάζουμε το δέντρο και δεν βλέπουμε το δάσος. Δεν βλέπουμε οτι το διαδίκτυο βρίθει λαθών, ανακριβειών, προπαγάνδας, αφού ο καθένας μας μπορεί να δημιουργήσει μία ιστοσελίδα, με περιεχόμενο που δεν αξιολογείται από κανένα για την αξιοπιστία του και να την προωθήσει κατάλληλα, ώστε να εμφανίζεται πρώτη πρώτη στις μηχανές αναζήτησης (παλιότερα είχα διαβάσει οτι το 90% του περιεχομένου του διαδικτύου θεωρείται αναξιόπιστο!).'Εχουμε τη δυνατότητα να βρισκόμαστε ανά πάσα στιγμή πάνω από το κεφάλι των παιδιών μας, για να ελέγχουμε τι παρακολουθούν; Εμπιστευόμαστε την κρίση παιδιών 11 και 12 ετών; Γνωρίζουμε εμείς τι είναι ορθό και τί αναληθές μέσα στο διαδίκτυο;
Επομένως θεωρώ οτι έχουμε χάσει το μέτρο και την ουσία. Οι εξελίξεις της εποχής μας, μάς έχουν ξεπεράσει και εμείς σκεφτόμαστε με τα δεδομένα των γενιών μας. Νομίζουμε οτι κάτι κάνουμε με το να αποσύρουμε ένα "επικίνδυνο" και "βλάσφημο" βιβλίο. Ο πραγματικός "πόλεμος" όμως γίνεται αλλού και οι περισσότεροι δεν τον έχουμε αντιληφθεί. Κρίμα!

Έχω ένα όνειρο

Διαβάζω ορισμένους bloggers, που ενώ κριτικάρουν τους πάντες και τα πάντα, κατηγορούν τους υπόλοιπους οτι παίρνουν το ρόλο τους πολύ στα σοβαρά, λες και δεν συμβαίνει στους ίδιους. Ακόμα και όσοι διακωμωδούν την καθημερινότητα και την επικαιρότητα με τον απολαυστικότερο τρόπο και νομίζουν οτι διαφέρουν από όλους τους άλλους, τους "σοβαρούς", στα σοβαρά έχουν πάρει το ρόλο τους και αυτοί, ανανεώνοντας συνεχώς τα ιστολόγιά τους και προσπαθώντας να επηρεάσουν ή να τραβήξουν την προσοχή όσο περισσότερων αναγνωστών μπορούν. Υπάρχει σε όλους όσους εκθέτουμε τον εαυτό μας, μία δόση ναρκισσισμού ή ματαιοδοξίας, ας μην το κρύβουμε, αλλιώς όσα γράφαμε, θα τα κρατούσαμε κρυμμένα στο συρτάρι μας.
Τα ιστολόγια στη μεγάλη τους πλειοψηφία, αποτελούν κατάθεση ψυχής. Δεν είναι λίγο και εύκολο, ακόμα και πίσω από την ανωνυμία που σου προσφέρει το διαδίκτυο, να στερείσαι ένα μέρος του πολύτιμού σου χρόνου, για να εκφράσεις τις σκέψεις σου με ένα συγκροτημένο και οργανωμένο τρόπο και να υποβάλλεσαι στην βάσανο της κριτικής. Ακόμα δυσκολότερο είναι να συνεχίζεις να γράφεις, γνωρίζοντας οτι απευθύνεσαι σε ένα περιορισμένο κοινό, ανάμεσα σε χιλιάδες άλλους bloggers, έχοντας ανταπόκριση σε μερικές δεκάδες αναγνώστες. Αλλά αυτή είναι η εσωτερική ανάγκη, να εξωτερικεύσεις τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου, είτε πρόκειται για την ιστορία της ζωής σου, είτε πρόκειται για όσα συμβαίνουν γύρω σου και σε προβληματίζουν ή σε χαροποιούν.
Υποστηρίζουν ορισμένοι, οτι οι περισσότεροι από τους bloggers μένουν στα λόγια και αναλώνονται σε μία εύκολη κριτική. Η κριτική κρίνεται και αυτή με τη σειρά της, με βάση τη λογική και τα επιχειρήματα. Στο κάτω κάτω, όπως σκέπτεται ο άνθρωπος, έτσι και είναι. Στην εποχή της πληροφορίας, το διαδίκτυο αποτελεί ένα καλό δίαυλο επικοινωνίας και ανταλλαγής απόψεων. Καθένας μας υπηρετεί την δική του αλήθεια και την υποστηρίζει με όποιον τρόπο νομίζει καλύτερα. Άλλοι το πράττουν με τις απόψεις τους, άλλοι με τη στάση ζωής τους, άλλοι και με τα δύο. Δεν έχω σκοπό να περιαυτολογήσω και ούτε να περιγράψω τί κάνω στη προσωπική ζωή μου. Αρχίζοντας το ιστολόγιο αυτό πριν δύο μήνες, επισήμανα οτι δεν είναι στο χαρακτήρα μου οι δημόσιες εξομολογήσεις γύρω από το άτομό μου, άλλωστε νομίζω οτι δεν ενδιαφέρουν κανένα. Δεν έχουν σημασία οι άνθρωποι και τα γεγονότα, σημασία έχουν οι ιδέες, αρχέγονες και πανανθρώπινες, οι οποίες βρίσκονται πίσω τους και τελικά πρέπει να αναδειχθούν. Είναι ένας αόρατος πόλεμος αλληλοσυγκρουόμενων σκεπτομορφών, οι οποίες μας επηρεάζουν ασυνείδητα. Δεν μ'αρέσει να βομβαρδίζομαι καθημερινά και από παντού, με αντιλήψεις και πρακτικές που αποστρέφομαι, χωρίς αντίλογο. Γι'αυτό και δημιούργησα αυτό το ιστολόγιο. Ας γίνω και εγώ, είπα, για λίγο "βομβαρδιστής" και "προπαγανδιστής" των δικών μου ιδεών και απόψεων. Ας παίξω και εγώ με τους κανόνες του παιχνιδιού. Ας παίξουμε όλοι με τους κανόνες του παιχνιδιού. Το οτι είμαι ρεαλιστής, δεν μου απαγορεύει και να ονειρεύομαι. Έχω λοιπόν ένα όνειρο: οτι θα βρεθούν χιλιάδες που θα ξεφύγουν από την αδράνειά τους, θα δηλώσουν την παρουσία τους, θα κάνουν τελικά πράξη τα όνειρά τους και τις ιδέες τους, πηγαίνοντας κόντρα στον άνεμο. Τόσο το διαδίκτυο όσο και η ίδια η ζωή, τους δίνει την ευκαιρία. Να δείξουμε οτι είμαστε περισσότεροι, όλοι όσοι αρνούμαστε να μπούμε στη σειρά, όσοι αρνούμαστε την χυδαιότητα και το μηδενισμό, όσοι ονειρευόμαστε ακόμα. Ας κάνουμε όλοι μας ένα βήμα μπροστά.

Χτυπήματα κάτω από τη μέση

Η "κοινότητα" των bloggers αρχίζει και αναδίδει μυρουδιά μπόχας. Ορισμένοι έχουν καταλάβει πόση δύναμη έχει το μέσο, πόση ασυδοσία τους προσφέρει και το εκμεταλλεύονται δεόντως. Είχα γράψει παλιότερα για κανάλια και πολιτικές δυνάμεις που προσπάθησαν να καπελώσουν ένα ανομοιογενές σύνολο και πόσο κάποιοι αντέδρασαν λυσαλέα όταν υπήρξαν αντίθετες φωνές στην ομαδοποίηση και την οπαδοποίηση (π.χ. το άρθρο του Νίκου Δήμου της 28ης Αυγούστου "Γιατί δεν θα πάω στο Σύνταγμα"). Είδαμε παπαγαλάκια να μεταδίδουν "αξιόπιστες" δημοσκοπήσεις λίγες μέρες πριν τις εκλογές. Είδαμε ιστολόγιο με το όνομα βουλευτή να υβρίζει με το χειρότερο τρόπο αντίπαλο κόμμα. Είδαμε δραστηριοποίηση κομματικών στρατών που με την δύναμη που τους έδινε η δημοφιλία και η μεγάλη επισκεψιμότητα των ιστολογίων τους καθώς και με την οργανωμένη διείσδυση σε ένα σχετικά παρθένο διαδικτυακό τοπίο, ακολούθησαν και ακολουθούν τακτικές μαύρης προπαγάνδας και χυδαιολογίας.
Αυτό όμως είναι καλό, γιατί αποκαλύπτονται οι πραγματικές προθέσεις τους και ο απύθμενος φανατισμός τους. Με λύπη διαπιστώνω οτι όσο περισσότερο βρίζεις στο διαδίκτυο, τόσο περισσότερο "μάγκας" είσαι (φαίνεται υπάρχουν πολλοί όμοιοί τους "μάγκες" εκεί έξω για να τους διαβάζουν). Από αρκετούς πλέον δεν χρησιμοποιούνται επιχειρήματα και νηφάλιος λόγος, αλλά ειρωνεία χαμηλού επιπέδου, απαξίωση και ύβρις, επειδή έτσι τους αρέσει. Έτσι έχουν μάθει να λειτουργούν και στη καθημερινή τους ζωή: έρποντας, γλείφοντας και βρίζοντας. Αλλά κάποια στιγμή πέφτουν οι ίδιοι μέσα στη παγίδα που έχουν στήσει και αποκαλύπτονται. Και εξευτελίζονται. Αλλά αυτό τους πρέπει και αυτή ειναι η "ανταμοιβή" τους.
Έχω συνειδητοποιήσει οτι αυτός είναι ο μέσος Έλληνας σήμερα. Άνθρωπος του πάθους, το οποίο τον ανεβάζει κάποιες φορές στα ουράνια, αλλά που τις περισσότερες φορές τον τυφλώνει, τον φανατίζει και τον κάνει υπάνθρωπο με τα χειρότερα ζωώδη ένστικτα. Τρέφεται από αυτά, γιατί δεν είναι τίποτα χωρίς αυτά. Νομίζει οτι αφυπνίζεται με αυτά, γιατί η πραγματική του ζωή είναι μία μιζέρια. Δεν θέλει το καλό των άλλων, θέλει οι άλλοι να ξεπέσουν στην δική του αθλιότητα και ασημαντότητα. Δεν τρέφω αυταπάτες για όλους αυτούς, αλλά δεν μπορώ όμως και να σιωπήσω. Λυπάμαι που το λέω, αλλά τα επόμενα χρόνια θα δούμε πολύ χειρότερες καταστάσεις και τα χτυπήματα κάτω από τη μέση θα είναι συχνότερα. Δεν θα πέσω στο επίπεδό τους, αλλά και να τους αφήσω ανενόχλητους και ασχολίαστους;

Περι ευθύνης και ευθιξίας (δύο ξεχασμένες λέξεις)

Πολύ μελάνι έχει χυθεί τα τελευταία χρόνια γύρω από το θέμα της προσωπικής ευθύνης και της ευθιξίας. Η χώρα μας, που έχει διδάξει σε όλο τον κόσμο τις αρχές της δημοκρατίας, εμφανίζει συμπτώματα ευθυνοφοβίας και παχυδερμισμού. Ποικίλα τα παραδείγματα σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής και πολιτικής ζωής. Δεν είμαι κοινωνιολόγος ή πολιτικός αναλυτής, αλλά θα προσπαθήσω να χρησιμοποιήσω κάποιες γενικές παραδοχές και απλά επιχειρήματα.
Η ευθύνη διακρίνεται σε αυτήν που προκύπτει από τον ρόλο που αναλαμβάνει κάποιος μετά από προσωπική ενέργεια και απόφαση (έστω κι αν αφορά περισσότερα του εαυτού του άτομα) και σε αυτήν που προκύπτει από την ανάθεση ενός ρόλου μετά από συλλογική απόφαση ή απόφαση άλλου προσώπου. Στην πρώτη κατηγορία χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η οικογένεια και η ατομική επαγγελματική δραστηριότητα. Στην δεύτερη κατηγορία (για την οποία γράφω σήμερα) έχουμε όλες τις αναθέσεις έργου από πρόσωπα ή από ένα σύνολο μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες. Οι διαδικασίες αυτές αναδεικνύουν τα άτομα, που το καθε ένα, από το πόστο του, αναλαμβάνει να φέρει εις πέρας κάποιο συγκεκριμένο έργο μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Κάθε εκλεγμένο ή επιλεγμένο άτομο κρίνεται ανά πάσα στιγμή, προκειμένου να διορθώσει τα κακώς κείμενα, αλλά κρίνεται κυρίως όταν έχει ολοκληρωθεί η θητεία του. Η κρίση γίνεται από αυτόν ή αυτούς που κάνουν την ανάθεση, αλλά και από το σύνολο που υφίσταται τις επιπτώσεις. Ευτυχώς, όπου υπάρχουν δημοκρατικές διαδικασίες, υπάρχουν και κανόνες, που διασφαλίζουν την εναλλαγή προσώπων, όταν αυτό επιβάλλεται και σύμφωνα με την γνώμη των πολλών. Επομένως, με το τέλος της θητείας, το έργο του καθε εκλεγμένου ατόμου κρίνεται από το σύνολο, ώστε να ανανεωθεί η εμπιστοσύνη στο πρόσωπό του ή να αντικατασταθεί από κάποιον που μπορεί να φέρει το συγκεκριμένο έργο εις πέρας καλύτερα. Αυτό ολοκληρώνεται μέσα από νέες δημοκρατικές διαδικασίες που επανακαθορίζουν τους ρόλους και τις ευθύνες.
Υπάρχουν όμως δύο σημαντικές εξαιρέσεις. Η μία είναι όταν το άτομο κατά τη διάρκεια της θητείας του υποπέσει σε σοβαρά σφάλματα και παραλείψεις, οι επιπτώσεις των οποίων ακυρώνουν στην πράξη την δυνατότητα συνέχισης του έργου και αίρουν την εμπιστοσύνη των πολλών στο άτομο αυτό. Η άλλη είναι όταν η θητεία στη λήξη της χαρακτηρίζεται κατά κοινή παραδοχή από γενική αποτυχία.
Στο ελληνικό λεξιλόγιο υπάρχουν λέξεις, όπως η ευθύνη και η ευθιξία, που έχουν ένα ειδικό βάρος, συνδέονται μεταξύ τους με ένα αόρατο δεσμό, αλλά χρησιμοποιούνται ελάχιστα τα τελευταία χρόνια στο τόπο μας, σε αντίθεση με τις πολιτισμένες χώρες του εξωτερικού, που έχει διαμορφώσει μία διαφορετική κοινωνική και πολιτική κουλτούρα. Στις δύο εξαιρέσεις λοιπόν στις οποίες αναφέρθηκα προηγουμένως, θα πρέπει να υπάρχει εναισθησία, αυτογνωσία, αντικειμενικότητα, οξυμένο κοινωνικό-πολιτικό αισθητήριο και ανωτερότητα. 'Ολα αυτά θα έπρεπε να οδηγούν: α) σε καθαρή ανάληψη προσωπικής ευθύνης, στο μέτρο που αναλογεί στον καθένα σύμφωνα με τη θέση και το ρόλο του και β) στην παραίτηση, με οδηγό την ευθιξία, την διατήρηση της προσωπικής αξιοπρέπειας και την προφύλαξη του υπόλοιπου συνόλου από χειρότερες επιπτώσεις.Δεν νομίζω να χρειάζεται να αναφέρω παραδείγματα. Είναι πολλά, πρόσφατα και παλιότερα, χαρακτηριστικά μιας αρρωστημένης νοοτροπίας, σύμφωνα με την οποία ο "ήρωάς" μας δεν δίνει λογαριασμό σε κανένα, λειτουργεί ασύδοτος και χωρίς μέτρο, αποκομμένος από το περιβάλλον και τον κόσμο, αισθάνεται ισόβιος, περιμένει να τον διώξουν και όχι να αποχωρήσει μόνος του και η καρέκλα του είναι η φυσική συνέχεια του σώματός του (κάποιοι χαρακτηρίζονται με όλα τα παραπάνω). Πάντα υπάρχουν οι δημοκρατικές διαδικασίες, οι οποίες αποκαθιστούν σε κάποιο βαθμό τις ανωμαλίες αυτές. Αλλά μένει μία πικρή αίσθηση οτι σε αυτόν τον τόπο, λίγοι είναι αυτοί που με τη στάση τους και τις πράξεις τους, ενισχύουν και εμπεδώνουν ένα κοινωνικό και πολιτικό πολιτισμό που πολλοί θα θέλαμε να έχουμε.

Ο λύκος κι αν εγέρασε...

Η μέρα των εκλογών για μένα υπήρξε άκρως διδακτική. Διαπίστωσα από πρώτο χέρι οτι η δεξιά, της νοθείας και του τραμπουκισμού, είναι αμετανόητη και δεν αλλάζει όσα μεσαία κουστούμια και να φορέσει. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.
Μία εβδομάδα πριν την ημέρα των εκλογών, ειδοποιήθηκα εγγράφως από την εισαγγελία για να παρουσιαστώ ως τακτικό μέλος της εφορευτικής επιτροπής. Το αποδέχτηκα και ψάχνοντας στο διαδίκτυο βρήκα και την εγκύκλιο του υπουργείου Εσωτερικών σχετικά με τις εκλογές. Πρώτη φορά θα πήγαινα με αυτή την ιδιότητα και ήθελα να είμαι προετοιμασμένος κατάλληλα για όλη τη διαδικασία της ψηφοφορίας και της καταμέτρησης.
Στις 6 το πρωί ήμουν στο εκλογικό τμήμα. Νύχτα ακόμα, βρήκα την αίθουσα σκοτεινή, άνοιξα το φώς και περίμενα. Μετά από μισή ώρα καταφθάνει η δικαστική αντιπρόσωπος με το φοιτητή γιό της που θα βοηθούσε ως γραμματέας. Από τα 4 τακτικά και τα 4 αναπληρωματικά μέλη, μόνο εγώ είχα παρουσιαστεί! Ως πολίτες ξεσηκώνουμε τον κόσμο, όταν πρόκειται να διαμαρτυρηθούμε για τα δικαιώματά μας, αλλά στις υποχρεώσεις μας γινόμαστε Λούηδες.
Αφού αποφασίσαμε οι τρεις μας να προσαρμόσουμε τη θέση των γραφείων και των θρανίων για να είναι λειτουργική, τοποθέτησα τα ψηφοδέλτια (σε θρανία στο βάθος της αίθουσας) κατά αλφαβητική σειρά (σημαντικό στοιχείο αυτό για την συνέχεια), ώστε να μην υπάρξει διαμαρτυρία για πριμοδότηση κάποιου κόμματος.
Λίγο πριν τις 7 το πρωί, εμφανίστηκαν δύο κομματικοί αντιπρόσωποι, δύο κυρίες μεταξύ 30 και 40 ετων, της Νέας Δημοκρατίας και του ΛΑΟΣ, με τις κομματικές κονκάρδες και ταυτότητες και προς τιμήν της, η δικαστική αντιπρόσωπος ζήτησε και από τις δύο να τις βγάλουν, για να μην υπάρξει επηρεασμός των ψηφοφόρων και διαμαρτυρία, κάτι που τελικά το δέχτηκαν.
Ξεκινάμε λοιπόν την ψηφοφορία οι 5, εγώ μαζί τον γιό της δικαστικής αντιπροσώπου, μπαίνοντας στην αίθουσα δεξιά, η δικαστική αντιπρόσωπος στη συνέχεια πίσω από την κάλπη, και οι δύο κυρίες στο βάθος στραμένες προς την είσοδο πίσω από τα ψηφοδέλτια, αλλά και πλάγια προς εμένα, κάτι που μου έδινε τη δυνατότητα να μπορώ να παρακολουθώ όλες τους τις κινήσεις. Στην αρχή, μη έχοντας και πολύ δουλειά αρχίσαμε να πακετάρουμε με την κυρίες του ΛΑΟΣ (ας την πούμε κυρία Λ) και της ΝΔ (ας την πούμε κυρία ΝΔ) τα ψηφοδέλτια, ώστε να είμαστε έτοιμοι όταν η προσέλευση θα ήταν μεγαλύτερη. Στην συνέχεια όμως αναγκάστηκα να παραμείνω στη θέση μου, όταν η ροή των ψηφοφόρων αυξήθηκε. Ανέλαβαν λοιπόν οι δύο κυρίες το πακετάρισμα των ψηφοδελτίων.
Αισθανόμουν άβολα, γιατί μία διαδικασία που αφορούσε την εφορευτική επιτροπή, την είχαν αναλάβει εκπρόσωποι κομμάτων, και μάλιστα της ευρύτερης δεξιάς παράταξης. Θα επιθυμούσα να υπήρχαν και εκπρόσωποι και άλλων κομμάτων, ως δικλειδα ασφαλείας. Οι άλλοι δύο δεν ενδιαφέρονταν καθόλου. Μάλιστα η δικαστική αντιπρόσωπος δεν θεώρησε οτι έπρεπε να γίνει κάτι προς αυτή τη κατεύθυνση, αναλογιζόμενη οτι δεν υπήρχαν άλλοι να μας βοηθήσουν. Αποφάσισα λοιπόν να παρακολουθώ, όσο μπορούσα, τις κυρίες αυτές. Εχοντας τοποθετήσει τα ψηφοδέλτια κατά αλφαβητική σειρά, και υπολογίζοντας και από το ύψος των πακέτων (κάθε κόμμα είχε στείλει διαφορετικό αριθμό ψηφοδελτίων), ήξερα τη θέση τους και μπορούσα να ελέγχω ακόμα και από ποιό κόμμα μάζευαν οι κυρίες αυτές τα ψηφοδέλτια. Στην αρχή όλα πήγαιναν καλά. Οι κυρίες ξεκινούσαν από το πρώτο κόμμα (ΑΣΚΕ) και μάζευαν κατά σειρά μέχρι το ΦΩΣ-ΑΛΗΘΕΙΑ-ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ και το λευκό. Στην συνέχεια όμως παρατήρησα κάποιες φορές το εξής φαινόμενο: η κυρία ΝΔ άρχισε να μαζεύει κανονικά τα ψηφοδέλτια από το άλφα, αλλά σταματούσε στο ΠΑΣΟΚ, ενώ η κυρία Λ ξεκινούσε από το τέλος και έφτανε μέχρι το ΣΥΡΙΖΑ (που ήταν το επόμενο κόμμα αλφαβητικά). Μετά η μία συμπλήρωνε το πακέτο της με το πακέτο της άλλης. Το αποτέλεσμα ήταν να παραλείπονται τα ψηφοδέλτια του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν μπορούσα να πιστέψω αυτό που συνέβαινε. Γυρίζω στη δικαστική αντιπρόσωπο και της λέω: "Δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι, ώστε να μην πακετάρουν τα ψηφοδέλτια κομματικοί αντιπρόσωποι;" (μεγάλο λαθος μου, έπρεπε εκείνη τη στιγμή να καταγγείλω τη παρανομία, φοβήθηκα οτι θα μέναμε μόνοι μας για τη συνέχεια της διαδικασίας και ήθελα να με βγάλει από τη δύσκολη θέση η ίδια η δικαστική αντιπρόσωπος, με κάποια ενέργειά της). Το μόνο που μου απάντησε ήταν οτι μόλις πριν λίγο είχε δηλώσει παρόν ένα άλλο μέλος της εφορευτικής επιτροπής, αλλά λόγω σοβαρού οικογενειακού προβλήματος ζητούσε να αποχωρήσει. Βρέθηκα σε δύσκολη θέση και συμφώνησα. Άλλωστε σκέφτηκα οτι κάποια στιγμή θα αποκαλυπτόταν η παρανομία από μόνη της.
Συνέχισα να παρακολουθώ όσο μπορούσα. Όταν γύριζα το κεφάλι μου προς τις κυρίες, τα πάντα κυλούσαν ομαλά, όταν όμως γύριζα το κεφάλι αλλού, κάνοντας δήθεν κάτι άλλο και κοιτούσα με την ακρη του ματιού μου, διαπίστωνα οτι η κομπίνα συνεχιζόταν. Κάποια στιγμή γύρω στις 11, αποχώρησε η κυρία ΝΔ, αφήνοντας ένα νεαρό στη θέση της και δηλώνοντας οτι θα γυρίσει στις 5 το απόγευμα. Η κομπίνα όμως συνεχίστηκε από την κυρία Λ. Αυτή μάζευε τα ψηφοδέλτια από τη αρχή, αλλά "ξεχνούσε" του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ, παρακάμπτοντάς τα. Περίμενα τη στιγμή της έκρηξης. Ήξερα οτι γενικά οι ψηφοφόροι που προσέρχονται πρώτοι, και ιδίως μετά την εκκλησία, ανήκουν στη συντηρητική παράταξη, ενώ στη συνέχεια και ιδίως μετά τις 12, αρχίζει η μεγάλη προσέλευση που είναι και ανάμεικτη ως προς την πολιτική τοποθέτηση. Έτσι και έγινε. Γύρω στις 12, έξαλλος βγαίνει από το παραβάν ψηφοφόρος και με οργή φωνάζει: "Θέλω να ψηφίσω ΠΑΣΟΚ και δεν βρίσκω ψηφοδέλτιο, ενώ λείπει και του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι απαράδεκτο αυτό που συμβαίνει." Αρχικώς η δικαστική αντιπρόσωπος προσπάθησε να τον ηρεμήσει και στη συνέχεια η κυρία Λ, δήλωσε οτι κάποιο λάθος θα είχε γίνει. Αυτή η δήλωση ήταν που ξεχείλησε το ποτήρι. Σηκώθηκα από τη θέση μου και κατήγγειλα τις κυρίες ΝΔ και Λ, για εσκεμμένη δολιοφθορά. Η κυρία Λ που ήταν παρούσα, θίχτηκε φωνάζοντας: "Δεν σας το επιτρέπω, πώς τολμάτε!" μου είπε. "Αφού σας είδα με τα ίδια μου τα μάτια", απάντησα. "Και γιατί δεν το καταγγείλατε τότε;" συνέχισε. "Κακώς δεν το έκανα, αλλά έμεσα ενημέρωσα την δικαστική αντιπρόσωπο οτι δεν είναι δεοντολογικό να συγκεντρώνουν τα ψηφοδέλτια εκπρόσωποι κομμάτων και μάλιστα εκπρόσωποι ενός συγκεκριμένου πολιτικού χώρου", απάντησα και η δικαστική αντιπρόσωπος το επιβεβαίωσε. "Είσαι κομματικός εγκάθετος του ΠΑΣΟΚ" απάντησε αναιδέστατα. "Δεν ντρέπεστε; Μιλάτε εσείς που παρευρίσκεστε ως κομματικοί αντιπρόσωποι; Εγώ λειτουργώ ως μέλος της εφορευτικής επιτροπής, είμαι υπεύθυνος για τα ψηφοδέλτια και εφόσον έχουμε παρατυπία από δική σας ενέργεια, θα μπορούσα να ζητήσω να σας πετάξουν έξω. Άλλωστε δεν έχετε καμμία αρμοδιότητα. Δεν θα ξαναμιλήσετε και δεν θα ξαναασχοληθείτε με τα ψηφοδέλτια", ήταν η απάντησή μου μέσα σε μία γενική ένταση, που κράτησε περίπου 10-15 λεπτά, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί έξω από την αίθουσα και μία μικρή ουρά ψηφοφόρων, που άρχισαν να διαμαρτύρονται με το δίκιο τους. Με παρέμβαση της δικαστικής αντιπροσώπου, έληξε το θέμα και πλησιάζοντας σε μένα μου είπε χαμηλόφωνα: "Μην κάνεις ένσταση, γιατί θα κάνει και εκείνη και δεν θα τελειώσουμε ούτε στη μία το πρωί". Συμφώνησα να πέσουν οι τόνοι. Με διευκόλυνε το γεγονός οτι ελάχιστα λεπτά πριν το συμβάν, εμφανίστηκε καθυστερημένα ένα αναπληρωματικό μέλος της εφορευτικής επιτροπής, που δεν περίμενε οτι θα αναλάμβανε αμέσως καθήκοντα και άρχισε μόνος του πλέον να πακετάρει τα ψηφοδέλτια. Η κυρία Λ είχε λουφάξει στη θέση της.Η διαδικασία συνεχίστηκε πλέον ομαλά, αφού είχα πλέον εμπιστοσύνη στο καινούργιο μέλος. Η κυρία Λ απλώς τον κοιτούσε.
Κατά τις 5 το απόγευμα, εμφανίστηκε η κυρία ΝΔ, ανύποπτη για όσα είχαν προηγηθεί. Η κυρία Λ της έκανε νόημα και βγήκαν και οι δύο από την αίθουσα να συζητήσουν. Γύρισα στη δικαστική αντιπρόσωπο και της σχολίασα: "Βγήκαν οι φιλενάδες να τα πούνε". Ουσιαστικά μέχρι τις 6 και μισή επικρατούσε μία περίεργη ηρεμία. Μέχρις ότου κάποια στιγμή σηκώθηκε η κυρία ΝΔ, μπήκε στο άδειο παραβάν, κάτι μετακίνησε ή πέταξε, και μας έκανε με ειρωνικο ύφος παρατηρήσεις, το περιεχόμενό των οποίων δεν άκουσα καλά και δεν το κατάλαβα. Γυρίζει σε μένα η δικαστική αντιπρόσωπος και μου κάνει νόημα να μην αντιδράσω και οτι θα την έβαζε στη θέση της. Ξεκίνησε λοιπόν με ηρεμία λέγοντάς της οτι δεν είχε δικαίωμα να μπαίνει στο παραβάν και να παρεμβαίνει κατά αυτόν τον τρόπο στη διαδικασία και της ανέφερε το μεσημεριανό συμβάν, στο οποίο η κυρία ΝΔ είχε συμμετοχή. Εκείνη αντέδρασε με έντονο τρόπο (παρ'ότι είχε λερωμένη τη φωλιά της, ήθελε να βγεί και από πάνω), οπότε και εγώ της απάντησα οτι θα έπρεπε να ντρέπεται, γιατί τις είχα δεί να συνεννοούνται για την κομπίνα με τα ψηφοδέλτια.
Η κυρία ΝΔ σηκώνεται από τη θέση της και έρχεται αγριεμένη ακριβώς μπροστά μου, με εμένα καθισμένο στην καρέκλα μου. "Θα σου δείξω εγώ, θα δεις τι θα πάθεις" είπε, απειλώντας με με λύσσα, προκαλώντας με ίσως να τη βρίσω ή να την χτυπήσω. "Δηλαδή τι θα μου κάνετε; τί θα μου κάνετε;" απαντάω (στον πληθυντικό) και αφού σηκώθηκα από τη θέση μου. "Τώρα θα δεις τι θα σου κάνω" μου φωνάζει ξανά σε απόσταση αναπνοής. "Τίποτα δεν μπορείτε να μου κάνετε. Το ξέρετε οτι ως μέλος της εφορευτικής επιτροπής, έχω το δικαίωμα να ζητήσω να σας πετάξουν έξω; έχετε λερωμένη τη φωλιά σας, γι'αυτό καθήστε στη θέση σας και μη ξαναμιλήσετε" απάντησα. Μπαίνει στη μέση η δικαστική αντιπρόσωπος και μετά από λίγη ώρα η ένταση σταματάει.Η κυρία ΝΔ γύρισε στη θέση της και μετά βγήκε έξω μιλώντας στο κινητό, για να πάρει οδηγίες από τον επικεφαλής του κόμματος στο κτήριο, έναν τύπο που μπαινόβγαινε με την άνεσή του στις αίθουσες, ως γενικός δερβέναγας, για να τσεκάρει τις διαδικασίες. Βγήκα και εγώ έξω από την αίθουσα λίγο πριν τις 7 (αφού η ροή είχε ελαχιστοποιηθεί) και γυρίζοντας στην αίθουσα, με πιάνει η κυρία ΝΔ από το χέρι μπροστά στην πόρτα και με ένα ψεύτικο χαμόγελο, μου ζήτησε να το κουβεντιάσουμε. Τι υποκρισία! Τη σιχάθηκα! Φαίνεται οτι της συνέστησαν να με μαλακώσει, ώστε να της επιτρέψω να παρευρίσκεται κατά την διαλογή και την καταμέτρηση των ψηφοδελτίων. Της τράβηξα το χέρι και της δήλωσα οτι δεν έχω να πώ τίποτα μαζί της.
Όσα ακολούθησαν, δεν έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η καταμέτρηση ολοκληρώθηκε ομαλά, χωρίς ενστάσεις, με παρούσες τις κυρίες ΝΔ και Λ καθώς και μία εκπρόσωπο του ΚΚΕ. Φεύγοντας η κυρία ΝΔ (μετά την καταμέτρηση των σταυρών της ΝΔ) ζήτησε από όλους, όσα συνέβησαν να μείνουν "περασμένα και ξεχασμένα". Δεν μπήκα στον κόπο να της απαντήσω. Άλλωστε οι τέσσερις που μείναμε στο τέλος, είχαμε βγάλει τα συμπεράσματά μας για το τι είχε συμβεί κατά τη διάρκεια της ημέρας αυτής. Ευχαρίστησα τους υπόλοιπους τρεις για την άψογη συνεργασία που είχαμε και έφυγα, κουρασμένος από την ένταση της ημέρας.
Αυτό δυστυχώς είναι το πρόσωπο της δεξιάς παράταξης (ΝΔ και ΛΑΟΣ) εν έτη 2007, η δεξιά της νοθείας και του τραμπουκισμού, για όσους νομίζουν οτι οι άνθρωποι αλλάζουν. Και το λυπηρότερο είναι οτι αρνητικοί πρωταγωνιστές ήταν νέοι σε ηλικία και μάλιστα γυναίκες. Αυτά για να θυμούνται οι παλιότεροι και να μαθαίνουν οι νέοι.

Υ.Γ. Ζητώ συγνώμη για το μακροσκελές του κειμένου, αλλά μόνο έτσι θα μπορούσα να αποτυπώσω όσα έζησα την ημέρα των εκλογών.